Włoski – imperfetto

• imperfetto – teoria  • przykłady

CZAS PRZESZŁY NIEDOKONANY – IMPERFETTO

czas przeszły prosty niedokonany: temat bezokolicznika + końcówki  

czas imperfetto służy do:

• wyrażenia czynności, które miały miejsce w przeszłości, lecz nie zostały zakończone

  Leggevo una favola a mia figlia. – Czytałam bajkę mojej córce.
  Luisa preparava il pranzo. – Luiza przygotowywała obiad.
 

• do wyrażenia czynności powtarzających się w przeszłości

  Ogni giorno loro andavano al lavoro alle 8. – Oni codziennie chodzili do pracy o 8.

  Da bambino andava spesso al mare con suo padre. – W dzieciństwie często jeździł nad morze ze swoim ojcem.

 

• wyrażania kilku czynności przeszłych trwających równocześnie

  Ogni volta che la incontravo, mi saluta­va da lontano. – Za każdym razem, kiedy ją spotykałem, już z daleka mnie witała.

  Quando era a Roma, visitava i monu­menti storici. – Kiedy byłem w Rzymie, zwiedzałem zabytki historyczne.

 

• używany jest również w opisach lub jako tło dla czasów dokonanych

  Quando ascoltavo la radio ó venuto mio zio. – Kiedy słuchałem radia, przyszedł mój wujek.
  Erano le sette quando qualcuno ha suonało alla porta. – Była godzina siódma, kiedy ktoś zadzwonił do drzwi.

 

budowa: temat bezokolicznika + końcówki

I grupa

II grupa

III grupa

zwrotne

parlare

credere

finire

svegliarsi

io parla vo
tu parla vi
lui parla va
noi parla vamo
voi parla vate
loro parla vano

io credevo
tu credevi
lui credeva
noi credevamo
voi credevate
loro crede
vano

io finivo
tu finivi
lui finiva
noi finivamo
voi finivate
loro fini
vano

io mi svegliavo
tu ti svegliavi
lui, lei si svegliava
noi ci svegliavamo
voi vi svegliavate
loro si sveglia
vano

 

PRZYKŁADY

Ogni giorni andavate al lavoro, anche in inverno?
(Czy) Codziennie chodziliście do pracy, nawet w zimie?
słownik: andare al lavoro – chodzić do pracy, l’inverno, gli inverni – zima, zimy
gramatyka: imperfetto służy do wyrażania: czynności powtarzających się w przeszłości

 

Avevo il raffreddore, un raffreddore non troppo forte, ma fastidioso.
Miałem katar, katar niezbyt silny, ale dokuczliwy.
słownik: il raffreddore – katar, fastidioso, fastidiosa – dokuczliwy, dokuczliwa
gramatyka: imperfetto jest czasem prostym tzn. odmianę czasowników tworzy się dodając końcówki do tematu bezokolicznika

 

Scrivevo e guardavo la televisione, quando la luce ha spento.
Pisałem i oglądałem telewizję kiedy zgasło światło.
słownik: scrivere – pisać, guardare – oglądać, la luce, le luci – światło, światła, spegnere – gasić, tłumić
 

Dopo che gli avevo scritto, mi sentivo più tranquillo.

Po tym jak napisałem do niego czułem się spokojniejszy.

 

Il tempo era brutto, tirava vento, e il cielo era nuvoloso.

Pogoda była brzydka wiał wiatr i niebo było zachmurzone.
słownik: il tempo, i tempi – pogoda, pogody, il vento tira – wiatr wieje, il cielo, i cieli – niebo, nieba nuvoloso, nuvolosa – zachmurzony, zachmurzona
gramatyka: przymiotniki w języku włoskim zgadzają się w liczbie i rodzaju z rzeczownikami, do których się odnoszą
il tempo era brutto, il cielo nuvolos
o

 

