Francuski – Zaimek osobowy

ZAIMEK

• zaimek osobowy: akcentowany i nieakcentowany â€˘ przykĹ‚ady

ZAIMEK OSOBOWY – PRONOM PERSONNEL

zaimki osobowe mogą występować w dwóch postaciach jako:

1. zaimki nieakcentowane – niesamodzielne = wystÄ™pujÄ…ce zawsze z czasownikiem, mogÄ… zastÄ™pować:

   • podmiot: II parle français. – On mĂłwi po francusku.

   • dopeĹ‚nienie bliĹĽsze (kogo,co): Je le connais. – Znam go.

   • dopeĹ‚nienie dalsze: Je veux parler avec toi. Je veux te parler. – ChcÄ™ porozmawiać z tobÄ…. ChcÄ™ z tobÄ… porozmawiać.

   • rzeczowniki poprzedzone przyimkiem: à: aider à – vous aider
 

2. zaimki akcentowane – samodzielne = wystÄ™pujÄ… bez czasownika mogÄ… zastÄ™pować:

   • podmiot: Lui qui ne boit jamais. – On, ktĂłry nigdy nie pije.

   • dopeĹ‚nienie bliĹĽsze lub dalsze: Moi, je travaille toute la journĂ©e et toi, tu ne fais rien.
 

*dopeĹ‚nienie to częściÄ… zdania okreĹ›lajÄ…ca orzeczenie (czasownik), odpowiada na pytania przypadkĂłw z wyjÄ…tkiem mianownika 

  dopeĹ‚nienie bliĹĽsze – to dopeĹ‚nienie, ktĂłre po przeksztaĹ‚ceniu zdania ze strony czynnej na biernÄ… przejmuje rolÄ™ podmiotu

  dopeĹ‚nienie dalsze – to dopeĹ‚nienie, ktĂłrego nie da siÄ™ w ten sposĂłb przeksztaĹ‚cić, np. 

  Kobieta (podmiot) myje wĹ‚osy (dopeĹ‚nienie bliĹĽsze) szamponem (dopeĹ‚nienie dalsze).

  WĹ‚osy (podmiot) sÄ… myte przez kobietÄ™ (dopeĹ‚nienie bliĹĽsze) szamponem (dopeĹ‚nienie dalsze).

  w roli dopeĹ‚nienia moĹĽe wystÄ…pić: rzeczownik, zaimek rzeczowny, wyraĹĽenie przyimkowe, liczebnik, przymiotnik

 

 

ZAIMKI – ZESTAWIENIE

ZAIMKI  NIEAKCENTOWANE / NIESAMODZIELNE

AKCENTOWANE / SAMODZIELNE

podmiot

(kto, co)

dopełnienie bliższe COD

biernik (kto, kogo, co)

dopełnienie dalsze COI

celow.(komu, czemu) / z przyimkiem: a

podmiot i dopełnienie

liczba pojedyncza

je – ja

tu – ty

lui – on

elle – ona

me

te

le

la

me

te

lui = a lui

lui = a elle

moi – ja

toi – ty

lui – on

elle – ona

 liczba mnoga

nous – my

vous – wy, pan, pani

ils – oni

elles – one

nous

vous

les

les

nous

vous

leur

leur

nous – my

vous – wy

eux – oni

elles – one

 

ZAIMKI NIEAKCENTOWANE

• zaimki nieakcentowane występują zawsze z czasownikiem

  Ils veulent aller au cinĂ©ma. –  Oni chcÄ… iść do kina.

 

• zaimki nieakcentowane stojÄ… zawsze przed czasownikiem – za czasownikiem mogÄ… wystÄ™pować tylko w 2 przypadkach

  1. inwersji: Est il content? – Czy on jest zadowolony?

  2. zdaĹ„ zaczynajÄ…cych siÄ™ od: ainsi – w ten sposĂłb, aussi – dlatego teĹĽ, peut être – być moĹĽe, sans doute – niewÄ…tpliwie

     Il aime Anne, aussi l’invite t il souvent. – On lubi AnnÄ™, dlatego teĹĽ czÄ™sto jÄ… zaprasza.

     Peut être voulait il dire autre chose? – MoĹĽe chciaĹ‚ powiedzieć coĹ› innego?

