Włoski – Zaimki pytające

 

ZAIMKI PRZYMIOTNE I RZECZOWNE PYTAJĄCE

zestawienie

chi – kto, co

come – jak, jaki, jaka

quale – który, która, które, których, które

che – co

quanto – ile

 

perchè – dlaczego?

dove – gdzie, skąd, dokąd

quando – kiedy 

quanto – jak długo

a che ora? – o której godzinie?

 

chi – kto, kogo   

zaimek: chi, odnosi się tylko do osób, i może występować, jako:

• zaimek pytający rzeczowny

  Chi e? – Kto to jest? Kto tam? Chi e Pietro? – Kim jest Piotr? Chi c’e? – Kto tu jest?

  * poprzedzony przyimkiem występuje w takich pytaniach jak:

    Di chi es – Czyj jest? Per chi e? – Dla kogo jest? Da chi e? – U kogo jest?

• zaimek względny

  Invito chi voglio. – Zaproszę tego, kogo zechcę. Lo do a chi viene. – Dam to temu, kto przyjdzie.

 

come – jak, jaka, jaki,

zaimek: come

• jako zaimek przymiotny pytający odpowiada polskim: jaki? jaka? jacy? jakie?:

  Come e il quaderno? – Jaki jest zeszyt?, Come sono le pennel – Jakie są pióra?

• jako spójnik rozpoczyna zdania podrzędne i odpowiada polskim zwrotom: tak..jak, jak..tylko

  Bisogna fare come dice lui. – Trzeba postąpić tak, jak on radzi.

  Come arrivi, telefonal – Jak tylko dojedziesz, zatelefonuj!

• jako przysłówek pytający odpowiadający polskiemu: jak, jako

  Come si chiama? – Jak się (on, ona, Pan, Pani) nazywa? Come stai?- Jak się (on, ona, Pan, Pani) miewa?

• może występować w pytaniach

  Come? – Jak to!?, Come mai sei stanco? – Dlaczego (Jak to możliwe, że) jesteś zmęczony?

• gdy po: come, następuje rzeczownik opuszcza się rodzajnik

  Vorrei lavorare come traduttore giurato. – Chciałbym pracować, jako tłumacz przysięgły.

 

quale – który, która, które, których, które

zaimek: quale

• występuje w sytuacjach, w których należy coś wybrać

  Ecco due paste. Quale vuoi! – Oto dwa ciastka. Które chcesz?

  Abbiamo panini dolci e panini salati. Quali preferite? – Mamy słodkie i słone bułeczki. Które wolicie?

• traci końcową samogłoskę przed 3 osobą liczby pojedynczej czasownika essere (nie przyjmując apostrofu)

  Qual è il tuo quaderno? – Który to twój zeszyt?

 

che – co

zaimek: che, może występować jako:

• zaimek rzeczowny pytający

  Che (cosà) dici? – Co mówisz? Che fai? – Co robisz?

• zaimek przymiotny pytający (ma wtedy tylko jedną formę dla obu rodzajów i liczb)

  Che cosa è? – Co to jest? (dosł. Jaką rzeczą jest?) Che ore sonol – Która jest godzina? (dosł. Jaka godzina jest?)

  Di che colore è? – Jakiego jest koloru? Che libro leggi? – Jaką książkę czytasz?

• zaimek rzeczowny wykrzyknikowy

  Che vedo! – Co ja widzę! Ma che dici! – Co ty mówisz!

• zaimek przymiotny wykrzyknikowy

  Che bella ideal – Jaki wspaniały pomysł!

• zaimek rzeczowny nieokreślony

  Ha un non so che di arabo. – Ma w sobie coś arabskiego.

  Non è un gran che. – To nic szczególnego.

• zaimek względny

  È il libro che leggo. – To książka, którą czytam.

  È la città che preferisco. – To miasto, które najbardziej lubię.

