Włoski – Zaimki względne

 • zaimki względne • przykłady

ZAIMKI WZGLĘDNE – PRONOMI RELATIVI

che, chi, cui, il / la quale, i / le quali, dove

łączą zdanie podrzędne w zględne ze zdaniem

występują w formach prostych i złożonych

 

CHE, CHI

zaimek chi (kto) jest nieodmienny, odnosi się do osób, posiada wartość liczby pojedynczej i może występować w funkcji:
• podmiotu
Chi si sente male, deve andare dal medico. – Kto się źle czuje, musi iść do lekarza.
Chi mangia, dopo deve lavare i piatti. – Kto je, musi potem pozmywać naczynia.

• dopełnienia bliższego
Non vedo chi è arrivato. – Nie widzę, kto przyszedł.
Non sappiamo chi ha preso le tue chiavi. – Nie wiemy, kto wziął twoje klucze.
• dopełnienia dalszego
Non litigare con chi ti provoca. – Nie kłóć się z tym, kto cię prowokuje.
Non rispondo a chi non lascia il suo numero di telefono. – Nie odpowiadam temu, kto nie zostawia swojego numeru telefonu.

 

zaimek che (jaki, który): jest nieodmienny, posiada wartość liczby pojedynczej i mnogiej i może występować w funkcji:

• podmiotu
 
Il ragazzo che ha vìnto il concorso abita con Pietro. – Chłopak, który wygrał konkurs, mieszka z Piotrem.
  Le ragazze che giocano a tennis parlano bene inglese. – Dziewczyny, które grają w tenisa, mówią dobrze po angielsku.
dopełnienia bliższego
  Oggi ho incontrato una ragazza che avevo conosciuto l’anno scorso. – Dziś spotkałem dziewczynę, którą poznałem w zeszłym roku.
  Lei ha perso i dischi che le avevi dato. – Zgubiła płyty, które jej dałeś.

 

 

CUI

• zaimek cui (który) jest nieodmienny, w zdaniu może występować tylko w funkcji dopełnienia

 

• w zdaniu łączy się

  – z przyimkami: a, da, di, in, con, per, su, fra, tra zastępując w zdaniu rzeczownik wprowadzany za pomocą tych przyimków

    Oggi mi incontro con il ragazzo (a) cui ho telefonato ieri. – Dziś spotkam się z chłopakiem, do którego zadzwoniłam wczoraj.
    Guarda, questo è il ragazzo di cui abbiamo parlato stamattina. – Spójrz, to jest chłopak, o którym rozmawiałyśmy dziś rano.

    * przyimek a przed cui może zostać opuszczony

  – z rodzajnikami określonymi (il, la, i, le) w funkcji przydawki dopełniaczowej: il cui, la cui, i cui, le cui

    Mi incontro con Maria, il cui ragazzo lavora con te. – Spotykam się z Marią, której chłopak pracuje z tobą. 
    Vedo il ragazzo la cui mamma ci ha venduto la macchina. – Widzę chłopaka, którego marna sprzedała nam samochód.

 

• należy uzgodnić formę ściągniętą przyimka z rzeczownikiem, który po nim następuje

  Questo è il ragazzo alla cui mamma ho telefonato ieri. – Oto chłopak, do którego mamy zadzwoniłam wczoraj.

  Questa è la mia amica dai cui genitori abbiamo pranzato. – Oto moja przyjaciółka, u której rodziców jedliśmy obiad.

 

po przyimku zaimek względny przybiera formę nieodmienną cui.
  Pensi sempre a quella ragazza conosciuta a Roma? Ah, è una persona a cui penso sempre.-
  Czy zawsze myślisz o tej dziewczynie poznanej w Rzymie? Ah, ona jest osobą, o której zawsze myślę.
 

cui – zestawienie form

 

il cui

la cui

i cui

le cui

a  

al cui

alla cui

ai cui

alle cui

da 

dal cui

dalla cui

dai cui

dalle cui

di

del cui

della cui

dei cui

delle cui

in

nel cui

nella cui

nei cui

nelle cui

su

sul cui

sulla cui

sui cui

sulle cui

 

DOVE

zaimek dove (gdzie) może występować w zdaniach:
w funkcji zaimka względnego, łącząc zdania podrzędne z nadrzędnymi
  La città dove lui abita è molto bella. – Miasto, w którym mieszka jest bardzo ładne.
  Non mi piace il ristorante dove ci siamo incontrati. – Nie podoba mi się restauracja, w której się spotkaliśmy.
mając tę samą wartość co zaimek względny in cui
  Devi visitare la città in cui abita Pietro. – Musisz zwiedzić miasto, w którym mieszka Piotr.

 

IL QUALE, LA QUALE, I QUALI, LE QUALI

• zaimki il / la quale (który / która), i / le quali (którzy / które) są zaimkami odmiennymi

 

• mogą łączyć się z przyimkami a, da, di, in, con, per, su, fra / tra.

