Angielski – Rzeczownik

podział rzeczowników • liczba rzeczownika • rodzaj rzeczownika • przypadki

RZECZOWNIK – THE NOUN

rzeczownik

• rzeczownik to odmienna część mowy, nazywająca: osoby, rzeczy, zwierzęta, rośliny, zjawiska

• odpowiada na pytania: kto? co?

rzeczownik w języku angielskim

• występuje w liczbie pojedynczej lub mnogiej

• może mieć rodzaj: męski, żeński lub nijaki

 

 

PODZIAŁ RZECZOWNIKÓW

rzeczowniki angielskie dzielą się na dwie grupy:  1. rzeczowniki własne, 2. rzeczowniki pospolite

RZECZOWNIKI WŁASNE – PROPER NOUNS

rzeczowniki własne

to głównie imiona własne pisane dużą literą i zwykle nie poprzedzone przedimkiem, np. John, Mary, England, London,

  

RZECZOWNIKI POSPOLITE – COMMON NOUNS

rzeczowniki pospolite

to wszystkie pozostałe rzeczowniki, np. boy, girl, cat, table, flower, silver, medicine, itd.

 

rzeczowniki pospolite dzielą się na:

a. rzeczowniki policzalne – count nouns

    • czyli takie, które można policzyć, a co za tym idzie, występujące zarówno w liczbie pojedynczej jak

      i mnogiej: a carpet, carpets – dywan, dywany, an apple, apples – jablko, jabłka

    • w liczbie pojedynczej rzeczowniki policzalne mogą być poprzedzane przedimkiem

      nieokreślonym: a lub an lub przedimkiem określonym the, a w liczbie mnogiej tylko przedimkiem określonym the

b. rzeczowniki niepoliczalne – non-count nouns

    to rzeczowniki, które stanowią pewną całość nie dającą się wyodrębnić i policzyć, mogą to być:   

    rzeczy abstrakcyjne: love – miłość, gazy: air – powietrze, płyny: water – woda, butter – masło, sugar – cukier, gold – złoto

    dopiero użycie jakiś mierników w postaci np. łyżeczek, kilogramów, itp. pozwala na określenie ich ilości – a więc policzenie,

    np. a glass of water – szklanka wody

    • przed rzeczownikami niepoliczalnymi nie używa się przedimków nieokreślonych: a i a

    • przed rzeczownikami niepoliczalnymi nie używa się określeń takich jak: many czy a few

    • rzeczowniki niepoliczalne łączą się zawsze z czasownikiem w liczbie pojedynczej

    • rzeczowniki niepoliczalne nie występują nigdy z końcówkami liczby mnogiej

 

pytania z rzeczownikami policzalnymi i niepoliczalnymi

tworząc pytania do rzeczowników policzalnych używa się konstrukcji: How many?

  How many lamps do you have? – Jak dużo masz lamp.

• tworząc pytania do rzeczowników niepoliczalnych używa się konstrukcji: How much?

  How much honey do you have? – Ile masz miodu?

 

 

LICZBA MNOGA RZECZOWNIKA – PLURAL FORM

liczba mnoga = liczba pojedyncza + s

LICZBA MNOGA REGULARNA

sposoby tworzenia liczby mnogiej regularnej:

• większość rzeczowników tworzy liczbę mnogą przez dodanie końcówki: e lub es

  a book, books – książka, książki, a flower, flowers – kwiat, kwiaty, a dog, dogs – pies, psy, a girl, girls – dziewczyna, dziewczyny

 

• rzeczowniki zakończone w liczbie pojedynczej na: y, zmieniają w liczbie mnogiej: y na: ie + końcówka s

   a lady, ladies – pani, panie, a baby, babies – dziecko, dzieci

 

• rzeczownik zakończone, w liczbie pojedynczej na: f i fe, – zmieniają w liczbie mnogiej: f i fe na: ve + końcówka s

   a wife, wives- żona, żony, a calf, calves – cielę, cielęta, a knife, knives – nóż, noże

 

• rzeczowniki zakończone, w liczbie pojedynczej na: s, ss, sh, ch, x, otrzymują w liczbie mnogiej końcówkę: s

  a bus, buses – autobus, autobusy, a box, boxes – pudełko, pudełka, a class, classes – klasa, klasy

