Włoski – Formy bezosobowe

1

• formy bezosobowe – teoria • przykĹ‚ady

BEZOSOBOWE FORMY CZASOWNIKA – VERBI E ESPRESSIONI IMPERSONALI

• czasowniki w 3. osobie liczby pojedynczej mogÄ…ce  wskazywać na czynność bez informowania o jej wykonawcy

  Non è bene. – Nie jest dobrze.

• wyróżnia się następujące typy form bezosobowych

    – czasowniki przedstawiajÄ…ce zjawiska atmosferyczne

    – czasowniki nieosobowe

    – formy nieosobowe czasownika essere

    – czasowniki poprzedzone: si

 

formy nieosobowe czasownikĂłw

• każdy czasownik będący w 3 osobie liczby pojedynczej może być użyty w formie nieosobowej,

  jeĹĽeli postawi siÄ™ przed nim zaimek nieokreĹ›lony: si o znaczeniu: ktoĹ›, ktĂłryĹ›, jeden

  Si parla di voi. – MĂłwi siÄ™ o was. Come si dice in italiano „moĹĽna” ? – Jak mĂłwi siÄ™ po wĹ‚osku „moĹĽna” ?

  Si mangia a ll’una. – Je siÄ™ o pierwszej. Si può provare. – MoĹĽna sprĂłbować, przymierzyć.

 

• w czasach złożonych, wszystkie czasowniki w formie nieosobowej odmieniają się z czasownikiem posiłkowym essere

  lecz participio passato czasownikĂłw, ktĂłre w formie osobowej odmieniajÄ… siÄ™ z avere, zachowuje koĹ„cĂłwkÄ™: o

  Quando si è mangiato e bevuto, si sta bene. – Kiedy siÄ™ czĹ‚owiek najadĹ‚ i napiĹ‚, czuje siÄ™ dobrze.

  Si è studiato e si è lavorato per tutto l’anno. – CzĹ‚owiek uczyĹ‚ siÄ™ i pracowaĹ‚ przez caĹ‚y rok;

 

• participio passato czasowników, które odmieniają się z czasownikiem essere, zmienia końcówkę na: i

  Si è andati a ballare e si è tornati tardi. – PoszĹ‚o siÄ™ na taĹ„ce i wrĂłciĹ‚o siÄ™ późno.

  Si è stati al mare, eh? – ByĹ‚o siÄ™ nad morzem, co?

 

• w wyrażeniach bezosobowych forma czasownika zgadza się pod względem liczby z dopełnieniem.
  Quando si è stanchi, capita di essere distratti.
  Quando si è giovani, si è ottimisti.
 

• tworząc formę nieosobową czasowników zwrotnych si formy bezosobowej zastępuje się zaimkiem ci

  si si lava = ci si lava

  Ci si lava due volte al giorno. – CzĹ‚owiek / jeden / ktoĹ› / kaĹĽdy myje siÄ™ dwa razy dziennie.

  Ci si accorge subito che non sei italiana. – Od razu zauwaĹĽa siÄ™, ĹĽe nie jesteĹ› WĹ‚oszkÄ….

  Spesso ci si pente di quello che si è fatto. – CzÄ™sto ĹĽaĹ‚uje siÄ™ tego, co siÄ™ zrobiĹ‚o.

  La settimana scorsa ci si è visti e rivisti. – W zeszĹ‚ym tygodniu spotykaliĹ›my siÄ™ wielokrotnie.

 

• konstrukcja: si tratta di  ma znaczenie bezosobowe i nie zmienia swej formy w zaleĹĽnoĹ›ci od liczby.

 Di che cosa si trattava? – O co chodziĹ‚o?

  In questo caso si tratta dl una truffa. – W tym przypadku chodzi o przekrÄ™t.

 

formy analogiczne do nieosobowych

formy analogiczne do bezosobowych skĹ‚adajÄ… siÄ™ z Ĺ‚Ä…cznika è oraz:

• imiesłowu biernego w funkcji orzecznika

  È finito. – Jest skoĹ„czony (skoĹ„czone).

  Si è studiato. – (CzĹ‚owiek) uczyĹ‚ siÄ™;

• rzeczownika lub częściej przymiotnika w funkcji orzeczenia imiennego

  È stanco. – Jest zmÄ™czony.

  È innamorato. – Jest zakochany.

  È felice. – Jest szczęśliwy.

  È insegnante. – Jest nauczycielem.

  E un’aquila. – Jest orĹ‚em.

  È un genio. – Jest geniuszem.

 

czasowniki przedstawiajÄ…ce zjawiska atmosferyczne lub zwiÄ…zane z porÄ… dnia

• czasowniki określające zjawiska atmosferyczne

  piovere – padać (deszcz) Sta piovendo. – WĹ‚aĹ›nie pada. Pioverà. – BÄ™dzie padać. Ha smesso di piovere. – PrzestaĹ‚o padać.