 
• w języku potocznym wypierane są przez formy che oraz cui – używa się ich często w dokumentach urzędowych lub

  kiedy chce się podkreślić rodzaj osoby, do której odnosi się zaimek

 
w zdaniu występują w funkcji:
  – podmiotu, mając tę samą wartość, co zaimek che występujący w funkcji podmiotu
    Il ragazzo  il quale (=che) ha vinto i concorso abita con Pietro. – Chłopak, który wygrał konkurs, mieszka z Piotrem.
    Gli studenti ci quali (=che) non hanno passato l’esame. – Studenci, którzy nie zdali egzaminu.
  – dopełnienia, mając tę samą wartość, co zaimek che występujący w funkcji dopełnienia
    Oggi ho incontrato una ragazza la quale (=che) avevo conosciuto ieri. – Dziś spotkałem dziewczynę, którą poznałem wczoraj.

 
w połączeniu z przyimkami, podobnie jak cui, mogą zastępować w zdaniu rzeczowniki wprowadzane przez przyimki
  Oggi mi incontro con il ragazzo al quale (=a cui) ho telefonato. – Dziś spotkam się z chłopakiem, do którego zadzwoniłam.
  Ho ho due amiche sulle quali (=su cui) posso contare. – Mam dwie przyjaciółki, na które mogę zawsze liczyć.

 
w połączeniu z przyimkami, podobnie cui, mogą występować w funkcji przydawki dopełniaczowej
  Mi incontro con Maria, della quale (=il cui) ragazzo lavora con le. – Spotykam się z Marią, której chłopak pracuje z tobą.
  Ecco lo scrittore del quale (=i cui) libri mi hai raccomandato. – Oto pisarz, którego książki mi poleciłeś.


w połączeniu z przyimkiem in mogą zastępować przysłówek dove
  La città nella quale (=dove) abita Marco è molto bella. – Miasto, w którym mieszka Marek, jest bardzo ładne.
  I giardini nei quali (=dove) riposavamo sono molto famosi. – lub I giardini  riposavamo sono molto famosi.

 

quale – zestawienie form

 

il quale

la quale

i quali

le quali

a

al quale

alla quale

ai quali

alle quali

da

dal quale

dalla quale

dai quali

dalle quali

di

del quale

della quale

dei qualide

delle quali

in

nel quale

nella quale

nei quali

nelle quali

su

sul quale

sulla quale

sui quali

sulle quali

 

PRZYKŁADY

Conosco due ragazzi che parlano molto bene tedesco.
Znam dwóch chłopaków, którzy bardzo dobrze mówią po niemiecku.

 

Gli studenti che non hanno passato l’esame adesso devono studiare di più.
Studenci, którzy nie zdali egzaminu, muszą teraz więcej się uczyć.

 

Ti elencherò dieci ragioni per cui dovresti comprare questa macchina.
– Wymienię ci dziesięć powodów, dla których powinieneś kupić ten samochód.

 

Sono felice perché ho due amiche su cui posso sempre contare.
Jestem szczęśliwa, ponieważ mam dwie przyjaciółki, na które mogę zawsze liczyć.

 

Devi visitare la città in cui / dove abita Pietro.

Musisz zwiedzić miasto, w którym mieszka Piotr.

 

Ecco lo scrittore i cui libri mi hai raccomandato.

Oto pisarz, którego książki mi poleciłeś.

 

Colline da cui scendono giù dei pastori con le loro pecore.

Wzgórza, z których schodza w dół pasterze ze swoimi owcami.

 

Case rustiche, ben illuminate, su cui si vedono pomodori e formaggi appesi fuori.

Wiejskie domy, dobrze oświetlone, na zawnętrz których widzi się wiszące pomidory i sery.

  

Questa è una camera le cui finestre danno sul mare.

Oto pokój, którego okna wychodzą na morze.

 

Ci osserva una donna dei cui bambini vi ho parlato ieri.
Obserwuje nas kobieta, o której dzieciach wam wczoraj mówiłam.

 

Ecco la ragazza nella cui casa ho perso il mio braccialetto.
Oto dziewczyna, w której domu zgubiłam moją bransoletkę.

 

Ecco mio cugino sul cui aiuto posso sempre contare.
Oto mój kuzyn, na którego pomoc mogę zawsze liczyć.

 

La casa dove siamo andati ieri è molto vecchia.

Dom, do którego wczoraj poszliśmy, jest bardzo stary.

 

Conosco due ragazzi i quali / che parlano molto bene tedesco.
Znam dwóch chłopaków, którzy bardzo dobrze mówią po niemiecku.

 

Ho sognato questo viaggio. E’ un viaggio che ho tanto sognato.

Marzyłem o tej podróży. To podróż o której marzyłem.

 

Mi hai parlato tanto di questo viaggio. Il viaggio di cui ti ho tanto parlato, alla fin fine non si è fatto.

Mówiłeś tyle o tej podróży. Podróż o której ci mówiłam koniec końców nie doszła do skutku.

   

Mi hai descritto il presepe napoletano. Il presepe che mi hai descritto è molto particolare.

Opisałeś mi szopkę neapolitańską. Szopka którą mi opisałeś jest bardzo wyjątkowa.

 

Siamo scesi dalla collina. – La collina da cui dovremo scendere non è molto alta.

Zeszliśmy ze wzgórza. – Wzgórze, z którego będziemy musieli zejść, nie jest bardzo wysokie

 

L’albergo in cui ci eravamo fermati non era molto pulito.

Hotel, w którym mieszkaliśmy, nie był bardzo czysty.

 

Hai mandato gli auguri ai nostri amici? Certo, sono persone cui / a cui mando sempre gli auguri.
Czy wysłałeś pozdrowienia do naszych przyjaciół? Oczywiście są to ludzie, którym zawsze przesyłam życzenia.