Francuski – Imiesłów

• formy imiesłowu • imiesłów czasu teraźniejszego • imiesłów czasu przeszłego • gérondif 

IMIESŁÓW –  LE PARTICIPE

imiesłów jest formą czasownika mającą cechy przymiotnika lub przysłówka

w języku polskim występują imiesłowy: przymiotnikowe i przysłówkowe

imiesłów przymiotnikowy

imiesłów przysłówkowy

czynny

wskazuje na wykonawcę

czynności

posiada końcówki

ący: robiący
ąca: robiąca
ące: robięce

bierny

wskazuje na osobę / rzecz która

jest przedmiotem czynności

posiada zakończenia:
ny, na, ne: zrobiony

ty, ta, te: otwarty
ony, ona, ne: zrobiony

współczesny

posiadają zakończenie:
ąc: robiąc

uprzedni

posiadają zakończenia:

wszy: zrobiwszy

 

FORMY IMIESŁOWU – FORMES DU PARTICIPE

czasownik

participe présent

imiesłów czasu teraźniejszego

participe passé  (composé)

imiesłów czasu przeszłego

czasowniki

bezokolicznik

actif – czynny

pasif – bierny

actif – czynny

pasif – bierny

przechodnie

transitifs

aimer

kochać

aimant

kochając

étant aimé

będąc kochanym

aimé / ayant aimé

aimé

ayant été aimé

nieprzechodnie

intransitifs

venir

przychodzić

venant

przychodząc

venu / étant venu

zwrotne

pronominaux

se laver

myć się

se lavant

myjąc się

s’étant lavé

 

PARTICIPE PRÉSENTIMIESŁÓW CZASU TERAŹNIEJSZEGO

odpowiada polskiemu imiesłowowi przymiotnikowemu – chantant – śpiewając, prenant – biorąc 

budowa

  participe présent = temat czasownika w 1 osobie liczby mnogiej + ant

  – participe présent jest nieodmienny

    Voilà la dame travaillant dans notre bureau. – Oto pani pracująca w naszym biurze.

    Les chiens se poursuivant. – Psy goniące się.

    Elles étaient modestes, ne riant jamais. – Były skromne, nie śmiejące się nigdy.

    Ayant beaucoup d’argent, il a acheté une belle maison. – Ponieważ (mając) miał dużo pieniędzy, kupił piękny dom.

 

• zastosowanie

  – participe présent: wyraża w zadaniu czynność równoczesną do czynności wyrażonej czasownikiem
    Je te vois travaillant. – Widzę cię pracującego. – czas teraźniejszy
    Je fai vu travaillant. – Widziałem cię pracującego. – czas przeszły
    Je te verrai travaillant. – Zobaczę cię pracującego. – czas przyszły
  – imiesłów współczesny poprzedzony przyimkiem en tworzy formę nazywaną gérondif

    Il chante en travaillant. – Śpiewa pracując. Je me repose en écoutant la radio. – Odpoczywam słuchając radia

 

participe present a przymiotnik odczasownikowy

  participe présent jest mylony z adjectif verbal – przymiotnikiem odczasownikowym mającym taką samą końcówkę: ant

  ale podlegającym odmianie

  – różnica między imiesłowem teraźniejszym a przymiotnikiem odczasownikowym

     imiesłów teraźniejszy jest formą nieodmienną i wyraża czynność ograniczoną czasowo

     une femelle nourrissant ses petits – samica karmiąca swoje młode

     les histoires intéressant le public actuel – opowieści interesujące współczesnych odbiorców

     przymiotnik odczasownikowy jest odmienny (zgadza się z określanym rzeczownikiem pod względem liczby i rodzaju)

     i wyraża stały stan lub trwałą właściwość:

      une boisson nourrissante – pożywny napój, des histoires intéressantes – ciekawe opowieści

      une entrée payante – wstęp płatny, une rue passante- deptak

 

 

IMIESŁÓW CZASU PRZESZŁEGO – PARTICIPE PASSE

participe passé odpowiada  imiesłowowi przymiotnikowemu biernemu: fait – zrobiony, joué – grany

