Francuski – Bezokolicznik

• bezokolicznik • forma prosta • forma złożona • konstrukcje z bezokolicznikiem • przykłady

BEZOKOLICZNIK – INFINITIF
czasowniki odmieniają się przez osoby a wskaźnikami tej odmiany są zaimki osobowe lub końcówki odmian

bezokolicznik (i imiesłów) są pozbawione tych wskaźników – są to tzw. formy bezosobowe

czasowniki

bezokolicznik strony czynnej

infinitif de la voix active

bezokolicznik strony biernej

infinitif de la voix passive

czas

czas teraźniejszy

forma prosta

infinitif présent

czas przeszły

forma złożona

infinitif passé

czas teraźniejszy

présent

czas przeszły

passé

przechodnie

transitifs

aimer – kochać

avoir aimé

être aimé

avoir été aimé

nieprzechodnie

intransitifs

venir – przybywać

être venu

   

zwrotne

pronominaux

se laver – myć się

s’être lavé

 

 

 

FORMY BEZOKOLICZNIKA

infinitif présent, infinitif passé   

bezokolicznik w języku francuskim występuje w dwóch formach:

1. w formie prostej – infinitif présent: np. parler, partir

    wyrażającej czynności niedokonane, równoczesne lub późniejsze w stosunku do czasownika głównego

 

2. w formie złożonej – infinitif passé: (budowa: être lub avoir w bezokoliczniku + participe passé)

    np. avoir parlé, être parti –  wyraża czynności dokonane, uprzednie w stosunku do czasownika głównego

   * infinitif passé to konstrukcja niewystępująca w języku polskim tłumaczy się ją na polski wykorzystując aspekt dokonany

      avoir aimé – pokochawszy, zakochawszy się, être venu – przyszedłszy, po przyjściu

   * infinitif passé zaprzecza się jak czasy złożone:

     Pour n’avoir pas fait la tâche il a été puni. – Został ukarany za niewykonanie zadania

 

 

KONSTRUKCJE Z BEZOKOLICZNIKIEM

infinitif présent – samodzielnie

infinitif présent występujący samodzielnie wyraża zwykle nieokreśloną teraźniejszość i używany jest często w:  

instrukcjach, zaleceniach, przepisach kulinarnych,

  Ralentir, travaux. – Zwolnić, roboty drogowe.;

  Prendre deux comprimés pendant les repas. – Wziąć dwie pastylki w czasie posiłków.;  

  Agiter avant usage. – Wstrząsnąć przed użyciem. Faire bouillir 5 minutes. – Gotować 5 minut.

zakazach, 

  Ne pas dépasser 30 km/h. – Nie przekraczać 30 km/godz.; Ne pas se pencher à l’extérieur. –  Nie wychylać się na zewnątrz.

  Ne pas se pencher au dehors! – Nie wychylać się na zewnątrz!

zwrotach określających czynność do zapamiętania

  Ecrire à maman! – Napisać do mamy!

  Voir Naples et mourir! – Zobaczyć Neapol i umrzeć!

konstrukcjach wyrażających wahanie

  Que faire? – Co robić?  Où aller? – Dokąd iść?

w aforyzmach:

  Vouloir, c’est pouvoir. – Chcieć to móc.; 

 

infinitif passé

forma złożona bezokolicznika wyraża uprzedniość czynności w stosunku do czynności czasownika głównego

Je crois avoir correctement rempli le formulaire. (= que j’ai rempli) – Sądzę, że poprawnie wypełniłem formularz.

Je croyais avoir correctement rempli le formulaire. (= que j’avais rempli) Sądziłem, że wypełniłem poprawnie formularz.

Elle regretta d’être allée à cette manifestation. (= qu’elle était allée) – Żałowała, że poszła na tę manifestację.

Je me rappelle l’avoir vue devant l’université. (= que je l’ai vue) Przypominam sobie, że ją widziałem przed uniwersytetem.

 

konstrukcje czasownik + bezokolicznik

jeśli w zdaniu występują 2 czynności, z których jedna wyrażona jest bezokolicznikiem, to bezokolicznik może wyrażać

 

1. czynność odbywającą się równocześnie z drugą czynnością = czasownik + bezokolicznik

   infinitif present wyraża czynność równoczesną lub późniejszą w stosunku do czasownika głównej

   Je vois les cigognes voler. = les cigognes qui volent. / que les cigognes volent – Widzę lecące bociany

   Je ai vu les cigognes voler. =  les cigognes qui volaient. / que les cigognes volaient.- Widziałem lecące bociany

 

2. następującą po niej = avant de + infinitif présent

   infinitif present wyraża czynność późniejszą w stosunku do czasownika zdania głównego:

   Avant de t’engager, ils veulent se faire une idée. – Zanim cię zatrudnią, chcą wyrobić sobie opinię.

