Francuski – Przymiotnik

PRZYMIOTNIKI – ADJECTIFS QUALIFI

• rodzaj przymiotnika • liczba przymiotnika • stopniowanie przymiotnika • konstrukcje z przymiotnikiem

PRZYMIOTNIK – L’ADJECTIF

przymiotnik

• przymiotnik to odmienna część mowy, która określa rzeczownik

• może być rodzaju męskiego lub żeńskiego i podlegać stopniowaniu

• odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? który? która? które? czyj? czyja? czyje?

 

przymiotnik w języku francuskim

• występuje w rodzaju: męskim i żeńskim, w liczbie pojedynczej i mnogiej  i zgadza się w rodzaju i liczbie z określanym:

  – rzeczownikiem: une petite fille, des petites filles – mała dziewczynka, małe dziewczynki

  – zaimkiem: Ta soeur est petite, la mienne est grande. – Twoja siostra jest mała, moja jest duża.

• podlega stopniowaniu

 

miejsce przymiotnika w zdaniu

• przymiotniki w języku francuskim najczęściej stoją po rzeczowniku

  – są to przede wszystkim przymiotniki, które określając rzeczownik wyróżniają go spośród innych rzeczowników – wskazują

    na jego unikatową, jednorazową, aktualną wyróżniającą go spośród innych takich samych rzeczowników:

    une robe verte – zielona sukienka, une table ronde – okrągły stół; les élèves français – uczniowie francuscy

  – po rzeczowniku stoją także przymiotniki utworzone od czasownika: la fenêtre ouverte – otwarte okno

  – przymiotniki wielosylabowe

 

• przed rzeczownikiem stoją

  – przymiotniki najczęściej jednosylabowe: une petite maison – mały dom

  – przymiotniki oceniające lub określające stopień uczucia: un cher enfant – drogie dziecko, un grand problème – duży problem

 

• niektóre przymiotniki zmieniają sens w zależności od tego, czy stoją przed czy po czasowniku

  l’année dernière – w zeszłym roku / la dernière année – ostatni rok (czegoś)
  une femme seule – kobieta samotna / la seule femme – jedyna kobieta
  une femme pouvre – biedna, uboga kobieta / une pauvre femme – nieszczęśliwa kobiet
  un logement propre – czyste mieszkanie / mon propre logement – moje własne mieszkanie
  un nouvelle certaine – wiadomość pewna, sprawdzona / une certaine nouvelle – jakaś wiadomość
  un homme curieux – człowiek ciekawy /   un curieux homme – ciekawy, interesujący człowiek
  un homme grand – wysoki mężczyzna / un grand homme – wielki człowiek

 

 

RODZAJ PRZYMIOTNIKA

rzeczowniki w języku francuskim występują tylko rodzaju męskim lub żeńskim

rodzaj żeński przymiotnika = przymiotnik rodzaju męskiego + e

rodzaj żeński = rodzaj męski + e

joli, jolie – ładny, ładna, laid, laide – brzydki, brzydka

 

jeśli przymiotnik w rodzaju męskim jest zakończony na: e, jego forma w rodzaju żeńskim nie ulega zmianie

 timide, timide – nieśmiały, nieśmiała- sévère, sévère – surowy, surowa- jeune, jeune – młody, młoda – facile, facile – łatwy, łatwa

 * wyjątek: przymiotniki odczasownikowe zakończone w rodzaju męskim na: é, w rodzaju żeńskim mają one końcówkę: ée

   parlé, parlée – mówiony, mówiona, enneigé, enneigée – zaśnieżony, zaśnieżona

 

inne sposoby tworzenia rodzaju żeńskiego w zależności od końcówki przymiotnika rodzaju męskiego:

  f – ve: naturel, naturelle – naturalny, naturalna, cruel, cruelle – okrutny, okrutna

  el – elle: cadet, cadette – młodszy, młodsza- muet, muette – niemy, niema

  et – ette: complet, complète – całkowity, całkowita- concret, concrète – konkretny, konkretna

  et – ete: discret, discrète – dyskretny, dyskretna- inquiet, inquiète – niespokojny, niespokojna

  s – sse: bas, basse – dolny, dolna- épais, épaisse – gruby – gruba

  er – ere: léger, légère – lekki, lekka- dernier, dernière – ostatni, ostatnia

  eur – euse: menteur, menteuse – kłamliwy, kłamliwa- trompeur, trompeuse – oszukańczy, oszukańcza

  x – sse: roux, rousse – rudy, ruda- faux, fausse – fałszywy, fałszywa

  on – onne: bon, bonne – dobry, dobra- mignon, mignonne – milutki, milutka

  an – anne: paysan, paysanne – wiejski, wiejska

  en – enne: paysan, paysanne – wiejski, wiejska

  ou – olle: fou, folie – szalony, szalona- mou, molle – miękki miękka

 

nieregularne formy rodzaju żeńskiego

grec, grecque – grecki, grecka, blanc, blanche – biały, biała, public, publique – publiczny, publiczna, sec, sèche – suchy, sucha
long, longue – długi, długa, frais, fraîche – świeży, świeża, malin, maligne – złośliwy, złośliwa, favori, favorite – ulubiony, ulubiona
vieux, vieille – stary, stara, beau, bellle – piekny, piękna, fou, fol – szalony, szalona, nouveaux, nouvel – nowy, nowa

