Francuski – Zaimek osobowy

ZAIMEK

• zaimek osobowy: akcentowany i nieakcentowany • przykłady

ZAIMEK OSOBOWY – PRONOM PERSONNEL

zaimki osobowe mogą występować w dwóch postaciach jako:

1. zaimki nieakcentowane – niesamodzielne = występujące zawsze z czasownikiem, mogą zastępować:

   • podmiot: II parle français. – On mówi po francusku.

   • dopełnienie bliższe (kogo,co): Je le connais. – Znam go.

   • dopełnienie dalsze: Je veux parler avec toi. Je veux te parler. – Chcę porozmawiać z tobą. Chcę z tobą porozmawiać.

   • rzeczowniki poprzedzone przyimkiem: à: aider à – vous aider
 

2. zaimki akcentowane – samodzielne = występują bez czasownika mogą zastępować:

   • podmiot: Lui qui ne boit jamais. – On, który nigdy nie pije.

   • dopełnienie bliższe lub dalsze: Moi, je travaille toute la journée et toi, tu ne fais rien.
 

*dopełnienie to częścią zdania określająca orzeczenie (czasownik), odpowiada na pytania przypadków z wyjątkiem mianownika 

  dopełnienie bliższe – to dopełnienie, które po przekształceniu zdania ze strony czynnej na bierną przejmuje rolę podmiotu

  dopełnienie dalsze – to dopełnienie, którego nie da się w ten sposób przekształcić, np. 

  Kobieta (podmiot) myje włosy (dopełnienie bliższe) szamponem (dopełnienie dalsze).

  Włosy (podmiot) są myte przez kobietę (dopełnienie bliższe) szamponem (dopełnienie dalsze).

  w roli dopełnienia może wystąpić: rzeczownik, zaimek rzeczowny, wyrażenie przyimkowe, liczebnik, przymiotnik

 

 

ZAIMKI – ZESTAWIENIE

ZAIMKI  NIEAKCENTOWANE / NIESAMODZIELNE

AKCENTOWANE / SAMODZIELNE

podmiot

(kto, co)

dopełnienie bliższe COD

biernik (kto, kogo, co)

dopełnienie dalsze COI

celow.(komu, czemu) / z przyimkiem: a

podmiot i dopełnienie

liczba pojedyncza

je – ja

tu – ty

lui – on

elle – ona

me

te

le

la

me

te

lui = a lui

lui = a elle

moi – ja

toi – ty

lui – on

elle – ona

 liczba mnoga

nous – my

vous – wy, pan, pani

ils – oni

elles – one

nous

vous

les

les

nous

vous

leur

leur

nous – my

vous – wy

eux – oni

elles – one

 

ZAIMKI NIEAKCENTOWANE

• zaimki nieakcentowane występują zawsze z czasownikiem

  Ils veulent aller au cinéma. –  Oni chcą iść do kina.

 

• zaimki nieakcentowane stoją zawsze przed czasownikiem – za czasownikiem mogą występować tylko w 2 przypadkach

  1. inwersji: Est il content? – Czy on jest zadowolony?

  2. zdań zaczynających się od: ainsi – w ten sposób, aussi – dlatego też, peut être – być może, sans doute – niewątpliwie

     Il aime Anne, aussi l’invite t il souvent. – On lubi Annę, dlatego też często ją zaprasza.

     Peut être voulait il dire autre chose? – Może chciał powiedzieć coś innego?

     Sans doute avez vous une bonne raison. – Niewątpliwie ma pan dobry powód.

 

• jeśli w zdaniu występuje czasownik posiłkowy i imiesłów participe passé, a zaimek osobowy stoi przed czasownikiem

  to należy uzgodnić imiesłów z zaimkiem osobowym dodając do participe passé odpowiednią końcówkę:

  e: dla rodzaju żeńskiego, s: dla liczby mnogiej

  Tu as vu les filles? Je les ai vues hier. – Widziałeś te dziewczyny? Widziałem je wczoraj.

  Il a contacté Agnès? Il l’a contactée. – Czy on skontaktował się z Agnès? On się z nią skontaktował.

