Francuski – Przymiotnik

PRZYMIOTNIKI – ADJECTIFS QUALIFI

• rodzaj przymiotnika â€˘ liczba przymiotnika â€˘ stopniowanie przymiotnika • konstrukcje z przymiotnikiem

PRZYMIOTNIK – L’ADJECTIF

przymiotnik

• przymiotnik to odmienna część mowy, która określa rzeczownik

• może być rodzaju męskiego lub żeńskiego i podlegać stopniowaniu

• odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? który? która? które? czyj? czyja? czyje?

 

przymiotnik w języku francuskim

• wystÄ™puje w rodzaju: mÄ™skim i ĹĽeĹ„skim, w liczbie pojedynczej i mnogiej  i zgadza siÄ™ w rodzaju i liczbie z okreĹ›lanym:

  – rzeczownikiem: une petite fille, des petites filles – maĹ‚a dziewczynka, maĹ‚e dziewczynki

  – zaimkiem: Ta soeur est petite, la mienne est grande. – Twoja siostra jest maĹ‚a, moja jest duĹĽa.

• podlega stopniowaniu

 

miejsce przymiotnika w zdaniu

• przymiotniki w języku francuskim najczęściej stoją po rzeczowniku

  – sÄ… to przede wszystkim przymiotniki, ktĂłre okreĹ›lajÄ…c rzeczownik wyróżniajÄ… go spoĹ›rĂłd innych rzeczownikĂłw – wskazujÄ…

    na jego unikatowÄ…, jednorazowÄ…, aktualnÄ… wyróżniajÄ…cÄ… go spoĹ›rĂłd innych takich samych rzeczownikĂłw:

    une robe verte – zielona sukienka, une table ronde – okrÄ…gĹ‚y stół; les Ă©lèves français – uczniowie francuscy

  – po rzeczowniku stojÄ… takĹĽe przymiotniki utworzone od czasownika: la fenêtre ouverte – otwarte okno

  – przymiotniki wielosylabowe

 

• przed rzeczownikiem stoją

  – przymiotniki najczęściej jednosylabowe: une petite maison – maĹ‚y dom

  – przymiotniki oceniajÄ…ce lub okreĹ›lajÄ…ce stopieĹ„ uczucia: un cher enfant – drogie dziecko, un grand problème – duĹĽy problem

 

• niektóre przymiotniki zmieniają sens w zależności od tego, czy stoją przed czy po czasowniku

  l’annĂ©e dernière – w zeszĹ‚ym roku / la dernière annĂ©e – ostatni rok (czegoĹ›)
  une femme seule – kobieta samotna / la seule femme – jedyna kobieta
  une femme pouvre – biedna, uboga kobieta / une pauvre femme – nieszczęśliwa kobiet
  un logement propre – czyste mieszkanie / mon propre logement – moje wĹ‚asne mieszkanie
  un nouvelle certaine – wiadomość pewna, sprawdzona / une certaine nouvelle – jakaĹ› wiadomość
  un homme curieux – czĹ‚owiek ciekawy /   un curieux homme – ciekawy, interesujÄ…cy czĹ‚owiek
  un homme grand – wysoki mężczyzna / un grand homme – wielki czĹ‚owiek

 

 

RODZAJ PRZYMIOTNIKA

rzeczowniki w języku francuskim występują tylko rodzaju męskim lub żeńskim

rodzaj żeński przymiotnika = przymiotnik rodzaju męskiego + e

rodzaj żeński = rodzaj męski + e

joli, jolie – Ĺ‚adny, Ĺ‚adna, laid, laide – brzydki, brzydka

 

• jeśli przymiotnik w rodzaju męskim jest zakończony na: e, jego forma w rodzaju żeńskim nie ulega zmianie

 timide, timide – nieĹ›miaĹ‚y, nieĹ›miaĹ‚a- sĂ©vère, sĂ©vère – surowy, surowa- jeune, jeune – mĹ‚ody, mĹ‚oda – facile, facile – Ĺ‚atwy, Ĺ‚atwa

 * wyjÄ…tek: przymiotniki odczasownikowe zakoĹ„czone w rodzaju mÄ™skim na: Ă©, w rodzaju ĹĽeĹ„skim majÄ… one koĹ„cĂłwkÄ™: Ă©e

   parlĂ©, parlĂ©e – mĂłwiony, mĂłwiona, enneigĂ©, enneigĂ©e – zaĹ›nieĹĽony, zaĹ›nieĹĽona

 

