Włoski – Przysłówek (l’avverbio)

•  rodzaje przysłówków  •  tworz

•  rodzaje przysłówków  •  tworzenie przysłówków  •  stopniowanie  •  miejsce przysłówka w zdaniu

PRZYSŁÓWEK

 

przysłówek

• przysłówek to nieodmienna część mowy, określająca: czasownik, przymiotnik lub inny przysłówek

• odpowiada na pytanie: jak? gdzie?, kiedy? – np. podróżować (jak?): wygodnie, szybko

• przysłówek, podobnie jak przymiotnik, podlega stopniowaniu

  stopień równy: biegnie szybko, stopień wyższy: biegnie szybciej, stopień najwyższy: biegnie najszybciej

• w zdaniu może pełnić funkcje: dopełnienia, okolicznika czasu, miejsca, spo­sobu, ilości lub miary

• pozwala określić stosunek mówiącego do tekstu, wyrazić stany emocjonalne, np. powątpiewanie, zdziwienie

 

przysłówek w języku włoskim

  • zamiast przysłówków można użyć zamiennie niektórych przymiotników, mających takie same znaczenie

    veloce – szybki, szybko, forte – głośny, głośno, chiaro – jasny, jasno

    Maria parla velocemente. =  Maria parla veloce. – Maria mówi szybko

  • w języku potocznym zamiast przysłówka używa się wyrażeń przysłówkowych

    faticosamente – żmudnie, improvvisamente – raptem, casualmente – przypadkowo, indubbiamente – niewątpliwie

    a fatica – z trudem, all’improvviso – nagle, per caso – przypadkiem, senza dubbio – niewątpliwie

 

 

RODZAJE PRZYSŁÓWKÓW

 

w języku włoskim wyróżnia się:

• przysłówki sposobu

  bene – dobrze, velocemente – szybko, male – źle, certamente – z pewnością, lentamente – wolno, felicemente – szczęśliwie

  regolarmente – regularnie, meglio – lepiej, peggio – gorzej, a lungo – długoprobabilmente – prawdopodobnie

 

• przysłówki miejsca

  lontano – daleko, giù – na dole, vicino – blisko, davanti – przed, su na – górze, dietro – za, qui i qua – tutaj, lì i là – tam, sopra – na

  sotto – pod, dentro – wewnątrz, fuori – na zewnątrz

 

• przysłówki czasu

  presto – wcześnie, tardi – późno, raramente – rzadko, ora – teraz, spesso – często, dopo – potem, ancora – jeszcze, oggi – dziś

  ieri – wczoraj, domani – jutro, subito – zaraz, wcześnie, sempre – zawsze, mai – nigdy, già – już, prima – przedtem, poi – potem

 

• przysłówki określające ilość oraz natężenie

  molto – bardzo, più – więcej, poco – mało, troppo – zbyt, meno – mniej, abbastanza – dość, niente, nulla – nic, affatto – wcale

  * nie należy mylić tych przysłówków z przymiotnikami: molto, troppo, poco, tanto, które uzgadniają końcówkę z rzeczownikiem

     Passo qui troppe ore. – Spędzam tu zbyt wiele godzin.

 

• przysłówki twierdzenia

  si – tak, certo – oczywiście, proprio – właśnie, appunto – no właśnie, sicuramente – z pewnością, senza dubbio – bez wątpienia

  senz’altro – niewątpliwie

 

• przysłówki przeczenia

  no i non – nie, neanche (nemmeno, neppure) – też nie, niente i nulla – nic

 

 

BUDOWA PRZYSŁÓWKÓW ODPRZYMIOTNIKOWYCH

temat przymiotnika + końcówka mente

 

przysłówki w jęz. włoskim tworzone są najczęściej za pomocą przyrostka: mente dodawanego do tematu przymiotnika

podstawa przymiotnika + mente

przyrostek może być dodany

• do formy rodzaju żeńskiego, jeżeli przymiotnik w rodzaju męskim kończy się na: o

  chiaro, chiara, chiaramente  – jasny/a, wyraźny/a – jasno, wyraźnie, lento, lenta, lentamente – powolny, powolna – powoli

 

• do formy rodzaju żeńskiego lub męskiego, jeżeli przymiotnik w liczbie pojedynczej w obu rodzajach kończy się na: e

  forte, fortemente – silny, silna, silnie, veloce, velocemente – szybki, szybka, szybko