 

wymowa przymiotników w rodzaju żeńskim

jeśli przymiotnik w rodzaju męskim kończy się na samogłoskę to dodanie: e, nie zmienia jego wymowy

  joli [żoli] – ładny i jolie [żoli] – ładna wymawiane są tak samo

 

jeśli przymiotnik w r. męskim kończy się na niewymawialną spółgłoskę to dodanie: e, sprawia, że jest ona wymawiana

  chaud [szo] – gorący, chaude [szod] – gorąca

 

jeśli przymiotnik w r. żeńskim kończy się na spółgłoskę to dodanie: e, sprawia, że ulega ona podwojeniu i jest wymawiana  

  gros [gro] – duży, gruby, grosse [gros] – duża, gruba, bon [bo] – ładny, bonne [bon] – ładna

 

 

LICZBA PRZYMIOTNIKA

liczba mnoga przymiotnika = przymiotnik w liczbie pojedynczej + s

tworzenie liczby mnogie rzeczownika

  liczba mnoga przymiotnika = liczba pojedyncza + s

  petit, petits – mały, mali, grande, grandes – duża, duże, un chat noir, des chats noirs – czarny kot, czarne koty

 

  inne sposoby tworzenia liczby mnogiej w zależności od końcówki przymiotnika w liczbie pojedynczej

  – końcówki: s, x – nie ulegają zmianie

    francais, francais – francuski, francuscy- heureux, heureux – szczęśliwy, szczęśliwi 

  – przymiotniki zakończone w liczbie pojedynczej na: eau lub al przybierają końcówki: eaux lub aux

    e nouveau professeur, les nouveaux professeurs – nowy profesor, nowi profesorowie, principal, proncipaux – główny, główni

    * wyjątki: final, finals – końcowy, końcowi- naval, navals – morski, morscy

 

uzgodnienie liczby  liczby mnogie rzeczownika

  – przymiotnik uzgadnia się w rodzaju i w liczbie z rzeczownikiem, do którego się odnosi:
    un bon garçon – une bonne fille; de bons garçons – de bonnes filles; paul est courent. – marie est contente;

    ils sont contents. – elles sont contentes.

  – kiedy przymiotnik odnosi się do kilku pojedynczych rzeczowników – występuje w liczbie mnogiej:
    Le maire et son adjoint sont fiers des succès. – Burmistrz i jego zastępca są dumni z sukcesu swojej społeczności.
    La mère et sa fille sont fi ères de leur famille. – Matka i córka są dumne ze swojej rodziny.

  – kiedy przymiotnik odnosi się do kilku rzeczowników odmiennego rodzaju, to występuje w liczbie mnogiej rodzaju męskiego:
    Le père et la mère sont fiers de leur famille. – Ojciec i matka są dumni ze swojej rodziny.
    Les filles et les garçons de notre école sont intelligents. – Dziewczyny i chłopcy w naszej szkole są mądrzy.

  – złożenie dwóch przymiotników
    oba przymiotniki podlegają składni zgody w złożeniu:
    Il la complimentait avec les paroles aigres-douces. – Prawi jej kwaśno-słodkie komplementy.
    Les enfants sourds-muets parlent avec les mains. – Dzieci głuchonieme mówią językiem migowym.

  – złożenie wyraz nieodmienny + przymiotnik
    tylko przymiotnik jest uzgodniony w rodzaju i liczbie w złożeniu:
    Des personnes haut placées. – Osoby wysoko postawione.
    L’avant-dernière journée de la conférence. – Przedostatni dzień konferencji.
    Les relations franco-polonaises. – Stosunki francusko-polskie.

  – jeżeli oba elementy złożenia wyrażają kolor, to nie podlegają żadnym zmianom:
    des robes bleu clair – sukienki jasnoniebieskie
    des pantalons vert foncé – ciemnozielone spodnie
    des cheveux poivre et sel – włosy szpakowate

 

wymowa przymiotników w liczbie mnogiej

• końcówki: s i x, nie są wymawiane

  noir, noirs [nuar] – czarny, czarni, nouveau, nouveaux [nuwo] – nowy, nowi

 

• końcówki: s lub x, stojącego przed rzeczownikiem zaczynającym się od samogłoski lub: h, są wymawiane

  les anciens élevés – byli uczniowie, les grands hôtels – duże hotele

 

 

STOPNIOWANIE PRZYMIOTNIKA

• stopniowanie przymiotników umożliwia porównywanie natężenia tej samej cechy

• przymiotniki tworzą 3 formy: stopień równy: ładny, stopień wyższy: ładniejszy i stopień najwyższy: najładniejszy