   Réfléchissez avant de parler. – Zastanówcie się, zanim zaczniecie mówić.
   Je prends un café avant d’aller au travail. – Piję kawę, zanim pójdę do pracy.

  * konstrukcję avant de + infinitif présent mozna zastąpić konstrukcją avant + substantif:
   
Avant son départ, il a laissé une lettre à son fils. – Przed swoim wyjazdem zostawił swojemu synowi list.
    Avant ton engagement, ils veulent se faire une idée – Przed twoim zatrudnieniem, chcą wyrobić sobie opinię.

 

3. poprzedzającą ją = après + bezokolicznik

    avant de + infinitif présent  = avant + substantif (rzeczownik)

      infinitif present wyraża czynność późniejszą w stosunku do czasownika zdania głównego:

      Avant de partir, il a laissé une lettre. = Avant son départ, il a laissé une lettre. = Przed wyjazdem zostawił list.

   après + infinitif passe

     podkreśla uprzedniość w stosunku do czasownika głównego

     konstrukcja après + infinitif jest możliwa, jeżeli obydwa czasowniki odnoszą się do tego samego podmiotu.

     * jeżeli czasownik jest odmienny z être, to należy uzgodnić participe passé z osobą

     Après avoir corrigé la documentation Paul:  la donne / la donnera  / l’a donnée / l’avait donnée à son chef. –

     Po poprawieniu dokumentacji, Paweł daje / da / dał ją swemu szefowi.

     Après être entrée dans le hall, elle a constaté que cette grande salle était presque vide. –

     Po wejściu  / Wszedłszy do holu stwierdziła, że ta wielka sala była prawie pusta.

     Après s’être lavées, elles sont descendues dans la salle à manger. – Umywszy się, zeszły do jadalni.

     * après + infinitif passe = participe passé

        Après avoir fait l’analyse du sang =  Ayant fait l’analyse du sang / le patient revient chez le docteur.

        Après être entré dans la salle d’attente = Etant entré dans la salle d’attente, le malade attend son tour.

     * après avoir / être + infinitif passe = après + substantif

        Après avoir dîné, nos amis sont allés au cinéma. = Après le dîner, nos amis sont allés au cinéma.

     * jeżeli wykonawcami czynności są dwie osoby używa się konstrukcji: après + rzeczownik – po zrobieniu czegoś
       Apèrs son départ, j’étais triste. – Po jego odejściu byłam smutna.
       J’irai chez elle après mon retour. – Pójdę do niej po moim powrocie.

 

inne konstrukcje czasownik + bezokolicznik

finir + par + bezokolicznik

  konstrukcji nie da się dosłownie przetłumaczyć na język polski, odpowiada polskiemu: w końcu, wreszcie

  Leurs projets pour ce soir finissent par échouer. – Ich projekty na ten wieczór w końcu upadły.

  Il finit par donner sa démission. – W końcu podał się do dymisji.

 

entendre, écouter, voir, regarder + bezokolicznik

  konstrukcja zastępuje zdanie podrzędne

  Je vois les enfants sortir. – Widzę, że dzieci wychodzą

  J’entends Pierre chanter. – Słyszę, że Piotr śpiewa.

 

aller, venir, partir, sortir + bezokolicznik

  wyraża cel

  Jacques ira voir l’accident. – Jakub pójdzie obejrzeć wypadek.

 

faire, laisser + bezokolicznik

  J’ai fait voir le film aux élèves. – Pokazałem film uczniom.

  Je laisse les enfants jouer aux cartes. – Pozwalam dzieciom grać w karty.

 

konstrukcje bezokolicznik + przymiotnik

przymiotnik + à + infinitif présent

Je suis prêt à partir. – Jestem gotowy do odjazdu / wyjścia.

Elle est toujors prête à rendre service. – Jest zawsze gotowa oddać przysługę.

Je suis décidé à accepter cette offre de travail. – Jestem zdecydowany przyjąć tę ofertę pracy.

 

przymiotnik + de + infinitif présent

Je suis content de pouvoir travailler dans ta firme. – Jestem zadowolony, że mogę pracować w twojej firmie.

Je suis sûr de bien passer l’examen d’anglais. – Jestem pewny, że zdam egzamin z angielskiego.

 

przymiotnik + de + infinitif passé

Je suis sûr d’avoir bien passé l’examen d’anglais. – Jestem pewny, że zdałem egzamin z angielskiego.