     Sans doute avez vous une bonne raison. – NiewÄ…tpliwie ma pan dobry powĂłd.

 

• jeśli w zdaniu występuje czasownik posiłkowy i imiesłów participe passé, a zaimek osobowy stoi przed czasownikiem

  to naleĹĽy uzgodnić imiesĹ‚Ăłw z zaimkiem osobowym dodajÄ…c do participe passĂ© odpowiedniÄ… koĹ„cĂłwkÄ™:

  e: dla rodzaju ĹĽeĹ„skiego, s: dla liczby mnogiej

  Tu as vu les filles? Je les ai vues hier. – WidziaĹ‚eĹ› te dziewczyny? WidziaĹ‚em je wczoraj.

  Il a contactĂ© Agnès? Il l’a contactĂ©e. – Czy on skontaktowaĹ‚ siÄ™ z Agnès? On siÄ™ z niÄ… skontaktowaĹ‚.

 

zaimki osobowe nieakcentowane – zastosowanie:

• zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia bliższego zastępują w zdaniu rzeczowniki

  – ktĂłre, nie sÄ… wprowadzane przez przyimki – odpowiada to w uproszczeniu polskiemu biernikowi (kogo, co)

  – rzeczowniki poprzedzony rodzajnikiem okreĹ›lonym: le, la, les

    Lui va reparer le moteur. Lui va le rĂ©parer. – On naprawi silnik. On go naprawi.

  – rzeczowniki poprzedzone przymiotnikiem dzierĹĽawczym: mon, ma, mes, itd

    J’ai fini mes vacances. Je les ai finies. – SkoĹ„czyĹ‚em moje wakacje. SkoĹ„czyĹ‚em je.

  – rzeczowniki poprzedzone zaimkiem wskazujÄ…cym ce, cette, ces, itp.

   Je vois cette jolie actrice. Je la vois. – WidzÄ™ tÄ™ Ĺ›licznÄ… aktorkÄ™. WidzÄ™ jÄ….

 

• zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia dalszego zastępują w zdaniu rzeczowniki, które są wprowadzane

  przez przyimki (najczęściej przyimek: a) – odpowiada to w uproszczeniu polskiemu celownikowi (komu, czemu)

  Nous parlons à nos amis. Nous leur parlons. – Rozmawiamy z naszymi przyjaciółmi. Rozmawiamy z nimi.

  Elle donne la salade à sa fille. Elle lui donne la salade. – Podaje saĹ‚atkÄ™ cĂłrce. Podaje jej saĹ‚atkÄ™.

  Monique a Ă©crit à son frère. Monique lui a Ă©crit. – Monique napisaĹ‚a do brata. Monique napisaĹ‚a do niego.

 

zaimek vous

zaimek osobowy vous – wy, jest uĹĽywany w zwrotach grzecznoĹ›ciowych w znaczeniu: pan, pani, paĹ„stwo

 

zaimek osobowy on

• zaimek on: odnosi siÄ™ tylko do osĂłb (wywodzi siÄ™ on od Ĺ‚aciĹ„skiego sĹ‚owa: homo – czĹ‚owiek)

• zaimek on jest bardzo, bardzo często używany w języku francuskim i w zależności od kontekstu, może oznaczać:

  tout le monde – wszyscy: On va à la fête. – Wszyscy idÄ… na imprezÄ™.

  quelqu’un – ktoĹ›: On a frappĂ© à la porte. – KtoĹ› zapukaĹ‚ do drzwi.

  tu/vous – ty, wy, pan, pani: Je vois, on est content. –  WidzÄ™, ĹĽe jesteĹ› zadowolony.

  nous – my: On va au cinĂ©ma ce soir. – Idziemy wieczorem do kina.

  zaimek on moĹĽe zastÄ™pować stronÄ™ biernÄ…: On m’a dit que tu Ă©tais malade. – Powiedziano mi, ĹĽe byĹ‚aĹ› chora.

  * w jÄ™zyku potocznym najczęściej zastÄ™puje zaimek: nous – my

 

zaimek nieosobowy: il

jest podmiotem czysto gramatycznym niezbędnym do „uruchomienia” czasowników z natury nieosobowych, np.
falloir – il faut – â€