Następstwo czasów i mowa zależna

NASTĘPSTWO CZASÓW I MOWA ZALEŻNA

następstwo czasu to zależność między czasem użytym w zdaniu nadrzędnym, a czasem jakiego trzeba użyć w

 zdaniu podrzędnym

 * jest to szczególnie ważne gdy zdanie nadrzędne jest w czasie przeszłym

szczególnym przypadkiem następstwa czasów jest mowa zależna

 czyli relacjonowanie czyichś wypowiedzi zamiast dosłownego ich cytowania – zazwyczaj są to zdania rozpoczynające się od:

 on/ona powiedział, że…

 

 

TRYB OZNAJMUJĄCY

zdanie nadrzędne

zdanie podrzędne

czas przeszły niedokonany

imperfetto

Sapevamo che…

Wiedzieliśmy, że

 

czas przeszły dokonany

passato prossimo

Abbiamo saputo che…

Dowiedzieliśmy się, że

czynność wcześniejsza = trapassato prossimo

lui aveva detto la verità. – on powiedział prawdę.

 

czynność równoczesna = imperfetto

lui diceva la verità. – on mówił prawdę

 

czynność przyszła = condizionale passato

lui avrebbe detto la verità. – on mówi prawdę.

* w mowie potocznej zamiast condizionale passato używa się imperfetto: lui diceva la verita.

 

czas teraźniejszy

Sappiamo, che…

Wiemy, że

czynność wcześniejsza dokonana = czas przeszły dokonany – passato prossimo

lui ha detto la verità. – on powiedział prawdę.

 

czynność wcześniejsza niedokonana = czas przeszły niedokonany – imperfetto

lui diceva la verità. – on mówił prawdę

 

czynność równoczesna = czas teraźniejszy – presente

lui dice la verità. – on mówi prawdę

 

czynność przyszła = czas przyszły – futuro semplice

lui dirà la verità. – on powie prawdę.

 

czas przyszły

Sapremo che / se…

Będziemy wiedzieli, że

czynność wcześniejsza = imperfetto, passato / remoto, futuro anteriore

lui diceva la verità. – on mówił prawdę.

lui ha detto la verità. – on powiedział prawdę.

lui avrà detto la verità. – on powiedział prawdę.

 

czynność równoczesna = czas teraźniejszy presente lub futuro semplice

lui dice la verità.

lui dirà la verità. – on mówi prawdę.

 

czynność przyszła = futuro semplice

lui dirà la verità. – on powie prawdę.

 

 

PYTANIA W TRYBIE OZNAJMUJĄCYM

 

Chiede se…

Ha chiesto se…

Presente indicativo

(«Parti?»)

Presente indicativo

(… parto)

Imperfetto congiuntivo

(… partissi)

Imperfetto indicativo

(«Dormivi?»)

Imperfetto indicativo

(… dormivo)

Imperfetto congiuntivo

(… dormissi)

Passato prossimo indicativo

(«Hai cenato?»)

Passato prossimo indicativo

(… ho cenato)

Trapassato congiuntivo

(… avessi cenato)

Passato remoto indicativo

(«Tornasti?»)

Passato remoto indicativo

(… tornai)

Trapassato congiuntivo

(… fossi tornata)

Trapassato prossimo indicativo

(«Avevi letto?»)

Trapassato prossimo indicativo

(… avevo letto)

Trapassato congiuntivo

(… avessi letto)

Futuro semplice indicativo

(«Mangerai?»)

Futuro semplice indicativo

(… mangerò)

Condizionale passato

(… avrei mangiato)

Futuro anteriore

(«Avrà sognato?»)

Futuro anteriore

(… avrà sognato)

Condizionale passato

(… avrebbe sognato)

 

TRYB ŁĄCZĄCY

używa się jeżeli w zdaniu nadrzędnym występuje czasownik, który wymaga użycia trybu łączącego – congiuntivo

zdanie nadrzędne

zdanie podrzędne

czas przeszły niedokonany imperfetto

Pensavamo che…

Myśleliśmy, że

 

czas przeszły dokonany passato prossimo

Abbiamo pensato che... ..