 

konstrukcja z bezokolicznikiem mogą zastąpić tryb subjonctif

Tu as tous ce qu’il faut pour être une secrétaire. (tryb oznajmujący)

Tu as tous ce qu’il faut pour que tu sois une secrétaire. (tryb łączący)

 

 

BEZOKOLICZNIK W ZDANIU

bezokolicznik może występować jako:

podmiot:

Mentir est honteux. – Kłamać jest rzeczą niegodną.

Dire "bonjour" est gentil. – Mówienie "dzień dobry" jest uprzejme.

dopełnienie bliższe

bez przyimka

J’adore me promener. – Uwielbiam spacery

Elle sait nager. – Ona umie pływać.

dopełnienie wprowadzone

przez przyimki de i à.

Je vous interdis de partir. – Zabraniam wam wyjechać; Nous parlons de revenir. – Mówimy o powrocie.; Je crains d’avoir oublié mon portefeuille. – Obawiam się, że zapomniałem portfela.; J ’apprends à nager. – Uczę się pływać.; Je suis sorti après avoir fini mon travail. – Wyszedłem skończywszy pracę.

dopełnienie prowadzone

przez inne przyimki

Sans me regarder, il s’est levé. Nie patrząc na mnie, wstał.; Je mange pour vivre. Jem, aby żyć.

Il part sans rien dire. – Wyjeżdża nic nie mówiąc.

dopełnienie

rzeczownika

La joie de vivre. Radość życia.

C’est le moment de partir. Czas, aby wyjść / wyjechać.

dopełnienie

przymiotnika

Je suis content d ’être venu chez vous. – Jestem zadowolony, że przyszedłem do was.

Elle est heureuse d’être jeune. – Jest szczęśliwa, że jest młoda.

okolicznik

Je suis sorti après avoir fini mon travail. –

Wyszedłem skończywszy pracę.

przydawka

Allons dans la salle à manger! –

Chodźmy do jadalni!

 

PRZYKŁADY

J’ai vu la ville changer en deux décennies à peine.
Widziałem zmianę miasta w ciągu zaledwie dwóch dekad.


Molenbeek est désormais sinistrement célèbre pour avoir été le quartier où vivaient divers terroristes islamiques.

Molenbeek słynie obecnie z sąsiedztwa, w którym mieszkali różni islamscy terroryści.

 

La mère laisse Monique sortir avec Jacques.
Matka pozwala Monice wyjść z Jackiem.

 

Il entend le réveil sonner.
Słyszy, jak że budzik dzwoni.
 

Je la vois venir.

Widzę, że ona nadchodzi.


Je suis décidé à accepter cette offre de travail.

Jestem zdecydowany przyjąć tę ofertę pracy.

 

De toute façon, vous viendrez demain passer un test sur vos connaissances de la langue.
W każdym razie niech pan przyjdzie jutro w celu sprawdzenia (dosł. przejść test) pańskiej znajomości języka.

 

Venez assister au partage de l’héritage.
Przyjedźcie, aby uczestniczyć w podziale spadku.

 

Elle semblait avoir compris qu’il se passait quelque chose d’important.
Zdawała się rozumieć, że dzieje się coś ważnego.

 

Après avoir visité Strasbourg, ou êtes-vous allés?
Gdzie pojechaliście po zwiedzeniu Strasburga?

Je n’ai aucune raison de dire autre chose que la vérité.

Nie mam żadnego powodu żeby mówić coś innego niż prawdę.

 

Après avoir avalé chacun une douzaine de sandwiches au bacon, ils ont enfilé veste.
Po zjedzeniu po pół tuzina kanapek z bekonem włożyli płaszcze.

 

Allongé sur la table d’opération, il a vu le chirurgien arriver.
Wyciągnięty na stole operacyjnym, zobaczył nadchodzącego chirurga

Il lui voyait taper sur les barreaux de la cage en se moquant de lui.

Zobaczył, jak walił w pręty klatki, wyśmiewając się z niego.


Tu as reçu un avertissement pour avoir fait de la magie devant des Moldus.

Otrzymałeś ostrzeżenie przed magią przed Mugolami.


Je ne peux pas me sortir de la.

Nie mogę się stąd wydostać


Il a regardé les toits des maisons s’éloigner derriere lui.

Patrzył, jak dachy domów przesuwają się za nim.


J’ai entendu Papa parler de ce type-la.

Słyszałem, jak Papa mówi o tym gościu.


Le docteur lui demande de ne pas s’exposer a l’humidité.

Lekarz prosi go, aby nie narażał się na działanie wilgoci.


