Włoski – Czasowniki: essere i stare

• stare a essere • konstrukcje ze stare • przykłady

CZASOWNIKI STARE I ESSERE – PORÓWNANIE

essere = być, istnieć

stare = przebywać, pozostawać

essere wskazuje na stałe stany / cechy osoby lub rzeczy

tożsamość

  Io sono Carla. – Jestem Carlą
zawód

  Egli è un professore. – On jest profesorem.

pochodzenie

  Noi siamo di Milano. – Jesteśmy z Mediolanu.
związek religijny lub polityczny

  Tu sei cattolico? – Jesteś katolikiem?
daty, godiny

  Sono le otto. – Jest 8 godzina.
posiadanie

  La casa è di Giovanna. – To jest dom Giovanny.
narodowość

  Sono Italiano. – Jestem z Włoch.
aspekty fizyczne lub cechy czegoś

  Le sedie sono verdi. – Krzesła są zielone.
niezbędne cechy czegoś lub kogoś

  Sono vecchio e antipatico. – Jestem stary, nieprzyjemny.
lokalizację

  La sedia è in cucina. – Krzesło jest w kuchni,

  *rzadziej – La sedia sta in cucina. – Krzesło jest w kuchni.
warunki lub emocje, które mogą ulec zmianie

  Sono malato. – Jestem chory.
osobiste obserwacje / reakcje: wydaje się lub czuje

  La cucina è pulita. – Kuchnia jest / wydaje się być czysta.

stare służy do

wskazywania dokładnych lokalizacji
  La sedia sta in cucina. – Krzesło jest w kuchni.
dla określenia sytuacji w której ktoś się znajduje

  zwykle są to wyrażenia idiomatyczne

  stare in piedi – stać, stare attento – uważać, stare fermo – stać

  nieruchomo, sto bene / male – czuję się dobrze / źle, stare male

  stare bene – czuję się źle/ dobrze, stare in ansia – bac , stare

  sulle spine, stare comodo / scomodo,

dla wyrażenia rozkazu lub upomnienia

  sta’ calmo! – bądź spokojny, state zitte! – bądźcie cicho

jako pomocniczy w wyrażeniach
  – stare + gerundio: Sto correndo. – Biegnę.

  – stare per: sto per partire – zaraz wyjeżdżam

 

KONSTRUKCJE Z CZASOWNIKIEM STARE

konstrukcja: stare + gerundio

• służy do opisania czynności w jej trakcie jej trwania –

• odpowiednikiem tej konstrukcji jest present continuous w jęz. angielskim

  Adesso non posso uscire perché sto studiando. – Teraz nie mogę wyjść, ponieważ się uczę.

  Che cosa stai facendo adesso? – Co teraz robisz?

• czasownik stare może występować w tej konstrukcji jedynie w

   – w trybie oznajmującym w czasach: presente, futuro i imperfetto

   – w trybie condizionale w czasie presente

   – w trybie congiuntivo w czasach w presente i imperfetto

     Se non ti avessi svegliata, a quest’ora staresti ancora dormendo. – Gdybym cię nie obudził, o tej porze jeszcze byś spała.

     Credo che lui stia partendo per colpa mia. – Myślę, że on wyjeżdża z mojej winy.

     Che cosa credevi che io stessi facendo? – Myślałeś, że co ja robię?

 

konstrukcja: stare per + bezokolicznik

• konstrukcja wyraża czynność, która ma się zrealizować w najbliższej przyszłości

• tłumaczy się na język polski jako np. zaraz wychodzę, właśnie miałem zatelefonować, akurat będę kończył,

  Hai finito? – No, ma sto per finire. – Czy skończyłaś? – Nie, ale zaraz (lada chwila) skończę (już kończę).

  Stavo per telefonarti quando è venuto Andrea. – Właśnie miałem do ciebie telefonować, kiedy przyszedł Andrzej.

• konstrukcję stare per można używać we wszystkich czasach

  Vedo che stanno uscendo. Vedevo che stavano uscendo. – Widzę, że wychodzą. Widziałem, że wychodzili.

 

konstrukcja: stare a
Oggi siamo stati a leggere per tutto il giorno. – Dzisiaj czytaliśmy cały dzień.

E stato a giocare per tutto il pomeriggio. = li’ rimasto a giocare… – Grał całe popołudnie.

 

 

PRZYKŁADY

Sto per partire: non vedi che sto facendo la valigia?

Zaraz wyjeżdżam: nie widzisz, że pakuję walizkę?

 

Mi stai prendendo in giro? Ho pensato che in collina, di sera, avrebbe potuto fare freschetto.

Kpisz sobie ze mnie? Pomyślałam, że na wzgórzach, wieczorem, może być chłodnawo.

 

Sto studiando, perché sto per dare un esame.

Studiuję ponieważ mam zdawać egzamin.

gramatyka: konstrukcja: stare + gerundio – służy do opisania czynności w jej trakcie jej trwania
 

Ci stiamo affrettando, perché i negozi stanno per chiudere.

Pędzimy, bo sklepy już niedługo się zamkną.

 

Domani alle 6 00 staremo per uscire di casa.

Jutro o 600 będziemy wychodzili (będziemy tuż przed wyjściem) z domu.

 

Vieni! il film sta per cominciare!

Chodź! Film się zaczyna!

 

Gli amici da cui siamo stati l’anno scorso stanno per ricambiarci la visita.

Znajomi, z którymi mieszkaliśmy w ubiegłym roku, wkrótce nas odwiedzą.

 

Che cosa vuoi che legga ancora? Sono stato a leggere tutto il pomeriggio.

Co mam jeszcze czytać? Spędziłem całe popołudnie na czytaniu.
 

Che fai? Stai ascoltando di nuovo la TV? Non conosco un’altra persona che passi tanto tempo davanti alla televisione.
Co robisz? Znowu słuchasz telewizji? Nie znam drugiej takiej osoby, która spędzałaby tyle czasu przed telewizorem.

Stavo vedendo il bollettino meteorologico.
Oglądałem komunikat meteorologiczny.
gramatyka: konstrukcja: stare + gerundio – służy do opisania czynności w jej trakcie jej trwania