• budowa:

  I koniugacja: temat bezokolicznika + é: parler – parlé, travailler – travaillé, jouer – joué

  II koniugacja: temat bezokolicznika + i: finir – fini, sortir – sorti, partir – parti

  III koniugacja: temat bezokolicznika + i, is, it, u, us, s, t: voir – vu, prendre – pris

  pozostałe czasowniki tworzą participe passé nieregularnie

  – participe passé czasowników odmiennych z avoir jest nieodmienny

  – participe passé czasowników odmiennych z être musi zgadzać się co do rodzaju i liczby z:

    (tzn. przyjmuje końcówki: e dla rodzaju żeńskiego, s dla liczby mnogiej)

    1. podmiotem zdania: Elle est née à Paris. – Urodziła się w Paryżu.

    2. dopełnieniem bliższym: Ces cathédrales sont visitées par les touristes. – Te katedry są zwiedzane przez turystów.

       * nie ma zgodności imiesłowu z rodzajem i liczbą podmiotu w czasownikach zwrotnych, gdy zaimek zwrotny: se jest 

         dopełnieniem dalszym: Elles se sont lavé les mains. Umyły sobie ręce.

 

• zastosowanie

  – razem z czasownikami posiłkowymi: être i avoir służy do tworzenia czasów złożonych

  – participe passé może być:

    a. równoważnikiem zdania

        La leçon terminée, vous pouvez sortir. – Lekcja się skończyła, możecie wyjść.

    b. imiesłowem przysłówkowym uprzednim

        Ayant fini mon travail, je suis allé au cinéma. – Skończywszy pracę, poszedłem do kina.

    c. imiesłowem biernym

        Un homme bien né. – Człowiek dobrze urodzony.

   

 

PARTICIPE PASSÉ COMPOSÉ – IMIESŁÓW PRZESZŁY ZŁOŻONY

participe passé odpowiada polskiemu imiesłowowi przysłówkowemu uprzedniemu

étant rentré – wróciwszy,  ayant passé – minąwszy

• budowa: czasownik posiłkowy w formie imiesłowu teraźniejszego + imiesłów czasu przeszłego czasownika

  ayant fait – zrobiwszy, ayant acheté – kupiwszy, etant entré – wszedwszy, s’étant assis – usiadłszy

  

• zastosowanie

  participe passé composé wyraża czynność poprzedzającą inną czynność (teraźniejszą, przeszłą, przyszłą)

  Étant rentré tard, je me couche tout de suite. – Ponieważ przyszedłem późno, idę się zaraz położyć.

  Ayant passé son bac, il pourra partir en vacances. – Dopiero jak zda maturę, będzie mógł jechać na wakacje.

  Les candidats ayant obtenu une note au moins égale à 10 sur 20 points sont déclarés admissibles.-

  Przyjęci zostaną ci kandydaci, którzy osiągną minimum 10 z 20 punktów.

  Les vacances étant arrivées, la bande se disperse. – Po rozpoczęciu wakacji wszystkie dzieciaki się rozjechały. 

 

 

GÉRONDIF

• budowa: gerondif = en + participe présent

  buvant, en buvant – pić, pijąc, disant, en disant – mówić, mówiąc

 

• zastosowanie

  – odpowiada polskiemu imiesłowowi przysłówkowemu:

    pijąc, śpiąc, skacząc

  – wyraża czynność lub stan towarzyszący innej czynności równoczesnej

    Elle marchait en sautant. – Szła podskakując.