Come potevo abbandonare mia ragazza, cosi tenera e sventata.
Jak mogłem opuścić moją dziewczynę tak delikatną i lekkomyślną.
słownik: potere – móc, potrafić, sventato, sventata – lekkomyślny, lekkomyślna, abbandonare – opuścić, zostawić
gramatyka: tworzenie rodzaju żeńskiego i liczby mnogiej rzeczowników i przymiotników: il ragazzo, la ragazza – chłopak, dziewczyna, i ragazzi, le ragazze – chłopaki, dziewczyny, sventato, sventata – lekkomyślny, lekkomyślna, sventati, sventate – lekkomyślni, lekkomyślne

 

Viaggiavamo verso l’aeroporto, con i finestrini dell’auto abbassati.
Jechaliśmy w stronę lotniska z opuszczonymi oknami samochodu.
słownik: abbassare – zniżać, opuszczać, nachylać, abbassato, abbassata – obniżony, obniżona, la finestra, le finestre – okno, okna

 

I suoi genitori, lo hanno abbandonato, quando era piccolo.
Jego rodzice zostawili go, gdy był mały.
słownik: piccolo, piccola – mały, mała, il genitore, i genitori – rodzic, rodzice, abbandonare – opuszczać

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia bliższego odpowiadają polskiemu biernikowi – czekać na: kogo, co
mi hanno abbandonato – opuścili mnie, ti hanno abbandonato – opuścili ciebie, lo / la hanno abbandonato – opuścili go / ją
ci hanno abbandonato – opuścili nas, vi hanno abbandonato – opuścili was, li / lehanno abbandonato – opuścili ich / je

 

Prima di andare alla scuola, facevamo colazione.
Przed pójściem do szkoły jedliśmy śniadanie.
słownik: prima di – przed, la colazione, le colazioni – śniadanie, śniadania, fare colazione – jeść śniadanie
gramatyka: czas przeszły imperfetto służy do wyrażania: 1. niezakończonych – niedokonanych czynności przeszłych 2. czynności powtarzających się w przeszłości 3. kilku czynności przeszłych trwających równocześnie 4. używany jest również w opisach jako tło czynności przeszłych
budowa:
temat bezokolicznika + końcówki odmiany

 

Viaggiavamo verso l’aeroporto, con i finestrini dell’auto abbassati.
Jechaliśmy w stronę lotniska z opuszczonymi oknami samochodu.
słownik: abbassare – zniżać, opuszczać, nachylać, abbassato, abbassata – obniżony, obniżona, la finestra, le finestre – okno, okna

gramatyka: czas przeszły imperfetto służy do wyrażania: 1. niezakończonych – niedokonanych czynności przeszłych 2. czynności powtarzających się w przeszłości 3. kilku czynności przeszłych trwających równocześnie 4. używany jest również w opisach jako tło czynności przeszłych
budowa:
temat bezokolicznika + końcówki odmiany

 

Parlavamo italiano e loro niente non capivano.
Rozmawialiśmy po włosku a oni nic nie rozumieli.
słownik: capire – rozumieć, niente – nic, wcale
gramatyka: czas przeszły imperfetto służy do wyrażania: 1. niezakończonych – niedokonanych czynności przeszłych 2. czynności powtarzających się w przeszłości 3. kilku czynności przeszłych trwających równocześnie 4.
używany jest również w opisach jako tło czynności przeszłych

 

Il nostro progetto consisteva di due fasi principali.
Nasz projekt składał się z dwóch kluczowych faz.
słownik: il progetto, i progetti – projekt, projekty, consistere – składać się zy, polegać na, la fase, le fasi – etap, faza, fazy
czas przeszły imperfetto służy do wyrażania: 1. niezakończonych – niedokonanych czynności przeszłych
gramatyka: czas przeszły imperfetto służy do wyrażania: 1. niezakończonych – niedokonanych czynności przeszłych 2. czynności powtarzających się w przeszłości 3. kilku czynności przeszłych trwających równocześnie 4.
używany jest również w opisach jako tło czynności przeszłych

 

Ne parlavamo già da qualche tempo, e ora siamo passati all’azione.
Rozmawialiśmy o tym już od jakiegoś czasu a teraz przeszliśmy do działania.
słownik: da qualche tempo – od pewnego czasu, parlare di – rozmawiać o, passare – przejść
gramatyka: partykuła zaimkowa ne: 1. może występować, jako przysłówek miejsca w znaczeniu: stąd, stamtąd 2. może zastępować części zdania wprowadzone przez przyimek: di 3. może występować w znaczeniu cząstkowym lub ilościowym 4. występuje w wielu potocznych zwrotach i wyrażeniach idiomatycznych