• spójnik i służyć do tworzenia różnych rodzajów zdań podrzędnych, może być wtedy tłumaczony, jako: że, żeby

  Dice che fa bel tempo. – Mówi, że jest ładna pogoda.

  Vuole che tu vada da lui. – Chce, żebyś poszedł do niego.

• część składowa spójników złozonych

  perché – dlaczego, ponieważ, żeby, benché – mimo że, affinché – aby, w celu, appena che – jak tylko, in modo che – tak żeby

• odpowiednik polskich zaimków: który, która, którzy, które, którego, którą, których, które

  Il ragazzo che mi invita. – Chłopiec, który mnie zaprasza. La ragazza che mi invita. – Dziewczyna, która mnie zaprasza.

  I ragazzi che mi invitano. – Chłopcy, którzy mnie zapraszają. Le ragazze che mi invitano. – Dziewczęta, które mnie zapraszają.

 

* che, umożliwia porównania w stopniu wyższym i najwyższym

   È più bello che intelligente. – Nie jest tak mądry, jak piękny. E più bella che mai. – Jest piękniejsza niż kiedykolwiek.

* zdania typu: To, co masz. To, co mówisz. tłumaczymy za pomocą zwrotu: ciò che lub quello che

  Ciò che dici. – To, co mówisz. Quello che hai. – To, co masz. Parla di quello che ha visto. – Mówi o tym, co widział.

* przed spójnikiem: che – nie stawia się przecinka, przed zaimkiem wzglednym: che – jedynie, gdy następuje po nim zdanie

 

quanto – ile, jak długo

zaimek: quanto

• w funkcji zaimka przymiotnego zgadza się co do liczby i rodzaju z rzeczownikiem, któremu towarzyszy

  Da quanto tempo aspetti? – Od jak dawna (jak długo) czekasz? Quanta birra vuoi? – Jak dużo piwa chcesz?

  Quante volte mangi al giorno! – Ile razy dziennie jadasz? Quanti anni hai! – Ile masz lat?

• może kłaść nacisk na ilość, miarę, liczbę  

  Quante sto rie raccontai. – Ile bzdur opowiada! Quanta fretta hai!. – Ale się spieszysz!

  Quanto tempo sprecato. Ile straconego czasu. Quanto hai mangiato? – Jak długo jadłeś? Da quanto – do kiedy, od kied

• gdy pełni funkcję przysłówka jest nieodmienny (podobnie jak molto, tanto, troppo, poco)

  Quanto costa? – Ile kosztuje? Quanto siamo stanchi! – Jak bardzo jesteśmy zmęczeni!

  È tanto buona quanto bella. – Jest równie (tak) dobra, jak piękna.

• może wystepować w funkcji zaimka przymiotnego względnego

  Prendi quanti libri vuoi. – Weź tyle książek, ile chcesz,

• może wystepować w funkcjizaimka rzeczownego względnego

  Possono venire quanti hanno tempo. – Mogą przyjść wszyscy ci, którzy mają czas. Bevi quanto vuoi. – Pij tyle, ile chcesz,

• może wystepować w funkcji rzeczownika rodzaju męskiego.

  Il quanto e il come dipende da te. – Ilość i forma zależą od ciebie.

przed wyrazami zaczynającymi się od samogłoski i będącymi w liczbie pojedynczej quanto może ulegać elizji

  Quanto è? = Quant’e? – Ile wynosi (kosztuje)?

 

perchè – dlaczego

zaimek: perchè

Perchè non puoi venire a casa mia? – Dlaczego nie możesz przyjść do mojego domu?

Perché non sei venuta? – Dlaczego nie przyszłaś ?

 

dove – gdzie, skąd, dokąd

zaimek: dove

Dov’è Maria? – Gdzie jest Maria?

Di dove sei? – Skąd jesteś?

 

quando – kiedy  

zaimek: quando

Quando torni? – Kiedy wrócisz?

 

a che ora – o której godzinie

A che ora arrivi ? – O której przyjedziesz?