Francuski – Zdania warunkowe

ZDANIA  WARUNKOWE – ZASTOSOWANIE

zdania warunkowe

• to konstrukcja określająca, jaki warunek zdania podrzędnego musi zostać spełniony

  aby zrealizowana została czynność zdania nadrzędnego

• prawdopodobieństwo spełnienia czynności wyrażone jest przez odpowiedni dobór czasów zdania podrzędnego i nadrzędnego

 

zdania warunkowe w języku francuskim

w języku francuskim wyróżnia się 3 główne typy zdań warunkowych:

I – możliwy do spełnienia, II – prawdopodobny, III niemożliwy do spełnienia 

 

 

ZDANIA  WARUNKOWE – BUDOWA

si + zdanie podrzędne + zdanie nadrzędne

zdania warunkowe składają się zawsze z dwóch części

  si + (1) zdanie podrzędne = warunek  +  (2) zdanie nadrzędne = rezultat

 

• kolejność zdań składowych jest dowolna: na początku może wystąpić zarówno zdanie podrzędne, jak i nadrzędne

  1. si + zdania podrzędne: wyraża warunek do spełnienia

  2. zdanie nadrzędne: opisuje rezultat spełnienia warunku

  Si (1) je mange trop, (2) j’ai mal au ventre. – Jeśli za dużo jem, boli mnie brzuch. 

 

 

I OKRES WARUNKOWY

• zdania warunkowe I typu odnoszą się do teraźniejszości lub przyszłości

• przedstawia realną możliwość spełnienia  warunku, zawartego w zdaniu podrzędnym

si + présent + présent

Si je mange trop, j’ai mal au ventre. – Jeśli za dużo jem, boli mnie brzuch.

S’il me demande quelque chose, je ne lui réponds pas. – Jeśli mnie o coś pyta, nie odpowiadam mu.

 

  * warunki w pełni realne do spełnienia można też wyrazić innymi czasami:

  si + passé composé + passé composé

  Si vous l’avez oublié, vous avez commis une grave erreur. – Jeśli o tym zapomnieliście, popełniliście wielki błąd.

  si + passé composé + présent

  Si tu as fini, je vais à la maison. – Jeśli skończyłeś, idę do domu

  si + imparfait + imparfait

  Si nous partions samedi, nous revenions lundi soir.- Jeżeli wyjeżdżaliśmy w sobotę, wracaliśmy w poniedziałek wieczorem.
  si + présent + futur simple / proche/ antérieur

  S’il fait beau, j’irai au parc. – Jeśli będzie ładna pogoda, pójdę do parku.

  si + passé composé + futur simple / proche / antérieur

  Si sa voiture est tombée en panne, il va être en retard. – Jeśli zepsuł mu się samochód, przyjedzie spóźniony.

 

 

II OKRES WARUNKOWY

• zdania warunkowe II typu odnoszą się do teraźniejszości lub przyszłości

• przedstawiają warunek niespełniony w teraźniejszości ale jeszcze możliwy do spełnienia w przyszłości – tzw. gdybanie

si + imparfait + conditionnel présent

Si tu venais, je t’aiderais. – Gdybyś przyszedł, pomógłbym ci.

Si j’avais ce livre, je te le prêterais. – Gdybym miał tę książkę, pożyczyłbym ci ją.

Si j’avais de l’argent, j’achèterais une voiture. Gdybym miał pieniądze, kupiłbym samochód ale nie mam.

 

 

III OKRES WARUNKOWY

• zdania warunkowe III typu odnoszą się do przeszłości

• przedstawiają warunek, który nie został spełniony w przeszłości a więc jego realizacja nie jest możliwa

si + plus que parfait + conditionnel présent

*odnoszą się stanu obecnego

Si la guerre avait fini deux ans plus tôt, mon père serait toujours vivant. –

Gdyby wojna skończyła się dwa lata wcześniej, mój ojciec wciąż by żył.

Si tu avais été présent hier, tu ne me poserais pas cette question maintenant. –

Gdybyś był obecny wczoraj, nie zadałbyś mi teraz tego pytania

 

si + plus que parfait + conditionnel passé

*odnoszą się całkowicie do przeszłości

Si le temps avait été meilleur, nous serions sortis de la maison. – Gdyby była ładniejsza pogoda wyszlibyśmy z domu.