Apres avoir prononcé un serment les jeunes médecins quittent leur Faculté.

Po złożeniu przysięgi młodzi lekarze opuszczają wydział.


Biologistes, chimistes, physiciens collaborent avec les médecins pour arreter le développement des maladies.

Biolodzy, chemicy, fizycy współpracują z lekarzami, aby powstrzymać rozwój chorób.

 

Je vois qu’elle vient d’un pas rapide et léger. = Je la vois venir d’un pas rapide et léger

Widzę, że nadchodzi z szybkim i lekkim krokiem.

 

Le docteur demande qu’il ne s’expose pas à l’humidité. Le docteur lui demande de ne pas s’exposer à l’humidité.

Lekarz prosi go, aby nie narażał się na działanie wilgoci.

Après qu’ils ont prononcé un serment, les jeunes médecins quittent leur faculté.
Après avoir prononcé un serment les jeunes médecins quittent leur Faculté.

Po złożeniu przysięgi młodzi lekarze opuszczają wydział.

Nous écoutons Pierre qui raconte des blagues.
Nous écoutons Pierre raconter des blagues.

Słuchamy Piotra opowiadającego dowcipy.

Après que le médecin a ausculté Fabien, il constate une toux asthmatique.
Après avoir ausculté Fabien, le médecin constate une toux asthmatique.

Po zbadaniu Fabien, lekarz zauważył astmę kaszlu.

Il l’envoie à la pharmacie pour qu’il y achète un médicament contre la toux.
Il l’envoie à la pharmacie pour y acheter un médicament contre la toux.

Wysyła ją do apteki, żeby kupić lekarstwo na kaszel.

Maintenant, je propose que vous acheviez cette histoire!
Maintenant je vous propose d’achever cette histoire!

Teraz proponuję zakończyć tę historię!

 

Le groupe gazier polonais, PGNiG a annoncé mercredi, à Varsovie avoir paraphé ces contrats.
Polska grupa gazowa, PGNiG, ogłosiła w środę, w Warszawie, że podpisała (podpisanie) te kontrakty.

 

Dobby va devoir se punir très sévèrement, pour être venu vous voir, Monsieur.
Zgredek będzie musiał ukarać się surowo za to, że tu przyszedł, (za przyjście) żeby się zobaczyć z wielmożnym panem, sir.

Dobby devra se pincer les oreilles dans la porte du four, pour avoir fait une chose pareille.

Zgredek przytrzaśnie sobie uszy drzwiczkami piekarnika za zrobienie takiej rzeczy.

Et moi qui pensais, que c’était un triste sort d’avoir à passer encore quatre semaines ici

A ja myślałem, że to smutna dola musieć wytrzymać tu jeszcze cztery tygodnie.

 

En attendant que mon tour vienne je lis mon journal.

Czekając na moją kolej, czytam swoją gazetę.

 

J’ai entendu quelqu’un marcher dans le couloir.

Usłyszałem, jak ktoś idzie korytarzem.

 

Avez-vous vu les éclairs traverser le ciel?

Czy widziałeś błyskawicę przecinającą niebo?

 

Réfléchissez (1) avant de répondre (2).
Zastanówcie siç, zanim odpowiecie.


Avant d’aller
au cinéma (2), tu dois terminer tes devoirs (1).

Przed pójściem do kina musisz skończyć (swoje) zadania.

 

Après avoir examiné les avantages et les inconvénients de chacune de ces offres, j’ai choisi celle de la société CDF –
Po rozważeniu zalet i wad każdej z tych ofert wybrałem ofertę przedsiębiorstwa CDF
Après être entré dans les locaux de la prison, il a constaté que les murs étaient très gros.
Po wejściu do pomieszczeń więzienia, stwierdził, że mury są bardzo grube.
Après s’être lavées, elles sont descendues au salon. – Po umyciu (umywszy) się zeszły do salonu.
Après avoir fait l’analyse du sang, le patient revient chez le docteur. – Po zrobieniu analizy krwi pacjent wrócił do doktora.
Ayant fait l’analyse du sang, le patient revient chez le docteur. – Po zrobieniu analizy krwi pacjent wrócił do doktora.
Après être entré dans la salle d’attente, le malade attend son tour. – Po wejściu do poczekalni chory czeka na swoją kolej.
Etant entré dans la salle d’attente, le malade attend son tour. – Po wejściu do poczekalni chory czeka na swoją kolej.
Après avoir visité le quartier latin, nous sommes allés au café près du panthéon. –
Po zwiedzeniu dzielnicy łacińskiej poszliśmy do kawiarni obok panteonu.