• wyróżnia się trzy typy stopniowania: regularne, nieregularne i opisowe

 

STOPNIOWANIE PRZYMIOTNIKA – REGULARNE

stopień równy – positif

stopień wyższy – comparatif

stopień najwyższy – superlatif

aussi + przymiotnik (+ que)

content – zddowolony

aussi content – rownie zadowolony

 

plus / moins + przymiotnik (+ que)

plus content – bardziej zadowolony

moins content – mniej zadowolony

 

le plus / le moins + przymiotnik (+ que)

le plus content – najbardziej zadowolony

le moins content – najmniej zadowolony

 

stopień równy / wyższy
  Notre maison est:  moins  /  aussi  /  plus belle   que la vôtre
  Nasz dom jest:      mniej  /  równie /  bardziej ładny (ładniejszy)  niż twój

• stopień najwyższy

  Notre maison est:  la moins  / l a plus belle   du quartier.

  Nasz dom jest:      najmniej  / najbardziej ładny  w dzielnicy

 

• stopień najwyższy bezwzględny

  st. najwyższy utworzony za pomocą le plus, le moins, zakłada porównanie z jakąś inna grupą rzeczy lub istot
  Il est le plus intelligent de la classe.- C’est la plus belle maison du quartier.
  st. najwyższy utworzony za pomocą
przysłówków: très, fort, super, itp. wyraża wysoki stopień natężenia

  cechy ale bez porównań

  Paul est super / exceptionnellement / extrêmement intelligent.

 

STOPNIOWANIE PRZYMIOTNIKA – NIEREGULARNE

stopień równy – positif

stopień wyższy – comparatif

stopień najwyższy – superlatif

bon – dobry

petit – mały

stopniowane dwojako

* mauvais – zły

  

* petit – mały

  

meilleur – lepszy

moindre – mniejszy

 

plus mauvais – gorszy

pire – gorszy

plus petit – mniejszy

moindre – mniejszy

le meilleur – najlepszy

le moindre – najmniejszy

 

le plus mauvais – najgorszy

le pire – najgorszy

le plus petit – najmniejszy

le moindre – najmniejszy

• w stopniu najwyższym rodzajnik zgadza się w rodzaju i liczbie z przymiotnikiem

  la plus belle, les plus belles – najpiękniejsza, najpiękniejsze

 

• bon, meilleur, le meilleur – dobry lepszy najlepszy

  – po: meilleur używa się: ne, w drugim zdaniu przed wyrażeniem, które jest porównywane

    Le temps est meilleur qu’il n‘etait hier.  – Pogoda jest dziś lepsza niż wczoraj.

  – po: le meilleur używa się trybu subjonctif: C’est le meilleur komme que je connaisse. – To jest najlepszy człowiek, jakiego znam.

  – le można pomijać w zdaniach przeczących: II n’est pas meilleur qu’il le parait. – On nie jest lepszy, niż się wydaje.

 

petit, moindre, le moindre  – mały, mniejszy, najmniejszy

  moindre można wzmocnić używając: bien lub beaucoup (ale nie tres)

 

PORÓWNANIA

de qualité

jakościowe

Paul est plus grand que Pierre. – Paweł jest wyższy od Piotra.

Paul est aussi grand que Pierre. – Paweł jest równie wysoki jak Piotr.

Paul est moins grand que Pierre. – Paweł jest niższy od Piot

de quantité

ilościowe

Paul a plus de livres que Pierre. – Paweł ma więcej książek niż Piotr.

Paul a autant de livres que Pierre. – Paweł ma tyle samo książek co Piotr.

Paul a moins de livres que Pierre. – Paweł ma mniej książek niż Piotr.

 

KONSTRUKCJE Z PRZYMIOTNIKIEM

przymiotnik + de + bezokolicznik czasu teraźniejszego (infinitif présent)
Je suis content de pouvoir travailler dans les laboratoires. – Jestem zadowolony, że mogę pracować w laboratoriach.
Je suis sûr de bien passer l’examen d’anglais. – Jestem pewny, że zdam egzamin z angielskiego.
  

przymiotnik + de + bezokolicznik czasu przeszłego (infinitif passé)

Je suis content d’avoir reçu trois offres d’emploi. – Jestem zadowolony, że otrzymałem trzy oferty pracy.

Je suis sûr d’avoir bien passé l’examen d’anglais. – Jestem pewny, że zdałem egzamin z angielskiego.

 

przymiotnik à + bezokolicznik czasu teraźniejszego (infinitif présent)
Je suis prêt à partir. – Jestem gotowy do wyjścia.
Elle est toujors prête à rendre service. – Jest zawsze gotowa oddać przysługę.
Je suis décidé à accepter cette offre de travail. – Jestem zdecydowany przyjąć tę ofertę pracy.