Francuski – Następstwo czasu i mowa zależna

• następstwo czasów w mowie zależnej • budowa zdań • konsekwencje następstwa czasów

NASTĘPSTWO CZASÓW I MOWA ZALEŻNA- La concordance des temps et le discours indirect

następstwo czasu to zależność między:

1. czasem użytym w zdaniu nadrzędnym, a czasem

2. jakiego trzeba użyć w zdaniu podrzędnym – jest to szczególnie ważne gdy zdanie nadrzędne jest w czasie przeszłym

 

szczególnym przypadkiem następstwa czasów jest mowa zależna

czyli relacjonowanie czyichś wypowiedzi zamiast dosłownego ich cytowania

zazwyczaj są to zdania rozpoczynające się od: on/ona powiedział, że – il/elle a dit que

 

 

NASTĘPSTWO CZASÓW W MOWIE ZALEŻNEJ – CONCORDANCE DES TEMPS DANS LE DISCOURS INDIRECT

• w mowie zależnej należy uzgodnić czas zdanie nadrzędnego z czasem zdania podrzędnego

• zdanie podrzędne traci końcowe znaki interpunkcyjne, takie jak znak zapytania czy wykrzyknik

• zdania orzekające łącza się za pomocą spójnika: que, a zdania pytające za pomocą spójnika: si

 

zdanie nadrzędne

zdanie podrzędne

czas teraźniejszy

Il dis que

Mówi, że

• czynność wcześniejsza:

 Passé Composé: elle a chanté une chanson – ona zaśpiewała piosenkę.

 Passé Récent: elle vient de chanter une chanson – ona właśnie zaśpiewała piosenkę

 Imparfait: elle chantait une chanson – ona śpiewała piosenkę

 

• czynność równoczesna:

 Présent: elle chante une chanson – ona śpiewa piosenkę

 

• czynność przyszła:

 Futur Proche: va chanter une chanson – ona zaśpiewa piosenkę

 Futur Simple: chantera une chanson – ona zaśpiewa piosenkę

 Futur Antérieur: aura chanté une chanson – ona zaśpiewa piosenkę

 

• tryb przypuszczający

 Conditionnel Présent: elle chanterait une chanson – ona zaśpiewałby piosenkę.

 Conditionnel Passé: elle aurait chanté une chanson – ona zaśpiewałby piosenkę.

 

jeśli czasownik zdania nadrzędnego występuje w czasie przeszłym czasy w zdaniu podrzędnym ulegają cofnięciu

czas przeszły

Il a dit que

Powiedział, że

• czynność wcześniejsza:

 Passé Composé zmienia się w Plus-que-Parfait:

 avait chanté une chanson – ona zaśpiewała piosenkę.

 Passé Récent: zmienia się w Imparfait de:

 venait de chanter une chanson – ona właśnie zaśpiewała piosenkę

 Imparfait pozostaje bez zmian

 elle chantait une chanson – ona śpiewała piosenkę

 

• czynność równoczesna:

 Présent zmienia się w Imparfait: chantait une chanson – śpiewa piosenkę

 

• czynność przyszła:

 Futur Proche zmienia się w aller w czasie Imparfait + bezokolicznik

 elle allait chanter une chanson – ona zaśpiewa piosenkę

 Futur Simple zmienia się w Conditionnel Présent

 elle chanterait une chanson – ona zaśpiewa piosenkę

 Futur Antérieur zmienia się w Conditionnel Passé:

 elle aurait chanté une chanson – ona zaśpiewa piosenkę

 

• tryb przypusczajacy pozostaje bez zmian

 Conditionnel Présent: elle chanterait une chanson – ona zaśpiewałby piosenkę.

 Conditionnel Passé: elle aurait chanté une chanson – ona zaśpiewałby piosenkę.

