Niemiecki – Rodzajnik

• rodzajnik nieokreślony • rodzajnik określony • rodzajnik cząstkowy • opuszczanie rodzajnika

RODZAJNIK

rodzajnik

• to niewystępująca w jęz. polskim, niemająca samodzielnego znaczenia cz. mowy określająca liczbę i rodzaj rzeczownika

• w języku niemieckim istnieją 2 rodzaje rodzajników:

1. rodzajnik nieokreślony (der unbestimmte Artikel), nie mający liczny mnogiej

2. rodzajnik określony (der bestimmte Artikel), z formą liczba mnoga "die" dla wszystkich rodzajów

* rodzajnik występuje tylko przed rzeczownikiem i określa jego rodzaj, liczbę oraz przypadek.

* rzeczownik może być użyty z rodzajnikiem nieokreślonym, określonym lub bez rodzajnika.

rodzajniki określone i nieokreślone – zestawienie

r. męski

r. żeński

r. nijaki

l. mn

N (mianownik): wer (kto), was (co)

ein

der

eine

die

ein

das

die

G (dopełniacz) wessen (czyj,)

eines

des

einer

der

eines

des

der

D (celownik): wem (komu, czemu, skąd, gdzie)

einem

dem

einer

der

einem

dem

den

A (biernik): wen (kogo), was (co)

einen

den

einer

die

eine

das

das

 

DER, DIE czy DAS ?

reguły ułatwiające określanie rodzaju rzeczownika

rodzaj męski

rodzaj żeński

rodzaj nijaki

• dni: der Freitag – piątek
• pory dnia: der Morgen – ranek
• miesiące: der Juli – lipiec
• pory roku: der Winter – zima

• strony świata: der Osten – wschód
• szczyty gór: der Ätna – Etna

• jeziora: der Baikal – Bajkał
• opady atm: der Regen – deszcz

• trunki: der Wein – wino

• drzewa: die Tanne – sosna

owoce: die Nuß – orzech

• kwiaty: die Rose – róża
• rzeki: die Oder – Odra

• kontynenty: (das) Asien – Azja
• miasta: (das) Berlin – Berlin

• kolory: das Grün – zieleń
• metale: das Gold -złoto
• części mowy w znaczeniu rzeczownika
   das Gute – dobro, das Ich – jaźń,

   das Essen – jedzenie

Wyjątki:

der Ahorn – klon, der Flieder – bez; der Apfel – jabłko, der Pfirsich – brzoskwinia;

das Maiglöckchen – konwalia, das Veilchen – fiołek, das Vergißmeinnicht – niezapominajka
der Neckar – Neckar, der Rhein – Ren, der Main – Men;

der Stahl – stal, die Bronze – brąz Uwaga:

 

RODZAJNIK NIEOKREŚLONY (der unbestimmte Artikel)

rodzajnika nieokreślonego używa się:
• przed rzeczownikami, o których nic bliżej nie wiemy, lub o których mówi się pierwszy raz w danej chwili:
  Hier ist ein Tisch. Der Tisch ist groß. (Singular)
  Hier sind Tische. Die Tische sind groß. (Plural)
  Ich kaufe mir ein Auto. Das Auto ist teuer. (Singular)
  Wir kaufen Autos. Die Autos sind modern. (Plural)
• przed rzeczownikami pełniącymi rolę orzecznika
  Polen ist ein Land.
  Der Baum ist eine Pflanze
• przed rzeczownikami występującymi po wyrażeniu es gibt (es gibt + biernik akk)
  Es gibt hier einen Tisch und viele Stühle. Gibt es dort in der Nähe einen See?
• często w porównaniach
  Mein freund spricht wie ein Redner. Sie schreibt wie ein Dichter

 

 

RODZAJNIK OKREŚLONY (der bestimmte Artikel)  

rodzajnika nieokreślonego używa się:
przed rzeczownikami oznaczającymi osobę lub rzecz znaną, bliżej określoną, o której już była mowa
  Dort steht ein Kind. Das Kind ist 7 Jahre alt.
  Das ist eine Lehrerin. Die Lehrerin ist sehr nett.
• przed rzeczownikami poprzedzonymi przymiotnikiem w stopniu najwyższym lub liczebnikiem porządkowymi
  Die Wolga ist der längste Fluss Europas.
  Wir gehen heute in den schönsten Park.
  Hier ist das dritte Kapitel des Buches.

• przed nazwami krajów i krain geograficznych w rodzaju męskim i żeńskim, jak:
  die Bundesrepublik Deutschland (die BRD), die Schweiz, die Türkei, die Mongolei, die Ukraine, die Slowakei, die Krim, der Irak,
  lub występujących tylko w liczbie mnogiej, jak: die Niederlande, die Vereinigten Staaten (die USA)

• przed nazwiskami, imionami, nazwami miast, państw oraz części świata, lecz tylko wówczas, jeżeli występują z przydawką
  Der große Goethe schrieb viele Werke,
  Der brave Robert blieb ganz allein zu Hause.
  Das berühmte Rom hat eine lange Geschichte.
    * W języku potocznym używane są niekiedy imiona i nazwiska z rodzajnikiem określonym bez przydawki
    Der Heinz ist schon wieder krank.
    Die Klaudia ist wirklich hübsch.

• przed nazwami gór, rzek i mórz
  Der Großglockner ist der höchste Berg in Österreich.
  Die Zugspitze liegt in den Alpen.
  Die Elbe und der Rhein münden in die Nordsee.

• przed rzeczownikami uważanymi za jedyne w świecie:
  die Sonne, die Welt, die Luft, der Mond.

 

 

OPUSZCZANIE RODZAJNIKA

• przed imionami i nazwiskami, nazwami części świata, krajów i miast
  Karl und Inge gehen ins Konzert. Mickiewicz und Słowacki sind die größten polnischen Dichter.
  Griechenland liegt in Südeuropa. Lissabon ist die Hauptstadt Portugals.

przed rzeczownikach materiałowych bliżej nieokreślonych (tylko gdy nie ma liczby mnogiej)
  Ich esse Brot und trinke Bier. Wein ist ein Getränk. Silber ist ein Edelmetall.
  Dieser Ring ist aus Gold. Die Kette ist aus Eisen. Er kauft Fleisch.
przy rzeczownikach z zaimkami
  meine Mutter, unser Vater, an diesem Tag, bei solchem Wetter, in welchen Häusern?,

• po wyrazach określających ilość, miarę i ciężar
  Ich möchte 3 Liter Milch kaufen. Er bestellt 2 Glas Bier. eine Gruppe Soziologen, eine Menge Menschen.
  2 Paar Schuhe, ein Pfund Butter

 • przed rzeczownikiem z liczebnikiem głównym, przysłówkiem viel lub wenig oraz określającymi ilość, miarę i ciężar
  Wir haben 2 Hasen im Wald gesehen.

  Er hat 3 Übungen geschrieben.

• przed rzeczownikami określającymi zawód funkcję lub narodowość
  Er ist Ingenieur. Ich möchte Arzt werden. Mein Nachbar arbeitet als Lehrer.
  Sie ist Polin. Er ist Deutscher.

• po przyimkach: ohne, zu, nach, vor
  ohne Arbeit, zu Weihnachten, nach Feierabend, vor Beginn

• po zaimkach: wessen, desse, deren
  Wessen Mantei hängt dort an der Wand?, Das ist der Mann, dessen Frau bei Siemens arbeitet.
  Die Stadt, deren Geschichte mich sehr interessiert, ist alt