Si tu me l’avais demandé plus tôt, j’aurais organisé quelque chose. Gdybyś poprosiła mnie o to wcześniej, zorganizowałbym coś.

 

 

SPÓJNIK: SI

po spójniku si nigdy nie używa się czasów: futur simple, futur antérieur, conditionnel présent ani conditionnel passé

• zamiast si można użyć konstrukcji:

  1. au cas où – w przypadku gdyby, quand – kiedy, dans le cas où – w przypadku, gdy

     + tryb warunkowy (conditionnel)

     Je te donne un coup de main au cas où tu serais intéressé. – Pomogę ci w przypadku, gdy byłbyś zainteresowany

  2. selon que  … ou que – zależności od tego, czy…

     + tryb oznajmujący (indicatif) 

  3. à condition que – pod warunkiem, że; à supposer que – przypuszczając, że; en admettant que przyjmując że;

      si tant est que – przyjmując że, jeśli rzeczywiście, à moins que – chyba, że; pourvu que – jeśli tylko, oby tylko;

      pour peu que – wystarczy tylko, byle tylko

      + tryb łączący (subjonctif)

      Je peux m’en occuper à moins que vous ne le fassiez pour moi. – Mogę się tym zająć, jeśli tego za mnie nie zrobicie.

      Ils pourront entrer à condition qu’ils aient plus de 18 ans. – Będą mogli wejść do środka tylko, jeśli mają więcej niż 18 lat.

      À supposer que ce soit le cas, quel en serait le sens? – Załóżmy, że tak jest, jaki by to miało sens?

      Qu’il fasse beau temps, qu’il fasse mauvais temps, on part. – Jedziemy bez względu na to, czy będzie pięknie czy brzydko.

 

• jeśli zdanie jest złożone ze zdania nadrzędnego oraz dwóch zdań warunkowych podrzędnych, to

  pierwsze ze zdań podrzędnych wprowadzone jest przez spójnik si, a drugie przez spójnik que + subjonctif

  Si tu venais et qu’il fasse chaud, nous pourrions aller nous baigner dans le lac. –

  Jeśli przyjdziesz i zrobi się ciepło, moglibyśmy pójść się kąpać w jeziorze.

  Si je lisais plus et que tu travailles avec moi sur mon orthographe, j’aurais moins de fautes dans ma dictée. –

  Gdybym więcej czytał, a ty pracowałabyś ze mną nad moją ortografią, zrobiłbym mniej błędów w dyktandzie.

 

 

PRZYKŁADY

Si le temps avait été plus clair, on aurait déjà aperçu les deux hautes tours de la cathédrale. (III)

Gdyby pogoda byłaby ładniejsza, widzielibyśmy już dwie wysokie wieże katedry.

 

Si elles savaient un peu mieux organiser leur journée, elles arriveraient bien à temps. (II)

Gdyby umiały trochę lepiej zorganizować swój dzień, przychodziłyby w samą porę

 

Si vous ajoutez la chaleur qu’il fait maintenant, vous aurez l’image de l’enfer parisien au mois de juin. (I)

Jeśli dodać (do tego) upał, jaki jest teraz, będziecie mieli obraz piekła paryskiego w czerwcu.

 

Si ce chauffard n’avait pas abîmé ma voiture, le problème aurait été résolu. (III)

Gdyby ten szoferzyna nie uszkodził mojego samochodu, problem byłby rozwiązany.

 

Si le métro n’avait pas été tellement bondé, je serais arrivée à l’heure. (III)

Gdyby metro nie było tak zatłoczone, przyszłabym w porę.

 

Si l’on va visiter les châteaux de la Loire, je pars. (I)

Jeśli mamy zwiedzać zamki nad loarą, jadę.

 

Si elle m’énerve, je l’étrangle, et je jette son cadavre dans un fossé. (I)

Jeśli mnie zdenerwuje, uduszę ją i wrzucę jej zwłoki do rowu.

 

Je te laisserai conduire mais à condition que tu fasses très attention. (I subj.)