 

• jeśli w mowie zależnej czasem zdania wprowadzającego jest czas przeszły – to czasownik zdania cytowanego bądź jego

 czasownik posiłkowy będzie miał zawsze z wyjątkiem trybu subjonctif końcówki czasu imparfait ais, ais, ait, ions, aient

 

• następstwo czasów nie obowiązuje jeżeli czynność w zdaniu podrzędnym mówi o czynności lub stanie,

 które nadaj trwają lub są zawsze aktualne i prawdziwe

 J’ai appris que l’eau se compose d’hydrogène et d’oxygène. – Dowiedziałem ale, że woda akłada się z wodoru i tlenu.

 J’ai dit qu’il y a 500 élèves dans notre école. – Powiedziałem, że jest 500 uczniów w naszej.

 

BUDOWA ZDAŃ W MOWIE ZALEŻNEJ

ZDANIA OZNAJMUJĄCE

zdania oznajmujące wprowadzane są przez czasowniki

dire que – powiedzieć, że: Il dit que vous travaillez bien. – Mówi, że pracujecie dobrze.

répondre que – odpowiedzieć, że: Je réponds que nous sommes occupés. – Odpowiadam, że jesteśmy zajęci.

savoir que – wiedzieć, że: Elle sait que vous viendrez. – Wie, ża przyjdziecie.

comprendre que – rozumiec, że: Je comprends que vous n’avez pas le temps. – Rozumiem, źa nie macie czasu.

sentir que – czuć: Tu sens que la pâte brûle. – Czujesz, że ciasto się pali.

voir que – widzieć, że: Je vois que tu roules vite. – Widzę, że jedziesz szybko.

 

ZDANIE ROZKAZUJĄCE

zdanie główne + de / à + bezokolicznik

• w zdaniu podrzędnym zmienia się formę osobową czasownika na bezokolicznik, przed którym stawia się przyimek de

 Il dit: “Travaillez!" – On mówi "Pracujcie" Il dit de travailler. – On mówi, żeby pracować.

 Nous vous disons: "Allez jouer avec eux." – Mówimy wam: "Idźcie się z nimi pobawić".

 Nous vous disons d’aller jouer avec eux. – Mówimy wam, żebyście poszli się z nimi pobawić.

 Nous demandons: "Ne parlez pas avec eux." – Prosimy: „Nie rozmawiajcie z nimi".
 Nous demandons de ne pas parler avec eux. – Prosimy, żebyście z nimi nie rozmawiali.

 Il invite: "Ne restez pas dehors!" – On zaprasza: "Nie stójcie na dworze!".
 Il invite à ne pas rester dehors. On zaprasza, żebyśmy nie stali na dworze.

 

• przed czasownikami, wyrażającymi zakaz, interdire de zakazać, défendre de zakazać, ne pas permettre de nie pozwalać,

 opuszcza się konstrukcję ne pas
 Nous interdisons: "N’allez pas au cinéma!" – Zakazujemy: „Nie idźcie do kina!".
 Nous vous interdisons d’aller au cinéma. – Zakazujemy wam pójścia do kina.
 

• konstrukcja niektórych czasowników wymaga użycia przyimka à zamiast przyimka de – są to między innymi czasowniki:

 apprendre à – uczyć się, encourager à – zachęcać, inviter à – zapraszać, enseigner à – uczyć, forcer à – zmuszać

 Nous vous invitons: "Allez manger dans ce restaurant." – Zachęcamy was: "Zjedzcie w tej restauracji".

 Nous vous invitons à aller manger dans ce restaurant. – Zachęcamy was, żebyście zjedli w tej restauracji.

 

ZDANIA PYTAJĄCE

• w mowie zależnej zdanie pytające ma szyk zdania oznajmującego

• pytania tłumaczone na polski za pomocą słówka: czy w mowie zależnej zaczynają się słówkiem: si

spójnik pytania

mowa niezależna

mowa zależna

pytanie: intonacyjne, przez inwersję i est-ce-que wprowadzenie są przez: si

si

czy

Il demande:"Tu es malade?”

Il demande:"Es-tu malade?"

Il demande:"Est-ce que tu es malade?"

Il demande, si je suis malade.

pytania: qui?, qui est-ce qui?, qui est-ce que? wprowadzenie są przez: qui

qui

kto

Il demande:"Qui est venu?"