  Piovuto, è dì nuovo uscito il sole. – Gdy przestaĹ‚o padać, znĂłw ukazaĹ‚o siÄ™ sĹ‚oĹ„ce.

  albeggiare – Ĺ›witać, dnieć annottare – zmierzchać, Ĺ›ciemniać, balenare – bĹ‚yskać siÄ™, fioccare – Ĺ›nieĹĽyć, diluviare – lać (ulewa)

  lampeggiare – bĹ‚yskać siÄ™, nevicare – padać (Ĺ›nieg), grandinare – padać (grad), tonare – grzmieć.

 

• w czasach złożonych czasowniki wyrażające zjawiska atmosferyczne są odmieniane z essere

  È piovuto ed è subito tornato sereno. – SpadĹ‚ deszcz i zaraz powrĂłciĹ‚a Ĺ‚adna pogoda.

  * w praktyce jÄ™zykowej spotyka siÄ™ jednak rĂłwnieĹĽ odmianÄ™ z avere: Ha piovuto per tutta la notte. – PadaĹ‚o przez caĹ‚Ä… noc.

 

• fare, w wyrażeniach związanych z pogodą odmienia się zawsze z avere:

  Fa caldo. – Jest ciepĹ‚o (gorÄ…co). Fa bel tempo. – Jest Ĺ‚adna pogoda.

  Ha fatto brutto tempo per tutto il mese. – Pogoda byĹ‚a brzydka przez caĹ‚y miesiÄ…c.

 

• czasowniki związane z pogodą użyte w znaczeniu przenośnym występują wówczas także w innych osobach

  Piovono gli applausi. – SĹ‚ychać deszcz (burzÄ™) oklaskĂłw. Mi siete piovuti dal cielo. – SpadliĹ›cie mi z nieba.

  I cannoni tuonano. – Armaty grzmiÄ…. Grandinano le frecce. – Pada grad strzaĹ‚.

  Mi è balenata un ‘idea. – ZaĹ›witaĹ‚ mi w gĹ‚owie pewien pomysĹ‚.

  Lampeggiano le luci della grande città. – MigocÄ… Ĺ›wiatĹ‚a wielkiego miasta.

 

czasowniki nieosobowe

accadere – przytrafiac siÄ™, zdarzyć: Ti accade spesso di dimenticare l ’orologio! – Czy czÄ™sto zdarza ci siÄ™ zapomnieć zegarka?

avvenire – dziać siÄ™, zdarzać: A volta avviene di non capire le cose più semplici. – Czasem zdarza siÄ™, ĹĽe nie rozumie siÄ™ najprostszych rzeczy;

bastarewystarczyć: Basta andare in Italia per imparare bene la lingua? – Czy wystarczy  pojechać do WĹ‚och, ĹĽeby nauczyć siÄ™ dobrze jÄ™zyka?

bisognare – trzeba: Bisogna andare da Pietro e chiedergli quando parte. –  Trzeba pĂłjść do Piotra i zapytać go, kiedy wyjeĹĽdĹĽa

convenire – warto: Conviene studiare il più possibile finchĂ© sì è giovani. – Warto uczyć siÄ™ jak najwiÄ™cej, dopĂłki jest siÄ™ mĹ‚odym;

importare – waĹĽne: Non importa se arriviamo in ritardo. – To niewaĹĽne, ĹĽe siÄ™ spóźnimy.

occorrere – trzeba: Occorre chiamare un medico. – Koniecznie trzeba wezwać lekarza.

parere – wydawać siÄ™: Sei ingrassataci Non mi pare. – UtyĹ‚aĹ›? Nie wydaje mi siÄ™.

sembrare – wydaje siÄ™: Mario sembra un uomo serio, ma non lo è. – Mario wydaje mężczyznÄ… powaĹĽnym, ale nim nie jest

 

formy nieosobowe czasownika essere:

essere + rzeczownik, przymiotnik lub przysłówek

è bene – jest dobrze: Non è bene mangiare troppo. – Nie jest dobrze jeść za duĹĽo.

è male – jest Ĺşle:

è peggio – jest gorzej: E male lavorare troppo, ma è ancora peggio non lavorare affato. Ĺąle jest pracować za duĹĽo, ale jeszcze gorzej wcale.

è meglio – jest lepiej: E meglio avere due bambini che uno. – Lepiej mieć dwoje dzieci niĹĽ jedno.

è necessario – potrzeba: È stato necessario chiamare il medico. – Trzeba byĹ‚o koniecznie wezwać lekarza.

è bello – jest cudownie: È bello essere giovani! – Cudownie jest być mĹ‚odym!

è importante – jest waĹĽne

è ora – czas

e lecito – pozwala siÄ™

è permesso – jest dozwolone

è vietato – zabrania siÄ™

 

PRZYKĹ