 

zaimki osobowe nieakcentowane – zastosowanie:

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia bliższego zastępują w zdaniu rzeczowniki

  – które, nie są wprowadzane przez przyimki – odpowiada to w uproszczeniu polskiemu biernikowi (kogo, co)

  – rzeczowniki poprzedzony rodzajnikiem określonym: le, la, les

    Lui va reparer le moteur. Lui va le réparer. – On naprawi silnik. On go naprawi.

  – rzeczowniki poprzedzone przymiotnikiem dzierżawczym: mon, ma, mes, itd

    J’ai fini mes vacances. Je les ai finies. – Skończyłem moje wakacje. Skończyłem je.

  – rzeczowniki poprzedzone zaimkiem wskazującym ce, cette, ces, itp.

   Je vois cette jolie actrice. Je la vois. – Widzę śliczną aktorkę. Widzę .

 

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia dalszego zastępują w zdaniu rzeczowniki, które są wprowadzane

  przez przyimki (najczęściej przyimek: a) – odpowiada to w uproszczeniu polskiemu celownikowi (komu, czemu)

  Nous parlons à nos amis. Nous leur parlons. – Rozmawiamy z naszymi przyjaciółmi. Rozmawiamy z nimi.

  Elle donne la salade à sa fille. Elle lui donne la salade. – Podaje sałatkę córce. Podaje jej sałatkę.

  Monique a écrit à son frère. Monique lui a écrit. – Monique napisała do brata. Monique napisała do niego.

 

zaimek vous

zaimek osobowy vous – wy, jest używany w zwrotach grzecznościowych w znaczeniu: pan, pani, państwo

 

zaimek osobowy on

zaimek on: odnosi się tylko do osób (wywodzi się on od łacińskiego słowa: homo – człowiek)

• zaimek on jest bardzo, bardzo często używany w języku francuskim i w zależności od kontekstu, może oznaczać:

  tout le monde – wszyscy: On va à la fête. – Wszyscy idą na imprezę.

  quelqu’un – ktoś: On a frappé à la porte. – Ktoś zapukał do drzwi.

  tu/vous – ty, wy, pan, pani: Je vois, on est content. –  Widzę, że jesteś zadowolony.

  nous – my: On va au cinéma ce soir. – Idziemy wieczorem do kina.

  zaimek on może zastępować stronę bierną: On m’a dit que tu étais malade. – Powiedziano mi, że byłaś chora.

  * w języku potocznym najczęściej zastępuje zaimek: nous – my

 

zaimek nieosobowy: il

jest podmiotem czysto gramatycznym niezbędnym do „uruchomienia” czasowników z natury nieosobowych, np.
falloir – il faut – ‘trzeba; pleuvoir – il pleut – pada deszcz; neiger – il neige – pada śnieg

 

zaimek niejaki le

zaimek nijaki ma jedną nieodmienną formę: le – to

może zastąpić przymiotnik (przydawkę) lub całe zdanie

  Vos enfants sont-ils sages? Oui, il le sont.

  Sera-t-elle courageuse en face du danger? Oui, elle le sera.

  Savez-vous que M. Roche a été élu député? – Oui, je le sais.

 

 

ZAIMKI AKCENTOWANE

• zaimki akcentowane występują samodzielnie: 

  Tu viens avec moi. – Idziesz ze mną.

 

zaimki osobowe akcentowane – zastosowanie:

• do podkreślenia podmiotu lub dopełnienia:
  Moi, je travaille toute la journée et toi, tu ne fais rien. – Ja pracuję cały dzień, a ty nic nie robisz.
  Lui, il rentre tard à la maison. – On, on wraca późno do domu;

• po c ‘est, ce sont:

  c’est moi; c’est toi; c’est lui; c’est elle; c’est nous, c’est vous, ce sontelles, ce sont eux.

• przed zaimkiem względnym:

  Moi qui suis un modeste fonctionnaire, je voudrais … – Ja, który jestem skromnym urzędnikiem, chciałbym

• po czasownikach zwrotnych

  Elle s’intéresse à eux. – Ona się nimi interesuje.