Il demande:"Qui est-ce qui est venu?"

Il demande:"Qui est-ce que tu vois?"

Il demande, qui est venu.

Il demande, qui je vois.

pytania: que?, que est-ce que? wprowadzenie są przez: ce que

ce que

co

Il demande:"Que dis-tu?"

Il demande:"Qu’est-ce que tu dis?"

Il demande, ce que je dis.

pytania: qu’est-ce qui?

qu’est-ce qui

Il demande:"Qu’est-ce qui s’est passé?

Il demande, ce qui s’est passe.

pytania: à qui, à quoi, quel, comment, combien, quand, où, pourquoi pozostają bez zmian

 

 

 

A qui pensez-vous?
De quoi parlez-vous?

Je voudrais savoir à qui vous pensez.
Il me demande de quoi je parle.
Il m ’a demandé de quoi je parlais

* jeżeli podmioty zdań głównego i podrzędnego są takie same, wówczas można użyć w zdaniu cytowanym bezokolicznika
Je me demande où je vais manger pendant les vacances. – Zastanawiam się, gdzie będę jadł podczas wakacji.
Je me demande où manger pendant les vacances. – Zastanawiam się, gdzie jeść podczas wakacji.
Tu ne sais pas ce que tu vas lire. – Nie wiesz, co będziesz czytał.

Tu ne sais pas quoi lire. – Nie wiesz, co czytać.
 

ZDANIA PRZECZĄCE

przed czasownikami wyrażającymi zakaz: interdire de – zakazać, défendre de – zakazać, ne pas permettre de – nie pozwalać opuszcza się konstrukcję ne…pas

N’allez pas au cinéma. Nous vous interdisons d’aller au cinéma. – Zakazujemy wam pójścia do kina.

 

KONSEKWENCJE NASTĘPSTWA CZASÓW

= zmiana określeń miejsca i czasu

mowa niezależna

mowa zależna

aujourd’hui – dziś

ce soir – dziś wieczorem

en ce moment – w tej chwili, teraz, obecnie

hier – wczoraj

avant hier – przedwczoraj

mardi dernier – w ostatni wtorek

il y a trois jours – trzy dni temu

dimanche prochain – w przyszłą niedzielę

demain – jutro

après demain – pojutrze

dans trois jours – za trzy dni

ici – tutaj

ce jour là – tamtego dnia

ce soir là – tamtego wieczoru

à ce moment là – wtedy

la veille – w przeddzień

l‘avant veille – przedwczoraj

le mardi précédent – w poprzedni wtorek

trois jours plus tôt – trzy dni wcześniej

le dimanche suivant – w następną niedzielę

le lendemain – nazajutrz

le surlendemain – pojutrze

trois jours plus tard – trzy dni później

– tam

 

PRZYKŁADY

Il demande si tu es allé chez le médecin.

Pyta, czy poszedłeś do lekarza.

 

Il demande si tu vas chez le médecin

Pyta, czy idziesz do lekarza

 

Il demande si tu irez chez le médecin

Pyta, czy pójdziesz do lekarza

 

Il a demandé si tu étais allé chez le médecin

Zapytał, czy poszedłeś do lekarza

 

Il a demandé si tu allais chez le médecin.

Zapytał, czy idziesz do lekarza.

 

Il a demandé si tu irais chez le médecin.

Zapytał, czy pójdziesz do lekarza.

 

Il m’a dit, que vous étiez un joueur de golf exceptionnel.

Powiedziano mi, że jesteś wyjątkowym graczem w golfa.

 

Il tentait une fois de plus, d’expliquer ce qui se passait.

Próbował jeszcze raz wyjaśnić, co się dzieje.

 

Il tentait une fois de plus, d’expliquer ce qui se était passé.

Próbował jeszcze raz wyjaśnić, co się stało.

 

Il tentait une fois de plus, d’expliquer ce qui se passerait.

Próbował jeszcze raz wyjaśnić, co się stanie.

 

On voulait vous annoncer qu’on allait avoir un enfant.

Chcieliśmy ogłosić, że będziemy mieć dziecko.

