Włoski – Passato prossimo

• passato prosimo – teoria • przykłady

CZAS PRZESZŁY DOKONANY – PASSATO PROSSIMO

czas przeszły złożony dokonany: essere / avere + participio passato

czasu przeszłego – passato prosimo używa się do wyrażania:

• czynności dokonanych, zakończonych w przeszłości mających skutki lub związek z teraźniejszością
leri ho visto Maria. – Wczoraj widziałem Marię.

  La settimana scorsa siamo andati a Parigi. – W ubiegłym tygodniu pojechaliśmy do Paryża.

  Nel 1998 Marco ha conosciuto Agata e domani si sposano. –  W roku 1998 Marek poznał Agatę i jutro biorą ślub.

• czynności, których określenie czasu wskazuje, że okres, w którym miało miejsce wydarzenie, jeszcze trwa

  Quest’anno non sono ancora stato al cinema. – W tym roku nie byłem jeszcze w kinie.

  Questa settimana non ti è venuto a trovare nessunol – W tym tygodniu nikt cię nie odwiedził?

  Oggi non ho studiato. – Dziś nie uczyłem się. 

czynność wykonaną w czasie bliżej nieokreślonym
Abbiamo fatto gli auguri alla zia. – Złożyliśmy ciotce życzenia.

• odmiana z essere i avere – opisana jest w zakładce czasownik

budowa: forma osobowa czasownika posiłkowego essere lub avere + imiesłów czasu przeszłego (participio passato)

I grupa

II grupa

III grupa

zwrotne

parlare

credere

finire

svegliarsi

io ho parlato

tu hai parlato

lui ha parlato

noi abbiamo parlato

voi avete parlato

loro hanno parlato

io ho letto

tu hai letto

lui ha letto

noi abbiamo letto

voi avete letto

loro hanno letto

io ho finito

tu hai finito

lui ha finito

noi abbiamo finito

voi avete finito

loro hanno finito

mi sono svegliato

ti sei svegliato

si è svegliato

ci siamo svegliati

vi siete svegliati

si sono svegliati

określenia czasu charakterystyczne dla passato prossimo

un anno fa – rok temu, l’anno scorso – w ubiegłym roku, il mese scorso – w ubiegłym, miesiącu, una settimana fa – tydzień temu, la settimana scorsa – w ubiegłym tygodniu, due giorni fa – dwa dni temu,   ultimamente – ostatnio, recentemente – ostatnio, cinque minuti fa – pięć minut temu, poco tempo fa – niedawno, nel 1999 – w 1999 roku, ieri – wczora

PRZYKŁADY

Mi sono abbronzato in montagna, e io mi sono abbronzata al mare.
Opaliłem się w górach, a ja opaliłam się nad morzem.
słownik: la montagna, in montagna – góra, w górach, il mare, al mare – morze, nad morzem –
gramatyka: czasu przeszłego – passato prosimo używa się do:
opisywania czynności dokonanych, zakończonych w przeszłości mających skutki lub związek z teraźniejszością
• opisywania czynności których określenie czasu wskazuje, że okres, w którym miało miejsce wydarzenie, jeszcze trwa

Hai trovato una casa abbastanza grande per la tua famiglia?
Czy znalazłeś dom wystarczająco duży dla twojej rodziny?
słownik: trovare, ho trovato – znaleźć, ja znalazłem, grande, grande – duży, duża, la casa, le case dom, domy
gramatyka:

• pytania w języku włoskim tworzy tylko odpowiednią intonacją = zdanie pytające ma taki sam szyk jak twierdzenie
• przymiotniki zakończone w rodz. męskim na: e – maja taką samą końcówkę w rodzaju żeńskim
• rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone w licz. pojedynczej na: a w licz. mnogiej zmieniają końcówkę na: e

Hai prenotato una stanza nell’albergo?
Czy zarezerwowałeś pokój w hotelu?
słownik: prenotare – rezerwować, la prenotazione, le prenotazioni – rezerwacja, rezerwacje
gramatyka: przyimki ściągnięte –  rodzajniki określone występujące razem z przyimkami: di, a, da, in, su tworzą tzw. przyimki ściągnięte, np. in + l’albergo = nell’albergo (il albergo = l’albergo: rodzajnik il przed samogłoska zmienia się w l’)

Molto ho bevuto, e adesso ho mal di testa.
Dużo wypiłem i teraz boli mnie głowa.
słownik: bere, io bevo – pić, ja piję, il mal, i male – zło, ból, bóle, avere mal di testa – mieć ból głowy
gramatyka: nieregularne stopniowanie przysłówka: molto, più, il più / moltissimo – dużo, więcej, najwięcej –
1. stopień równy = molto, 2. stopień wyższy = più 

3. stopień najwyższy 3a. = il più 3b. podstawa przymiotnika + przyrostki: issimamente lub issimo = moltissimo

Noi anche non abbiamo capito una parola.
My także nie zrozumieliśmy ani słowa.
słownik: capire, avere capito – rozumieć, participio passato, anche – także
gramatyka: przeczenia w języku włoskim: non – nie: zaprzecza orzeczenie, no – nie: zaprzecza całe zdanie
Andiamo al cinema. – Idziemy do kina. No, non andiamo al cinema. – Nie, nie idziemy do kina.