• inne sposoby tworzenia rodzaju żeńskiego w zależności od końcówki przymiotnika rodzaju męskiego:

  f – ve: naturel, naturelle – naturalny, naturalna, cruel, cruelle – okrutny, okrutna

  el – elle: cadet, cadette – mĹ‚odszy, mĹ‚odsza- muet, muette – niemy, niema

  et – ette: complet, complète – caĹ‚kowity, caĹ‚kowita- concret, concrète – konkretny, konkretna

  et – ete: discret, discrète – dyskretny, dyskretna- inquiet, inquiète – niespokojny, niespokojna

  s – sse: bas, basse – dolny, dolna- Ă©pais, Ă©paisse – gruby – gruba

  er – ere: lĂ©ger, lĂ©gère – lekki, lekka- dernier, dernière – ostatni, ostatnia

  eur – euse: menteur, menteuse – kĹ‚amliwy, kĹ‚amliwa- trompeur, trompeuse – oszukaĹ„czy, oszukaĹ„cza

  x – sse: roux, rousse – rudy, ruda- faux, fausse – faĹ‚szywy, faĹ‚szywa

  on – onne: bon, bonne – dobry, dobra- mignon, mignonne – milutki, milutka

  an – anne: paysan, paysanne – wiejski, wiejska

  en – enne: paysan, paysanne – wiejski, wiejska

  ou – olle: fou, folie – szalony, szalona- mou, molle – miÄ™kki miÄ™kka

 

nieregularne formy rodzaju żeńskiego

grec, grecque – grecki, grecka, blanc, blanche – biaĹ‚y, biaĹ‚a, public, publique – publiczny, publiczna, sec, sèche – suchy, sucha
long, longue – dĹ‚ugi, dĹ‚uga, frais, fraĂ®che – Ĺ›wieĹĽy, Ĺ›wieĹĽa, malin, maligne – zĹ‚oĹ›liwy, zĹ‚oĹ›liwa, favori, favorite – ulubiony, ulubiona
vieux, vieille – stary, stara, beau, bellle – piekny, piÄ™kna, fou, fol – szalony, szalona, nouveaux, nouvel – nowy, nowa

 

wymowa przymiotników w rodzaju żeńskim

• jeśli przymiotnik w rodzaju męskim kończy się na samogłoskę to dodanie: e, nie zmienia jego wymowy

  joli [ĹĽoli] – Ĺ‚adny i jolie [ĹĽoli] – Ĺ‚adna wymawiane sÄ… tak samo

 

• jeśli przymiotnik w r. męskim kończy się na niewymawialną spółgłoskę to dodanie: e, sprawia, że jest ona wymawiana

  chaud [szo] – gorÄ…cy, chaude [szod] – gorÄ…ca

 

• jeĹ›li przymiotnik w r. ĹĽeĹ„skim koĹ„czy siÄ™ na spółgĹ‚oskÄ™ to dodanie: e, sprawia, ĹĽe ulega ona podwojeniu i jest wymawiana  

  gros [gro] – duĹĽy, gruby, grosse [gros] – duĹĽa, gruba, bon [bo] – Ĺ‚adny, bonne [bon] – Ĺ‚adna

 

 

LICZBA PRZYMIOTNIKA

liczba mnoga przymiotnika = przymiotnik w liczbie pojedynczej + s

• tworzenie liczby mnogie rzeczownika

  liczba mnoga przymiotnika = liczba pojedyncza + s

  petit, petits – maĹ‚y, mali, grande, grandes – duĹĽa, duĹĽe, un chat noir, des chats noirs – czarny kot, czarne koty

 

  inne sposoby tworzenia liczby mnogiej w zaleĹĽnoĹ›ci od koĹ„cĂłwki przymiotnika w liczbie pojedynczej

  – koĹ„cĂłwki: s, x – nie ulegajÄ… zmianie

    francais, francais – francuski, francuscy- heureux, heureux – szczęśliwy, szczęśliwi 

  – przymiotniki zakoĹ„czone w liczbie pojedynczej na: eau lub al przybierajÄ… koĹ„cĂłwki: eaux lub aux

    e nouveau professeur, les nouveaux professeurs – nowy profesor, nowi profesorowie, principal, proncipaux – gĹ‚Ăłwny, gĹ‚Ăłwni

    * wyjÄ…tki: final, finals – koĹ„cowy, koĹ„cowi- naval, navals – morski, morscy

 

• uzgodnienie liczby  liczby mnogie rzeczownika

  – przymiotnik uzgadnia siÄ™ w rodzaju i w liczbie z rzeczownikiem, do ktĂłrego siÄ™ odnosi:
    un bon garçon – une bonne fille; de bons garçons – de bonnes filles; paul est courent. – marie est contente;

    ils sont contents. – elles sont contentes.