 

• rzeczowniki złożone mogą tworzyć liczbę mnogą poprzez:

  – dodanie końcówki s do drugiego członu: a bookcase, bookcases – biblioteczka, biblioteczki, an armchair, armchairs – fotel, fotele

  – dodanie końcówki s do pierwszego członu: a court-martial, courts-martial – sąd wojenny, sądy

     wojenne, a mather in-law, mathers in-law – teściowa, teściowe

  – zmianę obydwu członów, jeśli w skład wchodzą słowa: mężczyzna – man, kobieta – woman, użyte

    dla oznaczenia płci woman servant, women servants – służąca, służące, man doctor, men doctors – lekarz, lekarze

  

LICZBA MNOGA NIEREGULARNA

sposoby tworzenia liczby mnogiej nieregularnej:

• liczba pojedyncza + en

  a child, children – dziecko, dzieci, an ox, oxen – wół, woły

  

• zmiana samogłoski w środku wyrazu

  a man, men – mężczyzna, mężczyźni, a foot, feet – stopa, a goose, geese – gęś, gęsi, a tooth, teeth – ząb, zęby

 

• odrębna forma liczby mnogiej dla rzeczowników pochodzenia obcego

  a crisis, crises – kryzys, kryzysy, a basis, bases – podstawa, podstawy

 

• rzeczowniki niepoliczalne występują tylko w liczbie pojedynczej

  Szkło jest robione z piasku. – Glass is made from sand.

  Pieniądze nie dają szczęścia – Money doesen’t bring happiness.

  Matematyka jest trudnym przedmiotem. – Mathematics is a difficult subject.

 
• część rzeczowników w ogóle nie tworzy liczby mnogiej:
clothes – ubrania, police – policja, trousers – spodnie, pyjamas – piżama, binoculars – lornetka, scales – waga, – broń, earnings – zarobki, greens – zielone warzywa

 
• niektóre rzeczowniki mają taką sama formę w liczbie pojedynczej i mnogiej
a deer, deer – jeleń, jelenie, a sheep, sheep – owca, owce, a fish, fish – ryba, ryby, a salmon, salmon – łosoś, łososie,

a trout, trout – pstrąg, pstrągi, a means, means – środek, środki, species, species – gatunek, gatunki, a fruit, fruit – owoc, owoce

 

RZECZOWNIKI ZBIOROWE –  COLLECTIVE NOUNS

liczebnik zbiorowy to liczebnik wskazujący na liczbę osób, przedmiotów, pojęć, grup

• liczebniki zbiorowe mogą występować w liczbie pojedynczej i mnogiej

  group, groups – grupa, grupy, gang, gangs – gang, gangi, family, families – rodzina, rodziny, class, classes – klasa, klasy

 

w liczbie pojedynczej mogą mieć znaczenie zbiorowości

  My family is at home – Moja rodzina jest w domu.

 

• w liczbie mnogiej mogą mieć znaczenie zbioru indywidualnych jednostek

  My family are at home. – Moja rodzina jest w domu. (wszyscy jej członkowie)

 

 

RODZAJ RZECZOWNIKA – GENDER

w języku angielskim nie istnieje rodzaj gramatyczny a rzeczowniki zachowują swój rodzaj naturalny: kobieta, mężczyzna

wszystkie pozostałe rzeczowniki są rodzaju nijakiego

rodzaj rzeczownika określa się według obiektu, do którego dany rzeczownik się odnosi

• rodzaj męski – masculine: należą do niego rzeczowniki będące nazwami osób płci męskiej: man – mężczyzna, father – ojciec

• rodzaj żeński – feminine: należą do niego rzeczowniki będące nazwami osób płci żeńskiej: woman –  kobieta, girl – dziewczyna

• rodzaj nijaki – neuter: należą do niego wszytskie pozostałe rzeczowniki będące nazwami:

   przedmiotów, zjawisk, zwierząt: table – stół, desk – biurko, pen – pióro, a night – noc, rein – deszcz

 

* wyjątkiem jest rodzaj żeński: nazw statków (Queen Elizabeth), niektórych państw (France) oraz samochodów

  prawdopodobnie wynika to z emocjonalnego stosunku Anglików do statków – państwo wyspiarskie,

  Francji – odwiecznego wroga i przedmiotu kpin, samochodów – nie muszę tłumaczyć

 

* nazwy zwierząt traktuje się na ogół, jako rzeczowniki rodzaju nijakiego

  Tom has a rabbit. It has red eyes. – Tom ma królika. On ma czerwone oczy. ale jeśli mówi się o

   zwierzęciu: domowym lub w jakiś sposób nam bliskim można przypisać mu odpowiedni rodzaj:

   I have a dog. She is beautiful – Mam psa. Ona jest piękna.