Non sa neanche che ho preso il brevetto di pilota.
On nawet nie wie, że zrobiłem licencję pilota.
słownik: il brevetto, i brevetti – licencja, patent, patenty, prendere il brevetto – robić licencję
gramatyka: rzeczowniki w języku włoskim są nieodmienne – formę przypadków przejmują niektóre przyimki
dopełniacz: (di chi, di che cosa – kogo, czego) di Marco – Marka
celownik: (a chi, a che cosa – komu, czemu) a Marco – Markowi

* po che nie występuje w tym wypadku tryb łączący bo to wiadomość pewna

Dopo aver bevuto tre bottiglie di birra, si e addormentato.
Po wypiciu trzech butelek piwa, zasnął.
słownik: addormentarsi – zasypiać, lui s’addormenta, lui s’è addormentato – on zasypia, on zasnął
gramatyka: bezokolicznik: w języku włoskim występują dwie formy bezokolicznika:

1. infinito presente – forma prosta, np. parlare – mówić

wyrażająca czynności niedokonane, równoczesne lub późniejsze w stosunku do czasownika głównego

2. infinito pasato – forma złożona, np. aver parlato – powiedziawszy

wyrażająca czynności dokonane, uprzednie w stosunku do czasownika głównego

Ho ringraziato Pietro per essere venuto al mio compleanno.
Podziękowałem Piotrowi za przyjście na moje urodziny.
słownik: ringraziare – dziękować, venire – przychodzić, il compleanno – urodziny
gramatyka: czasowniki posiłkowe: avere, essere mogą w infinito passto przybierać formę skróconą: aver, esser
formy infinito presente i infinito pasato są nieodmienne ale infinito passato czasowników odmieniających się
z essere musi być zgodny co do rodzaju i liczby z podmiotem: esser andato, esser andata

Siete tornati direttamente a l’albergo dopo esser usciti da me?
Czy wróciliście bezpośrednio do hotelu po wyjściu ode mnie?
słownik: tornare, siamo tornati – wracać, my wróciliśmy, uscire, siamo usciti – wychodzić, my wyszliśmy

gramatyka: bezokolicznik: w języku włoskim występują dwie formy bezokolicznika:

1. infinito presente – forma prosta, np. parlare – mówić

wyrażająca czynności niedokonane, równoczesne lub późniejsze w stosunku do czasownika głównego

2. infinito pasato – forma złożona, np. aver parlato – powiedziawszy

wyrażająca czynności dokonane, uprzednie w stosunku do czasownika głównego

Che cosa hai fatto ieri dopo aver finito il lavoro?
Co robiłaś wczoraj po skończeniu pracy.
słownik: fare, ho fatto – robić, ja zrobiłem, finire, ho finito – kończyć, ja skończyłem
gramatyka: bezokolicznik: w języku włoskim występują dwie formy bezokolicznika:

1. infinito presente – forma prosta, np. parlare – mówić

wyrażająca czynności niedokonane, równoczesne lub późniejsze w stosunku do czasownika głównego

2. infinito pasato – forma złożona, np. aver parlato – powiedziawszy

wyrażająca czynności dokonane, uprzednie w stosunku do czasownika głównego

Carlo ha acceso la radio.

Karol włączył radio.


La radio è stata accesa da Carlo.

Radio zostało włączone przez Karola.


I bambini hanno salutato gli zii.

Dzieci pozdrowiły wujostwa.


Gli zii sono stati salutati dai bambini.

Wujostwo zostali pozdrowieni przez dzieci.


Abbiamo lavorato molto.

Dużo pracowaliśmy.


Voi avete passeggiato In giardino.

Spacerowaliście po ogrodzie.

Ella ha sposato un polacco.

Ona wyszła za mąż za Polaka.


Lunedi sono andato al cinema.

W poniedziałek poszedłem do kina.


Abbiamo fatto gli auguri alla zia.

Złożyliśmy ciotce życzenia.


Questa settimana abbiamo festeg giato l’onomastico della zia.

W tym tygodniu obchodziliśmy imieniny ciotki.

Quando è tornato?

Kiedy Pan wrócił?


Questa festa è veramente riuscita

Ta zabawą się naprawdę udała.


Ella si è laureata.

Ona uzyskała dyplom.


Ella si è sposata.

Ona wyszła za mąż.


È arrivato un vecchio scultore.

Przyszedł stary rzeźbiarz.


È arrivata sua moglie.

Przyszła jego żona.


Sono arrivati numerosi ospiti.

Przyszli liczni goście.


Sono arrivate le figlie del avvocato.

Przyszły córki adwokata.