 

Era un periodo della mia vita in cui viaggiavo trecento trenta giorni all’anno.
Był okres w moim życiu w którym podróżowałem trzysta trzydzieści dni w roku.
słownik: il periodo, i periodi – okres, okresy, il giorno, i giorni – dzień, dni, all’anno – w roku, na rok
gramatyka: zaimek nieokreślony cui – który, która, jest nieodmienny, odnosi się do osób i rzeczy

di cui – którego, a cui – któremu, da cui – z którego, in cui – w którym, con cui – z którym

 

Purtroppo mia madre è morto quando avevo 12 anni.
Niestety moja matka umarła, kiedy miałam 12 lat.
słownik: purtroppo – niestety, morire – umrzeć
gramatyka: czas przeszły imperfetto służy do wyrażania: 1. niezakończonych – niedokonanych czynności przeszłych 2. czynności powtarzających się w przeszłości 3. kilku czynności przeszłych trwających równocześnie 4. używany jest również w opisach jako tło czynności przeszłych

 

Anche quando mi vestivo, ascoltavo la musica.
Nawet gdy się ubierałem słuchałem muzyki.
słownik: vestirsi – ubierać się, ascoltare – słuchać
gramatyka: czas przeszły imperfetto służy do wyrażania: 1. niezakończonych – niedokonanych czynności przeszłych 2. czynności powtarzających się w przeszłości 3. kilku czynności przeszłych trwających równocześnie 4. używany jest również w opisach jako tło czynności przeszłych

 

Sempre quando beveva coi colleghi si arrabbiava.
Zawsze kiedy pił z kolegami wpadał w złość.
słownik: il collega, i colleghi – kolega, koledzy, arrabbiare – gniewać, złościć, arrabbiarsi – gniewać się, wściekać się
gramatyka: czas przeszły imperfetto służy do wyrażania: 1. niezakończonych – niedokonanych czynności przeszłych 2. czynności powtarzających się w przeszłości 3. kilku czynności przeszłych trwających równocześnie 4. używany jest również w opisach jako tło czynności przeszłych

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia dalszego: odpowiadają polskiemu celownikowi i zastępują rzeczowniki poprzedzone przyimkiem a
 dirmi – mi powiedzieć, dirti – tobie powiedzieć, dirgli – mu powiedzieć, dirle – jej powiedzieć 
 dirci – nam powiedzieć, dirvi – wam powiedzieć, dirgli – im powiedzieć, dirgli – im powiedzieć

 

Quando facevo la seconda media, ero l’unico che cresceva in altezza.
Kiedy byłem w drugiej klasie szkoły średniej byłem jedynym który urósł.
słownik: la scuola media – szkoła średnia, crescere – rosnąć, l’altezza – wzrost, wysokość
gramatyka: zaimek względny che: jest nieodmienny, odnosi się do osób i rzeczy, może pełnić funkcje: podmiotu lub dopełnienia

 

Esitavo a dirglielo, ma ora credo di doverlo fare.
Wahałem się czy mu to powiedzieć ale teraz wierzę że powinienem to zrobić.
słownik: esitare – wahać się, dovere – musieć, mieć powinność

 

L’ho trovato quando facevo delle ricerche per te.
Znalazłem to kiedy robiłem dla ciebie badania.
słownik: ricercare – badać, poszukiwać, la ricerca, le ricerche – badanie, poszukiwanie, poszukiwania
gramatyka: czas przeszły imperfetto służy do wyrażania: 1. niezakończonych – niedokonanych czynności przeszłych 2. czynności powtarzających się w przeszłości 3. kilku czynności przeszłych trwających równocześnie 4.
używany jest również w opisach jako tło czynności przeszłych

 

Ieri alle dieci ti ancora aspettavamo.
Wczoraj o dziesiątej wciąż na ciebie czekaliśmy.
słownik: ancora – wciąż, aspettare – czekać