Pozwolę ci prowadzić, ale pod warunkiem, że będziesz bardzo uważać.

 

Au cas où une femme aurait une panne sur la route, elle saurait se débrouiller mieux que tu ne le penses. (II)

W wypadku gdyby kobiecie zdarzyła się na drodze awaria samochodu, potrafiłaby dać sobie radę lepiej, niż przypuszczasz.

 

Si nous partons samedi, nous revenons lundi soir. (I)

Jeżeli wyjeżdżamy w sobotę, wracamy w poniedziałek wieczorem.

 

Si nous partions samedi, nous revenions lundi soir. (I)
Jeżeli wyjeżdżaliśmy w sobotę, wracaliśmy w poniedziałek wieczorem.
 

Si vous partez samedi, revenez lundi soir. (I)
Jeżeli wyjedziecie w sobotę, wróćcie w poniedziałek wieczorem.
 

Si nous partions demain, nous reviendrions lundi soir. (II)
Gdybyśmy wyjechali jutro, wrócilibyśmy w poniedziałek wieczorem.

Si nous partions maintenant (mais c’est impossible), nous reviendrions lundi soir.(III)

Gdybyśmy wyjechali teraz (ale to jest niemożliwe), wrócilibyśmy w poniedziałek wieczorem.


Si nous étions partis samedi, nous serions revenus lundi soir. (III)

Gdybyśmy byli wyjechali w sobotę, wrócilibyśmy w poniedziałek wieczorem.

 

Si le métro n’avait pas été tellement bondé, je serais arrivée à l’heure. (III)

Gdyby metro nie było tak zatłoczone, byłabym na czas.

 

Si le vent vient du nord, il fait froid dans ma chambre. (I)

Jeśli wiatr wieje z północy, w moim pokoju jest zimno.

 

Si vous êtes d’accord, nous signons le contrat.

Jeśli się zgadzacie, podpisujemy umowę.

 

Si tu travailles bien, tu passeras le bac avec succès.

Jeśli pracujesz dobrze, pomyślnie przejdziesz bac.

 

S’il faisait beau demain, nous irions à la campagne. (II)

Gdyby jutro było słonecznie, pojechalibyśmy na wieś.

 

Si j’avais ma voiture, nous irons à la campagne. (II)

Gdybym miał mój samochód, pojechalibyśmy na wieś.

 

S’il avait fait plus chaud au printemps, le blé serait mûr maintenant. (III)

Gdyby na wiosnę było cieplej, pszenica byłaby już dojrzała.
 

Si j’avais bien compris la leçon, j’aurais bienfait cet exercice. (III)

Gdybym dobrze zrozumiał lekcję, byłbym dobrze wykonał ćwiczenie.

 

Si je ne me trompe, il est à Paris. (I)

Jeśli się nie mylę, jest w Paryżu.

 

Si tu as un problème, tu peux m’en parler. (I)

Jeśli masz problem możesz mi o nim opowiedzieć.

 

Si vous avez besoin de quelque chose, appelez-moi. (I)
Jeśli pani będzie czegoś potrzebowała, proszę mnie wezwać.
 

Si j’étais a Paris, je visiterais le Louvre. (II)

Gdybym był w Paryżu zwiedziłbym Luwr.

 

Si tu n’es pas capable de surveiller cette chouette, il faudra qu’elle s’en aille. (I)

Jeśli nie jesteś w stanie upilnować tej sowy, trzeba żeby sobie stąd  "poszła".
 

Je sais bien, ce qui arrivera, si on la laisse sortir. (I)

Nie wiem co się stanie, jeśli się jej pozwoli wyjść.
 

Si je mange trop, j’ai mal au ventre. (I)

Jeśli za dużo jem, boli mnie brzuch.

 

S’il me demande quelque chose, je ne lui réponds pas. (I)

Jeśli mnie o coś pyta, nie odpowiadam mu.
 

Si vous l’avez oublié, vous avez commis une grave erreur. (I)

Jeśli o tym zapomnieliście, popełniliście wielki błąd.

 

S’ils avaient mieux fermé leur logement, les voleurs n’auraient pas pu s’y introduire. (III)

Gdyby lepiej zamknęli mieszkanie, złodzieje nie mogliby tam wejść.