 

SPOSOBY OZNACZANIA RODZAJU RZECZOWNIKA

1. rodzaj żeński = rodzaj męski + końcówka ess

    actor, actress – aktor, aktorka, author, authoress – autor, autorka, poet, poetess – poeta, poetka,

    master, mistress – pan, pani, negro, negress – murzyn, murzynka, tiger, tigress – tygrys, tygrysica

 

2. odrębne wyrazy:  man, woman – mężczyzna, kobieta, brother, sister – brat, siostra, cock, hen – kogut, kura,

    bull, cow – byk, krowa

 

3. część rzeczowników w języku angielskim oznacza istoty zarówno rodzaju męskiego jak

    i żeńskiego – są to tzw. rzeczowniki rodzaju wspólnego – common gender, których rodzaj określa się przez dodanie słowa

    wskazującego płeć: boy-friend, girl-friend – przyjaciel, przyjaciółka, he-cousin, she-cousin – kuzyn, kuzynka

    * wyjątki: widow, widower – wdowiec, wdowa, bride, bride-groom – panna młoda, pan młody

 

 

PRZYPADEK – CASE

Saxon Genitive

• jedyną formą istniejącego niegdyś w języku angielskim systemu przypadków jest tzw.  possessive form – czyli forma  

  dzierżawcza, nazywana także dopełniaczem fleksyjnym lub dopełniaczem saksońskim – Saxon Genitive

• rolę przypadków w języku angielskim spełniają:

  – pozycja rzeczownika w szyku wyrazów w zdaniu

  – zastosowanie przed rzeczownikiem odpowiedniego przyimka

 

TWORZENIE PRZYPADKÓW ZA POMOCĄ SZYKU WYRAZÓW I PRZYIMKÓW

przypadek

sposób tworzenia

przykłady

dopełniacz

saxon genitive

przyimek: of

the boy‘s book – książka chłopca

book of the boy – książka chłopca

celownik

rzeczownik przed

dopełnieniem przyimek: to

I gave a book the boy. – Dałem książkę chłopcu.

I gave a book to the boy. – Dałem książkę chłopcu

biernik

rzeczownik

za orzeczeniem

I teach the boy. – Uczę chłopca.

narzędnik

przyimki

I am walking with the boy. – Idę z chłopcem.

miejscownik

przyimki

I am talking about the boy – Mówię o chłopcu

DOPEŁNIACZ SAKSOŃSKI – TWORZENIE

rzeczownik w liczbie pojedynczej + ‘s

a boy’s tie – krawat chłopca, the dog’s tail – ogon psa

rzeczownik w liczbie mnogiej + (apostrof)

boys ties – krawaty chłopców, our teachersbooks – książki naszych nauczycieli

rzeczownik z nieregularną l. mnogą + ‘s

men‘s trousers – spodnie mężczyzn, the women‘s dresses – suknie kobiet

rzeczownik własny zakończony na s + s

St James’s Park – Park św. Jakuba

* rzeczowniki złożone złożone z kilku wyrazów, w tym złożenia z else oraz tytuły

   przybierają końcówkę dopełniacza fleksyjnego w ostatnim wyrazie:

   Elizabeth the Second’s reign – panowanie Elżbiety Drugiej, the King of England’s residence – rezydencja króla Anglii,

   somebody else’s idea – pomysł kogoś innego

 

* dopełniacza saksońskiego na ostatnim wyrazie używa się też wymieniając kilka osób posiadających coś wspólnie

  Lilian and Andrew’s parents. – Rodzice Lilian i Andrzeja. jednak, gdy chodzi oddzielnie posiadane rzeczy mówi się

  John’s and Mary’s books – Książki Johna i Mary.