Pomyśleliśmy, że

czynność wcześniejsza = congiuntivo trapassato

lui avesse detto la verità. – on powiedział prawdę

 

czynność równoczesna = congiuntivo imperfetto

lui dicesse la verità. – on mówi prawdę.

 

czynność przyszła = congiuntivo imperfetto / condizionale passato

lui dicesse la verità. / lui avrebbe detto la verità. – on powie prawdę

czas teraźniejszy

Pensiamo che…

Myślimy, że…

czynność wcześniejsza = congiuntivo passato

lui abbia detto la verità. – on powiedział prawdę

 

czynność równoczesna = congiuntivo presente

lui dica la verità. – on mówi prawdę.

 

czynność przyszła = congiuntivo presente / futuro semplice

lui dica la verità. / lui dirà la verità. – on powie prawdę.

czas przyszły

Penseremo che…

Pomyślimy, że

czynność wcześniejsza = congiuntivo passato

lui abbia detto la verità. – on powiedział prawdę.

 

czynność równoczesna = congiuntivo presente

lui dica la verità. – on mówi prawdę.

 

czynność przyszła = congiuntivo presente lub futuro semplice

lui dica la verità. / lui dirà la verità. – on powie prawdę.

 

KONSEKWENCJE NASTĘPSTWA CZASÓW

konsekwencją następstwa czasów jest również oprócz zmiany czasu i trybów zmiana określenia czasu i miejsca

mowa niezależna

mowa zależna

qui / qua

questo

ora, adesso

oggi

ieri

domani

un mese fa

una settimana fa

due giorni fa

tra (fra) un mese

tra (fra) una settimana

tra (fra) due giorni

l’anno scorso

il mese scorso

la settimana scorsa

l’anno prossimo

il mese prossimo

la settimana prossima

 

li / là / in quel luogo

quello

allora / in quel momento

quel giorno

il giorno prima

il giorno dopo

un mese prima

una settimana prima

due giorni prima…

un mese dopo

una settimana dopo

due giorni dopo…

l’anno precedente / prima

il mese precedente / prima

la settimana precedente / prima…

l’anno successivo / seguente / dopo

il mese successivo / seguente / dopo

la settimana successiva / seguente / dopo

 

 

PRZYKŁADY

Dici che sei stato male.

Mówisz, że byłeś chory.

 

Hai detto che eri stato malato.

Powiedziałeś, że jesteś chory.

 

Ti ho detto che sarei stata via sabato e domenica e sarei tornata al più tardi lunedì mattina.
Mówiłam ci, że nie będzie mnie w sobotę i w niedzielę i że wrócę najpóźniej w poniedziałek rano.

Non hai riportato le chiavi che ti avevo prestato ieri?

Czy nie przyniosłeś kluczy, które ci pożyczyłem wczoraj?

 

Dici che andrai a trovare Luisa.
Mówisz, że pojedziesz odwiedzić Luizę.

Avevi detto che saresti andato a trovare Luisa.

Powiedziałeś, że pójdziesz odwiedzić Luizę. czas przeszły + condizionale passato

 

Ti dico che starò via sabato e domenica e tornerò lunedì mattina.
Mówię ci, że będę w sobotę i niedzielę, a wrócę w poniedziałek rano.

Ti ho detto che sarei stata via sabato e domenica e sarei tornata lunedì.
Powiedziałem ci, że nie będę w sobotę i niedzielę, a wrócę w poniedziałek. czas przeszły + condizionale passato

 

Mi dici che avrete intenzione di fare delle scalate.
Powiedz mi, że zamierzacie się wspinać. czas teraźniejszy + futuro

Mi hai detto che avreste avuto intenzione di fare delle scalate.
Powiedziałeś mi, że zamierzacie się wspinać. czas przeszły + condizionale passato

Penso che in collina di sera potrebbe fare freschetto.
Myślę, że na wzgórzach w godzinach wieczornych może być trochę chłodno. czas teraźniejszy + condizionale