  – kiedy przymiotnik odnosi siÄ™ do kilku pojedynczych rzeczownikĂłw – wystÄ™puje w liczbie mnogiej:
    Le maire et son adjoint sont fiers des succès. – Burmistrz i jego zastÄ™pca sÄ… dumni z sukcesu swojej spoĹ‚ecznoĹ›ci.
    La mère et sa fille sont fi ères de leur famille. – Matka i cĂłrka sÄ… dumne ze swojej rodziny.

  – kiedy przymiotnik odnosi siÄ™ do kilku rzeczownikĂłw odmiennego rodzaju, to wystÄ™puje w liczbie mnogiej rodzaju mÄ™skiego:
    Le père et la mère sont fiers de leur famille. – Ojciec i matka sÄ… dumni ze swojej rodziny.
    Les filles et les garçons de notre Ă©cole sont intelligents. – Dziewczyny i chĹ‚opcy w naszej szkole sÄ… mÄ…drzy.

  – zĹ‚oĹĽenie dwĂłch przymiotnikĂłw
    oba przymiotniki podlegajÄ… skĹ‚adni zgody w zĹ‚oĹĽeniu:
    Il la complimentait avec les paroles aigres-douces. – Prawi jej kwaĹ›no-sĹ‚odkie komplementy.
    Les enfants sourds-muets parlent avec les mains. – Dzieci gĹ‚uchonieme mĂłwiÄ… jÄ™zykiem migowym.

  – zĹ‚oĹĽenie wyraz nieodmienny + przymiotnik
    tylko przymiotnik jest uzgodniony w rodzaju i liczbie w zĹ‚oĹĽeniu:
    Des personnes haut placĂ©es. – Osoby wysoko postawione.
    L’avant-dernière journĂ©e de la confĂ©rence. – Przedostatni dzieĹ„ konferencji.
    Les relations franco-polonaises. – Stosunki francusko-polskie.

  – jeĹĽeli oba elementy zĹ‚oĹĽenia wyraĹĽajÄ… kolor, to nie podlegajÄ… ĹĽadnym zmianom:
    des robes bleu clair – sukienki jasnoniebieskie
    des pantalons vert foncĂ© – ciemnozielone spodnie
    des cheveux poivre et sel – wĹ‚osy szpakowate

 

wymowa przymiotnikĂłw w liczbie mnogiej

• końcówki: s i x, nie są wymawiane

  noir, noirs [nuar] – czarny, czarni, nouveau, nouveaux [nuwo] – nowy, nowi

 

• końcówki: s lub x, stojącego przed rzeczownikiem zaczynającym się od samogłoski lub: h, są wymawiane

  les anciens Ă©levĂ©s – byli uczniowie, les grands hĂ´tels – duĹĽe hotele

 

 

STOPNIOWANIE PRZYMIOTNIKA

• stopniowanie przymiotników umożliwia porównywanie natężenia tej samej cechy

• przymiotniki tworzą 3 formy: stopień równy: ładny, stopień wyższy: ładniejszy i stopień najwyższy: najładniejszy

• wyróżnia się trzy typy stopniowania: regularne, nieregularne i opisowe

 

STOPNIOWANIE PRZYMIOTNIKA – REGULARNE

stopieĹ„ rĂłwny – positif

stopieĹ„ wyĹĽszy – comparatif

stopieĹ„ najwyĹĽszy – superlatif

aussi + przymiotnik (+ que)

content – zddowolony

aussi content – rownie zadowolony

 

plus / moins + przymiotnik (+ que)

plus content – bardziej zadowolony

moins content – mniej zadowolony

 

le plus / le moins + przymiotnik (+ que)

le plus content – najbardziej zadowolony

le moins content – najmniej zadowolony

 

• stopień równy / wyższy
  Notre maison est:  moins  /  aussi  /  plus belle   que la vĂ´tre
  Nasz dom jest:      mniej  /  rĂłwnie /  bardziej Ĺ‚adny (Ĺ‚adniejszy)  niĹĽ twĂłj

• stopień najwyższy

  Notre maison est:  la moins  / l a plus belle   du quartier.