 

Je me sentirais beaucoup mieux, si tu venais avec nous. (II)

Czułbym się o wiele lepiej, gdybyś pojechał z nami.

 

S’il y avait un village ici, on pourrait appeler un garagiste. (II)

Gdyby tu było jakieś miasteczko, moglibyśmy wezwać mechanika.

 

Si tu venais, je t’aiderais avec tes devoirs. (II)

Gdybyś przyszedł, pomógłbym ci z pracą domową.

 

Si j’avais ce livre, je te le prêterais. (II)

Gdybym miał tę książkę, pożyczyłbym ci ją.

 

Si tu me l’avais demandé plus tôt, j’aurais organisé quelque chose. (III)

Gdybyś poprosiła mnie o to wcześniej, zorganizowałbym coś.
 

Si j avais ce livre, je te le prêterais.  (II)

Gdybym miał tę książkę, pożyczyłbym ci ją.

 

Si j’avais su son âge, je ne le lui aurais jamais proposé. (II)
Gdybym wiedział, ile ma lat, nigdy bym mu tego nie zaproponował.
 

Si elle rentre sans clé, elle n’entrera pas dans la maison. (I)

Jeśli wróci bez klucza, nie wejdzie do domu.

 

S’il n’arrête pas de crier, sa mère ne sait pas quoi faire. (I)

Jeśli nie przestaje krzyczeć, jego matka nie wie co robić.

 

Si elle était tombée elle se serait cassé la jambe. (III)

Gdyby upadła złamałaby nogę.


S’il n’avait plus mangé, il n’aurait pas mal à l’estomac. (III)

Gdyby już więcej nie jadł nie bolałby go żołądek.


Si vous l’avez commandé, vous avez dû payer l’addition. (III)

Jeśli to pan zamówił, musiał pan zapłacić rachunek.


Si tu y étais avec moi, tu verrais le Mont Blanc. (II)

Gdybyś tam ze mną była, zobaczyłabyś Mont Blanc.

Si j’avais eu l’air triste, j’aurais certainement une bonne raison.

Jeśli wyglądałem na smutnego, miałem z pewnością dobry powód.

S’il les voyait, il devrait nous le dire (II)

Jeśli ich widział, powinien nam powiedzieć.
 

Si tu travailles, tu passeras l’examen (I)
Jeśli pracujesz,zdasz egzamin.
 

Si je ne me trompe, il est à Paris. (I)

Jeśli się nie mylę, jest w Paryżu
(si + presente + presente)

mylić – tromper; mylić się – se tromper; oszust, oszustka – le trompeur, la trompeuse
 

Si tu as fini de jouer aux héros, nous devons partir d’ici maintenant! (I)
Jeśli skończyłeś grać bohatera, to musimy się natychmiast stąd wydostać!

Jeune homme, si tu veux t’inscrire, tu dois remplir le formulaire. (I)

Młody człowieku, jeśli chcesz się zapisać, musisz wypełnić formularz.

 

S’il fait beau, j’irai me baigner dans le fleuve. (I)
Jak będzie ładna pogoda, pojdę wykąpać się w rzece.
(si + présente + futur simple)
 

Si vous aimez la bonne cuisine, vous pourrez savourer des plats alsaciens. (I)
Jeśli lubicie dobrą kuchnię, będziecie mogli delektować się daniami alzackimi
smakować, kosztować – savourer
(si + présente + futur simple)
 
Si sa voiture est tombée en panne, il va être en retard. (I)
Jeśli zepsuł mu się samochód, przyjedzie spóźniony.
(si + présente + futur proche)
 

Si vous voulez bien connaitre Paris, permettez-moi d’être votre guide. (I)
Jeżeli chce pani dobrze poznać Paryż proszę mi pozwolić zostać pani przewodnikiem.
(si + présente + présente)
 
Je me sentirais beaucoup mieux si tu venais avec nous. (II)
Czułbym się o wiele lepiej, gdybyś pojechał z nami.
(si + imparfait + conditionnel présent)
  
Si je pouvais travailler demain, je le terminerais. (II)
Gdybym mogła jutro pracować, skończyłabym to.
(si + imparfait + conditionnel présent)
 