 

Il remarque: Je l’ai vu hier. Il remarque qu’il l’a vu hier.
Zauważa: „Widziałem go wczoraj". Zauważa, że widział go wczoraj.

 

Il dit: Paul travaille ici. Il dit que Paul travaille ici.

Mówi: Paul tu pracuje. Mówi, że Paul tu pracuje.

 

Nous vous disons: Allez jouer avec eux. Nous vous disons d’aller jouer avec eux.
Mówimy wam: Idźcie się z nimi pobawić. Mówimy wam, żebyście poszli się z nimi pobawić.

 

Nous vous invitons: Allez manger dans ce restaurant. Nous vous invitons à aller manger dans ce restaurant.

Zachęcamy was: Zjedzcie w tej restauracji. Zachęcamy was, żebyście zjedli w tej restauracji.

 

Nous demandons de ne pas parler avec eux.
Prosimy, żebyście z nimi nie rozmawiali.

 

Nous vous interdisons d‘aller au cinéma.
Zakazujemy wam pójścia do kina.

 

Nous vous avons interdit d‘aller au cinéma.

Zakazaliśmy wam pójścia do kina.

 

Il demande s’il vient avec nous.

Pyta czy on idzie z nami.

 

Il a demandé s’il venait avec nous.
Zapytał czy on idzie z nami.

 

Il a demandé s’il viendrait avec nous
Zapytał czy on pójdzie z nami

 

Paul demande ce qu’elle cherche.

Paul pyta, czego ona szuka.

 

Paul demande ce qu’elle cherchait.

Paul pyta, czego szukała.

 

Paul a demandé ce qu’elle cherchait.  

aul zapytał, czego ona szuka.

 

Paul a demandé ce qu’elle avait cherché.

Paul zapytał, czego ona szukała.

 

Paul a demandé ce qu’elle chercherait.

Paul zapytał, czego bedzie szukać / by szukała.

 

Agnès demande ce qui a été fait.
Agnès pyta, co zostało zrobione.

 

Agnès demande qui a mangé sa salade.
Agnès pyta, kto zjadł jej sałatkę.

 

Daniel demande qui vous invitez le plus souvent.
Daniel pyta, kogo najczęściej zapraszacie.

 

Il demande quand elle part.
Pyta, kiedy ona wyjeżdża.

 

Je me demande où je vais manger pendant les vacances.
Zastanawiam się, gdzie będę jadł podczas wakacji.

 

Je me demande où manger pendant les vacances.
Zastanawiam się, gdzie jeść podczas wakacji.

Tu ne sais pas ce que tu vas lire.
Nie wiesz, co będziesz czytał.

Tu ne sais pas quoi lire.
Nie wiesz, co czytać.

Il racontait: Le déjeuner était trop petit. Il racontait que le déjeuner était trop petit.
Opowiadał: Obiad był zbyt skromny. Opowiadał, że obiad był zbyt skromny.

Il a ajouté: J’ai tout mangé et j’avais encore faim. Il a ajouté qu’il avait tout mangé et qu’il avait encore faim.
Dodał: Zjadłem wszystko i jeszcze byłem głodny. Dodał, że zjadł wszystko i że jeszcze był głodny.

Nous avons dit: Vous allez manger dans une heure. Nous avons dit que vous alliez manger une heure plus tard.
Powiedzieliśmy: Zjecie za godzinę. Powiedzieliśmy, że zjecie za godzinę.

Il a dit: Je l’ai vu ici hier. Il a dit qu’il l’avait vu là la veille.
Powiedział: Widziałem go tutaj wczoraj. I Powiedział, że widział go tutaj wczoraj.

Il me demande si je suis content.
On pyta mnie czy jestem zadowolony.

Il m’a demandé si j’étais content.
On zapytał mnie czy jestem zadowolony.

Je dis que Paul a raconté la plaisanterie.
Mówię, że Paul opowiedział dowcip.

J’ai dit que Paul avait raconté la plaisanterie.
Powiedziałem, że Paul opowiedział dowcip.

Je dis que j’ai acheté ce moteur.
Mówię, że kupiłem ten motocykl.