  – można się nim posługiwać tylko wtedy, gdy obie te czynności wykonuje jeden i ten sam podmiot !!!
     Elle marchait en sautant. – ta sama osoba szła i podskakiwała

 

• gérondif a imiesłów

  – obie formy: imiesłów i gerondif, pozwalają wyrażać równoczesność wydarzeń
  – obie formy wyrażają: przyczynę, okoliczności, warunek lub sposób wykonania czynności

  – różnica między imiesłowem (participe présent) i gérondif

    gérondif odnosi się wyłącznie do podmiotu zdania a participe present zarówno do podmiotu jak i dopełniania

    gerondif:: En sortant du bureau, j’ai vu Paul. – Wychodząc z biura zobaczyłem Pawła.

    imiesłów: J’ai vu Paul sortant du bureau. – Widziałem Pawła, wychodzącego z biura.

    imiesłów może być zastąpiony przez zdanie podrzędne względne

    J’ai vu ton copain sortant du magasin. – Widziałem twojego kolegę wychodzącego ze sklepu

    J’ai vu ton copain qui sortait du magasin. – Widziałam twojego kolegę, który wychodził ze sklepu.

 

 

PRZYKŁADY

L’ayant fait parler ainsi pendant un quart d’heure, elle l’interrompit tout à coup.

Po tym jak kazała mu mówić tak przed kwadrans, przerwała mu nagle.

 

Elle est devenue célèbre en écrivant des romans pour jeunes filles.

Stała się sławna, pisząc powieści dla młodych dziewczyn.

 

En restant concentré sur ton travail, tu le finirais plus vite.

oncentrując się na swojej pracy, szybciej byś ją skończył.

 

Il est arrivé chez nous en courant.

Przybył do nas w biegu.

 

l mange le déjeuner en regardant la télé.

On je obiad, oglądając telewizję.

 

Elle tricote en écoutant de la musique.

Ona robi na drutach, słuchając muzyki.

 

Elle marchait en sautant. Comment marchait-elle?

Szła podskakując. Jak ona szła?

En publiant dans chaque numéro un roman-feuilleton, il réussit à gagner un plus grand nombre d’abonnés.

Publikując seryjną powieść w każdym wydaniu, udało mu się zdobyć większą liczbę subskrybentów.

Pendant que je lisais. = En lisant ce livre je versais.

Podczas gdy czytałem. = Czytając tę ​​książkę, wylałem.

En admirant
les romans, elle n’est pas enchantée par leurs adaptations cinématographiques.

Podczas podziwiania powieści nie jest zachwycona ich kinematograficznymi adaptacjami

Après avoir fait
le tour du Panthéon, nous descendons vers la Seine en traversant le Quartier Latin.

Po zwiedzeniu Panteonu, schodzimy do Sekwany przepływającej przez Dzielnicę Łacińską.

Il entend le réveil sonner et il se lève. En entendant le réveil sonner, il se lève.

Słyszy dzwoniący budzik i wstaje. Słysząc dzwoniący budzik wstaje.

Quand les étudiants se préparent aux examens ils boivent beaucoup de café.

En se préparant aux examens, les étudiants boivent beaucoup de café.

Kiedy uczniowie przygotowują się do egzaminów, piją dużo kawy.

Podczas przygotowywania się do egzaminów uczniowie piją dużo kawy

Quand on dort on ne mange pas. En dormant, on ne mange pas.

Kiedy śpimy, nie jemy. Śpiąc, nie jemy.

Paul et Christine regardaient le manuel et le feuilletaient. Ils regardaient le manuel en le feuilletant.

Paul i Christine patrzyli na podręcznik i przeglądali go. Spojrzeli na podręcznik, przeglądając go.

Les boursiers maigrissent parce qu’ils font des économies sur la nourriture.
Les boursiers maigrissent en faisant des économies sur la nourriture.

Stypendyści chudną ponieważ oszczędzają pieniądze na jedzeniu.

Stypendyści chudną oszczędzając pieniądze na jedzeniu.


Je vois qu’elle vient d’un pas rapide et léger.

Je la vois venir d’un pas rapide et léger.
Widzę, że nadchodzi z szybkim i lekkim krokiem.

 

Après que m. Dufort est sorti, le docteur appelle m. Sendal.Po tym panu.

Monsieur m. Dufort sorti, le docteur appelle Monsieur Sendal.

Potym jak pan Dufort wyszedł, lekarz nazywa pana Sendala.