Est-ce que tu serais contrariée, si je ne venais pas? (II)

Czy miałabyś coś naprzeciw gdybym nie przyszła?
(si + imparfait + conditionnel présent)
 
A quoi serviraient nos salles d’attente, si nos trains étaient toujours à l’heure? (II)
Do czego służyłyby nasze poczekalnie, gdyby nasze pociągi przychodziły zawsze o czasie 
(si + imparfait + conditionnel présent)
 

S’il faisait beau demain, nous irions à la plage. (II)

Gdyby jutro była piękna pogoda, poszlibyśmy na plażę.
(si + imparfait + conditionnel présent
 
S’il m’aimait, il resterait avec moi. (II)
Gdyby mnie kochał, zostałby ze mną.
(si + imparfait + conditionnel présent)
 
S’il y avait un village ici, on pourrait  appeler un garagiste. (II)
Gdyby tu było jakieś miasteczko, moglibyśmy wezwać mechanika.
(si + imparfait + conditionnel présent)
 
Si j’étais toi, je profiterais de la situation. (II)

Gdybym był tobą to wykorzystałbym sytuacje.
(si + imparfait + conditionnel présent)
 

Si tu venais, je t’aiderais avec tes devoirs. (II)

Gdybyś przyszedł, pomógłbym ci z pracą domową.
(si + imparfait + conditionnel présent)
 

Si je gagnais beaucoup, il n’y aurait aucun problème d’argent. (II)

Gdybym zarabiał dużo, nie byłoby żadnych problemów z pieniędzmi.
(si + imparfait + conditionnel présent)
 
Si j’étais roi, j’aurais beaucoup de sujets. (II)
Gdybym był królem, miałbym wielu poddanych.
(si + imparfait + conditionnel présent)
 
Si je t’avais dit d’aller au cinéma, tu m’aurais expliqué que la télé c’est mieux. (III)

Gdybym ci powiedziała, żebyś pójść do kina, wytłumaczyłbyś że telewizja jest lepsza.
(si + plus que parfait + conditionnel passé)
 
Si tu avais fait attention hier, tu ne me poserais pas cette question. (III)

Gdybyś był uważał wczoraj, nie zadałbyś mi tego pytania.
(si + plus que parfait + conditionnel présent)
 

Si tu avais fait le plein à la sortie de la ville, on n’en serait pas maintenant là. (III)
Gdybyś przy wyjeździe z miasta zatankował do pełna, nie byłoby nas tu.
(si + plus que parfait + conditionnel présent)

 
Si la guerre avait fini deux ans plus tôt, mon père serait toujours vivant. (III)

Gdyby wojna skończyła się dwa lata wcześniej, mój ojciec wciąż by żył.
(si + plus que parfait + conditionnel passé)

 
S’ils avaient attendu 3 jours, ça aurait fait une grosse différence. (III)

Jeśli poczekaliby 3 dni, zrobiłoby to dużą różnicę.
(si + imparfait + conditionnel passé)
 

Si le temps avait été meilleur, nous serions sortis de la maison. (III)
Gdyby była ładniejsza pogoda wyszlibyśmy z domu.
(si + imparfait + conditionnel passé)


Si tu avais été là, tu aurais fait pareil que moi. (III)

Gdybyś tam była, zrobiłabyś to samo jak ja.
(si + imparfait + conditionnel passé)
 

Rien de tout cela ne serait arrivé si tu avais pensé avec ta tête. (III)

Nic takiego by się nie zdarzyło gdybyś pomyślał głową.
(si + imparfait + conditionnel passé)
 
Tu aurais très bien pu rester au Ministère si tu avais voulu. (III)

Mogłeś zostać w Ministerstwie gdybyś tylko chciał.
(si + plus que parfait + conditionnel passé)
 

Si j’avais su Victorine, que ce tunnel était si long, je t’aurais embrassée. (II)

Gdybym wiedział, że tunel będzie tak długi pocałowałbym cię.

(si + plus que parfait + conditionnel passé)
 

Si demain il me le demande, je ne lui répondrai pas. (I)

Jeśli jutro mnie o to zapyta, nie odpowiem mu.