J’ai dit que j’avais acheté ce moteur.
Powiedziałem, że kupiłem ten motocykl.

Il me dit aujourd’hui, qu’il viendra sous deux jours.
Mówi mi dzisiaj, że przyjedzie za dwa dni.

Il m’a dit hier, qu’il viendrait dans deux jours.
Powiedział mi wczoraj że przyjedzie za dwa dni.

Je réponds que nous sommes occupés.
Odpowiadam, że jesteśmy zajęci.

J’ai répondu que nous étions occupés.
Odpowiedziałem, że jesteśmy zajęci.

Il dit qu’on cultive le blé dans cette région.
Mówi, że w tym regionie uprawia się pszenicę.

Tu sens que la pâte brûle.
Czujesz, że ciasto się pali.

Tu as senti que la pâte brûlait.
Czułaś, że ciasto się pali.

J’ajoute que j’ai tout mangé.
Dodam, że zjadłem wszystko.

J’ai ajouté que j’avais tout mangé.
Dodałem, że zjadłem wszystko.

Il me demande si je parle allemand.
On mnie pyta, czy mówię po niemiecku.

Il m’a demandé si je parlais allemand.
On mnie spytał, czy mówię po niemiecku.

Je demande combien tu pèses.
Pytam ile ważysz.

J’ai demandé combien tu pesais.
Spytałem, ile ważysz.

Il me demande ce qui est arrivé.
On mnie pyta co się stało.

Il m’a demandé ce qui était arrivé.
On mnie zapytał co się stało

Je vous demande si vous avez fait vos devoirs.
Pytam was, czy zrobiliście wasze prace domowe.

Je vous ai demandé si vous aviez fait vos devoirs.
Zapytałem was, czy zrobiliście wasze prace domowe.

Je vous demande qui vous admire.
Pytam was, kogo podziwiacie.

Je vous ai demandé, qui vous admiriez.
Zapytałem was, kogo podziwiacie.

Je vous demande ce que vous voyez.
Pytam was, co widzicie.

Je vous ai demandé ce que vous voyiez.
Zapytałem was, co widzicie.

Il me demande de quoi je parle.
On mnie pyta o czym mówię.

Il m’a demandé de quoi je parlais.
On mnie spytał o czym mówię.

Elle dit que le vendredi précédent, elle a échoué à un examen.
Mówi, że w zeszły piątek oblała egzamin.

Elle a dit que le vendredi précédent, elle avait échoué à un examen.
Powiedziała że w zeszły piątek oblała egzamin.

Il dit qu’elles doivent s’en aller.
Mówi, że muszą stąd iść.

Il a dit qu’elles devaient s’en aller.
Powiedział, że muszą stąd iść.

Tu me promets qu’on vivra au bord de la mer.
Obiecujesz mi, że będziemy mieszkać nad brzegiem morza.

Tu m’as promis qu’on vivrait au bord de la mer.
Obiecałeś mi, że będziemy mieszkać nad brzegiem morza.

On m’a dit qu’il y avait trente ponts à Paris.
Mówiono mi, że w Paryżu jest trzydzieści mostów.

Il m’a demandé si les prisonniers étaient bien traités.
On mnie spytał czy więźniowie byli dobrze traktowani.

Il racontait, que le déjeuner était trop petit.
Opowiadał, że obiad był zbyt mały.

Il a dit qu’il l’avait vu là la veille.
Powiedział, że widział go tutaj wczoraj.

 

Vernon m’a dit, que vous étiez un joueur de golf exceptionnel, Monsieur Mason.

Vernon mówił mi, że pan świetnie gra w golfa, panie Mason.

 

Il demande à l’infirmière où elle allait le piquer.

Spytał pielęgniarkę, gdzie da mu zastrzyk.

 

Il était sûr de n’avoir jamais vu cette fille.
Był pewien, że nigdy nie widział tej dziewczyny.

Harry savait, qu’il n’aurait pas dû répondre à la provocation.
Harry wiedział, że nie powinien odpowiedzieć na prowokację.