• po wyrażeniu: ne… que – tylko

  Je ne veux voir que toi. – Chcę się widzieć tylko z tobą.
  Ils ne veulent imiter que lui. – Oni chcą naśladować tylko jego.

• z następującymi określeniami

  même – sam, ten sam, seul – sam, aussi – też, encore – jeszcze, surtout – przede wszystkim, non plus – też nie
  Elle veut voir Paul, lui seul. – Ona chce widzieć Paula, jego samego.
  Elle ne veut pas, lui non plus. – Ona nie chce, on też nie.

• obowiązkowo po wszystkich przyimkach (w tym także po niektórych czasownikach wymagających użycia przyimka à)

  pour moi, avec toi, chez lui, avec elle, devant nous, à vous, sans eux, chez elles …
  J’irai avec toi au bout du monde. – Pójdę z tobą na koniec świata.
  – czasowniki wymagające użycia przyimka à: aller à – pasować komuś, być dobrze komuś w czymś, avoir affaire à – mieć do
    czynienia z kimś, être à – należeć do kogoś, penser à – myśleć o kimś / czymś, prendre garde à – uważać na, tenir a –
    zależeć na, ecourir à – odwoływać się do, renoncer à – zrzec się, zrezygnować rêver à – marzyć, śnić o, songer à – myśleć o
    Ce livre est à nous. – Ta książka należy do nas. Elle a déjà eu affaire à lui. – Ona miała już z nim do czynienia.
    Je dois prendre garde à eux tout le temps. – Muszę cały czas na nich uważać. Je tiens à toi. – Zależy mi na tobie.
  – w przypadku pozostałych czasowników wymagających przyimka à, używa się zaimków niesamodzielnych, które
    stawia się między podmiotem a orzeczeniem:

    Je lui dis la vérité. – Mówię mu prawdę.
    Je leur montre la ville. – Pokazuję im miasto.

 

 

PRZYKŁADY

Qu’est-ce que je t’ai dit?

Co ci powiedziałem?

 

Il lui a promis de l’inviter à passer quelques jours chez lui.

Obiecał zaprosić go do spędzenia kilku dni w domu.

 

Jamais je lui reparlerai.

Nigdy więcej nie będę z nim / nią rozmawiał.

 

Il  l’avait traité comme une bombe, sur le point d’exploser.

Traktował go – le jak bombę, która zaraz wybuchnie.

 

Tu crois que j’ai passé le permis de conduire pour le garder dans un tiroir? (le – je)

Myślisz, że zdałam na prawo jazdy, żeby trzymać je w szufladzie?

 

Je ne te laisserai jamais seule au volant.

Nigdy nie zostawię cię samego za kierownicą.

laisser – zostawię (kogo,co?) – ciebie = te

 

Quant aux frais d’essence, on les partage. (les – je)

Jeśli chodzi o koszty paliwa, podzielimy je.

 

Tu as peur que nous ne le fassions pas à temps?
Boisz się, że nie zrobimy tego na czas?

 

Sa femme ne le comprend pas. (go)

Jego żona go nie rozumie.

 

Comme il ne savait pas, par où commencer, elle s’est mise à l’interroger (le – go)

Ponieważ nie wiedział, od czego zacząć, zaczęła go przepytywać.

 

L’ayant fait parler ainsi pendant un quart d’heure, elle l’interrompit tout à coup. (le – mu)
Po tym jak kazała mu mówić tak przed kwadrans, przerwała mu nagle.

 

La ville est vraiment jolie. Il faut absolument la visiter.
Miasto jest naprawdę ładne. Trzeba je absolutnie zwiedzić.
gramatyka: visiter (kogo,co) la ville : la visiter – zwiedzić je

 

Les voisins racontaient ces histoires à Christine. Les voisins lui racontaient ces histoires. (lui – jemu, jej)

Sąsiedzi opowiedzieli te historie Christine. Sąsiedzi opowiedzieli jej te historie.
gramatyka: raconter à: raconter a Christine – lui raconter – jej / jemu opowiadać

 

Paul avait pensé à Christine. Paul avait pensé à elle.
Paul myślał o Christine. Paul myślał o niej.