 

Si le temps avait été meilleur, nous serions sortis de la maison. (III)

Gdyby była ładniejsza pogoda wyszlibyśmy i domu.

 

Si tu me l’avais demandé plus tôt, j’aurais organisé quelque chose.

Gdybyś poprosiła mnie o to wcześniej, zorganizowałbym coś.

 

S’ils avaient mieux fermé leur logement, les voleurs n’auraient pas pu s’y introduire.

Gdyby lepiej zamknęli mieszkanie, złodzieje nie mogliby tam wejść.

 

Si j’avais ce livre, je te le prêterais.

Gdybym miał tę książkę, pożyczyłbym ci ją.

 

A quoi serviraient nos salles d’attente, si nos trains étaient toujours à l’heure?

Si j’avais su, Victorine, que ce tunnel était si long, je t’aurais embrassée.

 

S’il voulait être admis dans l’universite, il devait se comporter en adulte.

Jeśli chciał zostać przyjęty na uniwersytet, musiał zachowywać się jak dorosły.

 

Si c’était si sérieux, il serait traité. (II)

Gdyby to było tak poważne, byłby leczony.

 

 

 

konstrukcje z indicatif i conditionnel

Au cas où il y aurait du verglas, je ne viendrai pas en voiture.
W razie gdyby była gołoledź, nie przyjadę samochodem.


Soit qu il pleuve, soit qu il fasse beau, les garde-côtes patrouillent dans les eaux territoriales.
Qu il pleuve ou qu’il fasse beau, les garde-côtes patrouillent dans les eaux territoriales.

Czy pada deszcz, czy jest ładna pogoda, straż przybrzeżna patroluje wody tery­torialne.


Le monde est autre, selon qu‘on le regarde d’en haut ou d’en bas.

Świat jest inny w zależności od tego, czy się go ogląda z góry, czy z dołu.


On obtient des résultats différents suivant qu‘on réchauffe ou qu’on refroidit l’éprouvette
.
Uzyskuje się różne wyniki w zależności od tego, czy się podgrzewa, czy się oziębia probówkę.

konstrukcje z subjonctif

Grand-mère m’a permis de sortir seule à condition que je sois rentrée avant 9 heures.

Babcia pozwoliła mi wyjść samej pod warunkiem, że wrócę przed dziewiątą.

 

Elle se jette sur la plupart des hommes à condition qu ‘ils aient de l’argent ou du pouvoir.
Rzuca się w ramiona wielu mężczyzn pod warunkiem, że mają pieniądze lub władzę.
 

Il s’estimait heureux pourvu qu ‘il eût du papier et une machine à écrire.
Uważał się za szczęśliwego, byleby tylko miał papier i maszynę do pisania.

 

Pourvu que mes parents viennent, et tout s’arrangera.
Oby tylko przyszli moi rodzice, a wszystko się ułoży.

 

Pour peu qu’on la complimente, elle rougit.
Wystarczy tylko powiedzieć jej komplement, a ona czerwieni się.
 

Nous viendrons à bicyclette à moins qu ‘il ne pleuve.
Przyjedziemy rowerami, chyba że będzie padało.

 

Deux cents personnes seront licenciées en juillet à moins que les syndicats ne trouvent une autre solution.

Dwieście osób zostanie zwolnionych w lipcu, o ile związki zawodowe nie znajdą innego rozwiązania. 


À supposer qu’elle obtienne tous ses papiers vers la fin du mois seulement, elle ne pourra pas partir avant le 2 mai.

Zakładając, że otrzyma wszystkie dokumenty dopiero pod koniec miesiąca, ona nie będzie mogła wyjechać przed 2 maja.


En admettant
qu’il ait commis cette faute, allez-vous le punir?

Zakładając, że popełnił ten błąd, czy pan go za to ukarze?


En admettant que
80% des candidats réussissent, cela va causer un afflux énorme dans les écoles supérieures.

Jeśli 80% kandydatów powiedzie się, spowoduje to olbrzymi napływ (studentów) do szkół wyższych.

 

Elle serait heureuse si j’habitais à Troyes.

Byłaby szczęśliwa, gdybym mieszkał w Troyes