  * przymiotniki zakończone w liczbie pojedynczej na: le lub re, tracą końcówkę: e

    facile, facilmente – łatwy, łatwa, łatwo, regolare, regolarmente – regularny, regularna, regularnie

 

• część przysłówków tworzy się w sposób nieregularny

  buono – dobry – bene – dobrze

  cattivo – zły – male – źle

 

 

STOPNIOWANIE PRZYSŁÓWKÓW

 

• stopniowaniu podlega tylko część przysłówków

  – są to najczęściej przysłówki określające: jakość lub sposób:  chiaramente – jasno, lentamente – powoli, facilmente – łatwo

  – niektóre przysłówki miejsca lub czasu: spesso – często, lontano – daleko, tardi – późno, vicino – blisko

 

• podobnie jak w przypadku przymiotników, istnieją trzy stopnie przysłówka

  stopień równy – grado positivo

  stopień wyższy – grado comparativo

  stopień najwyższy – grado superlativo

 

stopniowanie względne – relativo: piu, il piu

stopień równy

• stopień równy to podstawowa forma przysłówka

  bene – dobrze, male – źle, velocemente – szybko, lentamente – wolno.

• typowe dla tego stopnia są wyrażenia: così..come – tak..jak, tanto..quanto – tak..jak, più / meno… di – mniej /więcej…niż

  Camminiamo così velocemente come voi. – Idziemy tak szybko jak wy.

 

stopień wyższy

• budowa: stopień wyższy = stopień równy + piu

  Canti più forte di me. – Śpiewasz głośniej ode mnie.

  Adesso ti vedo meno chiaramente. – Teraz widzę cię mniej wyraźnie.

 

stopień najwyższy

podobnie jak w przypadku przymiotnika, ma dwa rodzaje: stopień najwyższy wzgledny o bezwzględny

• stopień najwyższy względny budowa: stopień najwyższy = stopień równy +  il piu

  Corro il più velocemente possibile. – Biegnę najszybciej jak to możliwe.

  Cantano il più forte possibile. – Śpiewają najgłośniej jak to możliwe. 

  

stopniowanie bezwzględne – assoluto: dotyczy tylko stopnia najwyższego

stopień najwyższy bezwzględny

stopień najwyższy bezwzględny można utworzyć:

• dodając do podstawy przymiotnika przyrostki: issimamente lub issimo

  dolce, dolcissimamente – łagodny, najłagodniej, facile, facilissimamente – łatwy, najłatwiej

  bene, benissimo – dobrze, najlepiej, male, malissimo – źle, najgorzej

• dodając do przysłówków określenia typu: *assai – bardzo, dużo, dosyć, molto – bardzo, proprio – naprawdę

  Vedo Pietro molto spesso. – Widzę Piotra bardzo często.

  La nostra casa si trova assai vicino. – Nasz dom znajduje się dość blisko.

• powtarzając przysłówek

  Questo ragazzo mi piace tanto tanto. – Ten chłopak naprawdę bardzo mi się podoba.

  Oggi si sono svegliati presto presto. – Dziś obudzili się naprawdę wcześnie.

 

PRZYSŁÓWKI STOPNIOWANE NIEREGULARNIE

stopień równy  

stopień wyższy

stopień najwyższy

względny

bezwzględny

bene

dobrze

meglio

lepiej

il meglio

najlepiej

benissimo, ottimamente

najlepiej

male

źle

peggio

gorzej

il peggio

najgorzej

malissimo, pessimamente

najgorzej

molto

dużo, bardzo

più

więcej

il più

najwięcej

moltissimo

najwięcej

poco

mało

meno

mniej

il meno

najmniej

pochissimo, minimamente

najmniej

 

MIEJSCE PRZYSŁÓWKA W ZDANIU

• przysłówek najczęściej towarzyszy w zdaniu czasownikowi, który określa

  Mi scrive spesso. – Często do mnie pisze.

  Ieri siamo tornati presto. – Wczoraj wróciliśmy wcześnie.

 

• przysłówki mogą również towarzyszyć w zdaniu przymiotnikom oraz innym przysłówkom

  Agata è molto intelligente. – Agata jest bardzo inteligentna.

  I miei genitori sono più pazienti dei tuoi. – Moi rodzice są bardziej cierpliwi niż twoi.

  Marco è arrivato molto tardi. – Marek przyszedł bardzo późno.