  Nasz dom jest:      najmniej  / najbardziej Ĺ‚adny  w dzielnicy

 

• stopień najwyższy bezwzględny

  st. najwyĹĽszy utworzony za pomocÄ… le plus, le moins, zakĹ‚ada porĂłwnanie z jakÄ…Ĺ› inna grupÄ… rzeczy lub istot
  Il est le plus intelligent de la classe.- C’est la plus belle maison du quartier.
  st. najwyĹĽszy utworzony za pomocÄ…
przysĹ‚ĂłwkĂłw: très, fort, super, itp. wyraĹĽa wysoki stopieĹ„ natężenia

  cechy ale bez porĂłwnaĹ„

  Paul est super / exceptionnellement / extrêmement intelligent.

 

STOPNIOWANIE PRZYMIOTNIKA – NIEREGULARNE

stopieĹ„ rĂłwny – positif

stopieĹ„ wyĹĽszy – comparatif

stopieĹ„ najwyĹĽszy – superlatif

bon – dobry

petit – maĹ‚y

stopniowane dwojako

* mauvais – zĹ‚y

  

* petit – maĹ‚y

  

meilleur – lepszy

moindre – mniejszy

 

plus mauvais – gorszy

pire – gorszy

plus petit – mniejszy

moindre – mniejszy

le meilleur – najlepszy

le moindre – najmniejszy

 

le plus mauvais – najgorszy

le pire – najgorszy

le plus petit – najmniejszy

le moindre – najmniejszy

• w stopniu najwyższym rodzajnik zgadza się w rodzaju i liczbie z przymiotnikiem

  la plus belle, les plus belles – najpiÄ™kniejsza, najpiÄ™kniejsze

 

• bon, meilleur, le meilleur – dobry lepszy najlepszy

  – po: meilleur uĹĽywa siÄ™: ne, w drugim zdaniu przed wyraĹĽeniem, ktĂłre jest porĂłwnywane

    Le temps est meilleur qu’il n‘etait hier.  – Pogoda jest dziĹ› lepsza niĹĽ wczoraj.

  – po: le meilleur uĹĽywa siÄ™ trybu subjonctif: C’est le meilleur komme que je connaisse. – To jest najlepszy czĹ‚owiek, jakiego znam.

  – le moĹĽna pomijać w zdaniach przeczÄ…cych: II n’est pas meilleur qu’il le parait. – On nie jest lepszy, niĹĽ siÄ™ wydaje.

 

• petit, moindre, le moindre  – maĹ‚y, mniejszy, najmniejszy

  moindre moĹĽna wzmocnić uĹĽywajÄ…c: bien lub beaucoup (ale nie tres)

 

PORĂ“WNANIA

de qualité

jakościowe

Paul est plus grand que Pierre. – PaweĹ‚ jest wyĹĽszy od Piotra.

Paul est aussi grand que Pierre. – PaweĹ‚ jest rĂłwnie wysoki jak Piotr.

Paul est moins grand que Pierre. – PaweĹ‚ jest niĹĽszy od Piot

de quantité

ilościowe

Paul a plus de livres que Pierre. – PaweĹ‚ ma wiÄ™cej ksiÄ…ĹĽek niĹĽ Piotr.

Paul a autant de livres que Pierre. – PaweĹ‚ ma tyle samo ksiÄ…ĹĽek co Piotr.

Paul a moins de livres que Pierre. – PaweĹ‚ ma mniej ksiÄ…ĹĽek niĹĽ Piotr.

 

KONSTRUKCJE Z PRZYMIOTNIKIEM

przymiotnik + de + bezokolicznik czasu teraźniejszego (infinitif présent)
Je suis content de pouvoir travailler dans les laboratoires. – Jestem zadowolony, ĹĽe mogÄ™ pracować w laboratoriach.
Je suis sûr de bien passer l’examen d’anglais. – Jestem pewny, ĹĽe zdam egzamin z angielskiego.
  

przymiotnik + de + bezokolicznik czasu przeszłego (infinitif passé)

Je suis content d’avoir reçu trois offres d’emploi. – Jestem zadowolony, ĹĽe otrzymaĹ‚em trzy oferty pracy.

Je suis sûr d’avoir bien passĂ© l’examen d’anglais. – Jestem pewny, ĹĽe zdaĹ‚em egzamin z angielskiego.

 

przymiotnik à + bezokolicznik czasu teraĹşniejszego (infinitif prĂ©sent)
Je suis prêt à partir. – Jestem gotowy do wyjĹ›cia.
Elle est toujors prête à rendre service. – Jest zawsze gotowa oddać przysĹ‚ugÄ™.
Je suis dĂ©cidĂ© à accepter cette offre de travail. – Jestem zdecydowany przyjąć tÄ™ ofertÄ™ pracy.