 

Aussitôt qu’il a mesuré la tension artérielle, le docteur constate une légère hypertension.

La tension artérielle mesurée, le docteur constate une légère hypertension.

Jak tylko zmierzył ciśnienie krwi, lekarz zauważył niewielkie nadciśnienie.

 

Le docteur demande qu’il ne s’expose pas à l’humidité.

Le docteur lui demande de ne pas s’exposer à l’humidité.

Lekarz prosi, aby nie wystawiał się na działanie wilgoci.

 

Nous écoutons Pierre qui raconte des blagues.

Nous écoutons Pierre raconter des blagues.

Słuchamy Pierre’a opowiadającego dowcipy.

 

Il l’envoie à la pharmacie pour qu’il y achète un médicament contre la toux.

Il l’envoie à la pharmacie pour y acheter un médicament contre la toux.

Wysyła ją do apteki, żeby kupić lekarstwo na kaszel.

 

Maintenant, je propose que vous acheviez cette histoire!

Maintenant je vous propose d’achever cette histoire!

Teraz proponuję zakończyć tę historię!

 

Puisque la voie était libre, le train devait rouler sans arrêt jusqu’à Valence.

La voie étant libre, le train devait rouler sans arrêt jusqu’à Valence.

Ponieważ droga była wolna, pociąg musiał się przetaczać, nie zatrzymując się aż do Walencji.

 

Comme le mécanicien voyait que le train s’est engagé dans une fausse direction, il a dû ralentir.

Voyant le train s’engager dans une fausse direction, le mécanicien a dû ralentir.

Widząc, że pociąg jedzie w złym kierunku, mechanik musiał zwolnić.

 

S’il veut partir pour le Sahara, il doit se faire examiner par le médecin.

Voulant partir pour le Sahara, il doit se faire examiner par le médecin.

Jeśli chce wyjechać na Saharę, musi zostać zbadany przez lekarza.

 

Puisqu’un certificat médical est nécessaire, ils se présentent chez un médecin.
Un certificat médical étant nécessaire, ils se présentent chez un médecin.

Ponieważ wymagane jest zaświadczenie lekarskie, udają się do lekarza.

 

Pierre ne supporte pas les gens tristes parce qu’il a une nature de farceur.
Pierre, ayant une nature de farceur, ne supporte pas les gens tristes.

Pierre nie znosi smutnych ludzi, ponieważ jest żartownisiem.

 

La soirée étant belle, nous sommes sortis dans le parc.

Wieczór był piękny, wyszliśmy w parku.


À peine la lumière éteinte, je m’endormais.

Gdy światło zgasło, zasnąłem.

 

En nous promenant à la campagne, nous avons écouté le chant des oiseaux.
Spacerując po polach, słuchaliśmy śpiewu ptaków.


Sortant du cinéma, j’ai aperçu un petit garçon qui pleurait.

Wychodząc z kina, spostrzegłem malego chłopca, który płakał.

* sortant du cinéma = en sortant

Paul a vu des policiers courant dans la direction de la gare.
Paweł zobaczył policjantów biegnących w kierunku dworca.

 

Ayant reçu le bulletin d’inscription, Pauline l’a rempli soigneusement.
Otrzymawszy formularz wpisowy. Paulina wypełniła go starannie.


Ayant fini
les expériences, Michel est sorti du laboratoire.

Skończywszy dos’wiadczenie, Michał wyszedł z laboratorium.


Étant arrivés
au sommet de la montagne, les jeunes gens ont admiré de magnifiques paysages.

Po wejściu na szczyt góry, młodzi ludzie podziwiali wspaniałe krajobrazy.

 

Ayant beaucoup d’argent, il a acheté une belle maison.
Mając dużo pieniędzy, kupił piękny dom.

 

Il a essaye de s’echapper en utilisant un faux nom.

Próbował uciec posługując się fałszywym nazwiskiem.

 

Je pourrais te poursuivre en justice, pour m’avoir secrètement enregistrée.

Mogłabym cię pozwać za potajemne nagranie mnie.