Ho pensato che in collina, di sera, avrebbe potuto fare freschetto.
Myślałem, że na wzgórzach, wieczorem, mógł zrobić coś innego. czas przeszły + condizionale passato

Ho pensato che sarebbe stato più prudente portarmi tutto il necessario.
Pomyślałem, że rozsądniej byłoby wszystko co potrzebne. czas przeszły + condizionale passato
 

Penso che di sera può fare freschetto.
Myślę, że wieczorem może zrobić się chłodno. czas teraźniejszy + czas teraźniejszy

Pensavo che di sera poteva fare freschetto.
Pomyślałem, że wieczorem może zrobić się chłodno. czas przeszły + imperfetto

Mi dici che sei stanco.
Mówisz mi, że jesteś zmęczony. czas teraźniejszy + czas teraźniejszy

Mi hai detto che eri stanco.
Powiedziałeś mi, że jesteś zmęczony. czas przeszły + imperfetto

Vedo che partite.
Widzę, że wyjeżdżacie. czas teraźniejszy + czas teraźniejszy

Ho visto che partivate.
Widziałem, że wyjeżdżacie. czas przeszły + imperfetto

Vedo che stanno uscendo.
Widzę, że wychodzą. czas teraźniejszy + czas teraźniejszy (stare + gerundio)

Vedevo che stavano uscendo.
Widziałem, że wychodzili. czas przeszły + imperfetto (stare + gerundio)

Ti dico che starò via sabato e domenica e tornerò lunedì mattina.
Mówię ci, że będę w sobotę i niedzielę, a wrócę w poniedziałek rano.

 

E’certo che Gino e Vittoria verranno a trovarlo.

Pewne jest, że Gino i Vittoria go odwiedzą.

 

Era certo che Gino e Vittoria lo avrebbero visitato.

Było pewne, że Gino i Vittoria go odwiedzą.

Era un grande amore, ma sapevo che prima o poi sarebbe finito.

To była wielka miłość, ale wiedziałam, że prędzej czy później to się skończy.

Era’ certo che Gino e Vittoria sarebbero venuti a trovarlo.

Było pewne, że Gino i Vittoria go odwiedzą.

Ero convinto che sareste arrivati con il rapido delle sette.

Byłem przekonany, że przyjedziesz z siódmą.

Ero sicuro che avreste vinto.

Byłem pewien, że wygrałbyś.

Gianni aveva detto che mi avrebbe accompagnato in stazione, ma poi non e venuto.

Gianni powiedział, że zabierze mnie na stację, ale potem nie przyszedł.

Il signor Rossi è sicuro che gli ricambierete la cortesia.

Pan Rossi jest pewien, że oddasz mu uprzejmość.

Il signor Rossi era sicuro che gli avreste ricambiato la cortesia.

Pan Rossi był pewien, że zwrócisz mu uprzejmość.

Lei ha pensato che avremmo trovato il suo numero sull’elenco.

Myślała, że ​​znajdziemy jej numer na liście.

Mi hai promesso che non avreste fatto delle salate.

Obiecałeś mi, że nie zrobisz soli.

Mi hanno detto che il giorno dopo mi avrebbero chiamato.

Powiedzieli mi, że zadzwonią do mnie następnego dnia.

Mi prometti che non farete delle scalate.

Obiecaj mi, że nie będziesz się wspinać.

Pensa che troveremo il suo numero sull’elenco.

Myśli, że znajdziemy jego numer na liście.

Sapevo che avrebbe vinto la nostra squadra.

Wiedziałem, że nasz zespół wygra.

Si sono detti che si sarebbero rivisti un anno dopo

Powiedzieli, że spotkają się ponownie rok później

Ti dico che arriverò in orario.

Mówię ci, że przybędę na czas.

Ti dico che tornerà al più tardi domani.

Mówię ci, że wróci jutro.

Ti ho detto che in montagna avrebbe fatto freschetto.

Powiedziałem ci, że będzie chłód w górach.

Ti ho detto che sarebbe tornata al più tardi domani.

Mówiłem ci, że wróci jutro.

Ti ho detto che sarei arrivato in orario.

Mówiłem ci, że będę na czas.