 

Je suis la reine de France. Je la suis. (la – nią)
Jestem królową Francji. Jestem nią.

 

Ces garçons deviendront aviateurs. Ces garçons leur deviendront. (leur – nimi)

Ci chłopcy zostaną lotnikami. Ci chłopcy staną się nimi.

 

Je lui ai écrit pour lui dire…
Napisałem do niego / do niej, żeby mu / jej powiedzieć…

 

Je la vois venir. (la – ją)
Widzę, że ona nadchodzi

 

ll entendit enfin la voix de la tante Pétunia qui l‘appelait. (le – jego))
Usłyszał głos cioci, która go wołała.

 

Bonjour, je voudrais parler à Monique. Bonjour Jacques, je vous la passe.
Dzień dobry, chciałbym porozmawiać z Monique. Cześć Jacques, daję ci ją.
gramatyka: passer (kogo,co): la passer – dać ją

 

Paul enseigne le français aux enfants. Il le leur enseigne.
Paweł uczy francuskiego dla dzieci. On go je uczy.
gramatyka: enseigner (kogo, co) le français – le enseigne – go uczyć

 

Paul me montre le livre. Paul me le montre.
Paul pokazuje mi tę książkę. Paul pokazuje mi ją.

 

Je la fais venir.
Każę jej przyjść.

 

Tout allait pour le mieux jusqu’à ce, que elle a découvert que son mari la trompait.

Wszystko było dobrze, dopóki nie odkryła, że jej mąż ją zdradza.

 

Le tableau lui plaisait à cause de la richesse de ses couleurs.

Obraz sprawił mu przyjemność ze względu na bogactwo jego kolorów.

 

Paul avait pensé à Christine. Paul avait pensé à elle.

Paul myślał o Christine. Paul myślał o niej.

 

Ils ont parlé des Parisiennes. Ils ont parlé d’elles.

Rozmawiali o paryżanach. Rozmawiali o nich.

 

Paul enseigne le français aux enfants. Il le leur enseigne.

Paweł uczy dzieci francuskiego. On ich uczy.

 

Paul me montre le livre. Paul me le montre.

Paul pokazuje mi tę książkę. Paul pokazuje mi ją.

 

Paul lui montre le livre. Paul le lui montre.

Paul pokazuje mu książkę. Paul pokazuje mu ją.

 

Paul le montre à Jacqueline. Paul le lui montre.

Paul pokazuje to Jacqueline. Paul pokazuje mu to.

 

Les voisins lui racontaient ces histoires. C’est à elle que les voisins racontaient ces histoires.

Sąsiedzi opowiadali mu te historie. To dla niej sąsiedzi opowiadali te historie.

 

Je pense raconter mon voyage. Eh bien, racontez-le moi.

Myślę, o opowiedzeniu o mojej podróży. Dobrze opowiedz mi o niej.

 

Croyez-vous qu’il reviendra la semaine prochaine? – Oui, je le crois.

Myślisz, że wróci w przyszłym tygodniu? – Tak, wierzę w to.

 

Vous qui êtes un professeur expérimenté, vous auriez dû réagir correctement.

Pan, który jest doświadczonym nauczycielem, powinien był zareagować poprawnie.

 

Oui, devant vous, mademoiselle, de belles perspectives.

Tak, przed panią piękne perspektywy!

 

Lui qui ne boit jamais.

On, który nigdy nie pije.

 

C’est nous qui avons raison.

To my mamy rację.

 

C’est moi qui fai vu.

To ja cię widziałem.

 

Tu as fait cela, toi ?

To ty to zrobiłeś?

 

Moi, je m’appelle Luc.

Ja mam na imię Luc.

 

Lui méme peut te rencontrer.

On sam może cię spotkać.

 

Toi seul en es capable.

Ty sam jesteś do tego zdolny.

 

Tu vas voir, ça va nous changer la vie. Si tu le dis.

Zobaczysz to odmieni nasze życie. Skoro tak mówisz.
 

Encore merci, Jean. Pourquoi tu le remercies?

Dziękuje ci Jean. Dlaczego mu dziękujesz?