Angielski – Okresy warunkowe

•  zastosowanie  •  budowa okresów warunkowych  •  spójniki zdań warunkowych

OKRESY WARUNKOWE – ZASTOSOWANIE

okresy warunkowe to konstrukcja określająca:

jaki warunek zdania podrzędnego musi zostać spełniony aby zrealizowana została czynność zdania nadrzędnego

• prawdopodobieństwo spełnienia warunku wyrażone jest przez odpowiedni dobór czasów zdania podrzędnego i nadrzędnego

• w języku angielskim wyróżnia się 3 główne okresy warunkowe: I – możliwy, II – prawdopodobny, III – niemożliwy do spełnienia

    oraz okresy dodatkowe: 1. okres zerowy dla prawd ogólnych oraz 2. mieszany

 

  OKRESY WARUNKOWE – BUDOWA

  if + zdanie podrzędne + zdanie nadrzędne

• budowa: zdania warunkowe składają się zawsze z dwóch części

  if + (1) zdanie podrzędne – warunek  +  (2) zdanie nadrzędne – rezultat

  kolejność zdań składowych jest dowolna: na początku może wystąpić zarówno zdanie podrzędne, jak i nadrzędne

  (2) zdanie nadrzędne – rezultat  + if  + (1) zdanie podrzędne – warunek

 

if + (1) zdania podrzędne: wyraża warunek do spełnienia,  (2) zdanie nadrzędne: opisuje rezultat spełnienia warunku

   If + (1) I have a lot of money – Jeśli będę miała pieniądze + (2) I will go on holiday. – pojadę na wakacje.

 

• spójnik: if – jeżeli,  jest najczęściej używanym spójnikiem łączącym zdanie podrzędne (warunek) ze zdaniem nadrzędnym

  (rezultat) ale używa się też innych: provided, providing – o ile, pod warunkiem, as soon as – jak tylko, as – gdy, jako, ponieważ

  whenever – kiedykolwiek, suppose, supposing – przypuszczając, otherwise – w przeciwnym razie, when – kiedy

  unless – chyba, że, jeśli nie, on condition – pod warunkiem, in case – w przypadku, gdy

 

INWERSJA ZAMIAST: IF

w niektórych wypadkach spójnik if może być zastąpiony przez inwersję

I okres warunkowy: if można zastąpić inwersją w zdaniach w których występuje: should

If you should go shopping, buy me cigarettes. = Should you go shopping, buy me cigarettes.

 

II okres warunkowy: if można zastąpić inwersją w zdaniach z konstrukcją: If were

If I were you, I wouldn’t do that. = Were I you, I wouldn’t do that.

 

III okres warunkowy: if można zastąpić inwersją z czasownikiem: had

If I hadn’t been trained I wouldn’t have survived. = Had I not been trained in this way, I wouldn’t have survived.

 

 

ZEROWY OKRES WARUNKOWY

• oprócz 3 głównych typów zdań warunkowych wyróżnia się także zdania warunkowe typu zerowego 

• wyrażają one: ogólne prawdy i zawsze realne warunki

• budowa: if / when  +  simple present  +  simple present

• zdania warunkowe typ 0 odnoszą się do kwestii, które są zawsze prawdziwe jak np: prawa natury lub przyzwyczajenia

  If you heat ice, it melts. – Jeśli kiedy podgrzejesz lód, on się roztapia.

• w zdaniach tego typu spójnik: if może być zastąpiony przez: when – kiedy

  If / when you are 18, you can buy cigarettes. – Jeśli gdy masz 18 lat, możesz kupić papierosy

• w zdaniach warunkowych typu „zerowego" w obydwu częściach zdania występuje czas Present Simple lub

  czasownik modalny can / must / may w formie czasu teraźniejszego

 

 

I OKRES WARUNKOWY

• wyraża warunek realny – możliwy do spełnienia w teraźniejszości lub przyszłości

• odnosi się do rzeczywistych sytuacji życiowych i ich rezultatów

• często służy do wyrażania: przestróg, woli, chęci, zwrotów grzecznościowych

• budowa

   if + simple present + future simple

   if + simple present + simple present

• wyraża warunek realny możliwy do spełnienia

  I will meet him If he comes on. – Spotkam go, jeśli przyjdzie.

  The lights switch on, as soon as it gets dark. – Światła się zapalają, jak tylko robi się ciemno.

• po if (w zdniu podrzędnym) zamiast simple present można użyć także:

  present continuous, present perfect oraz konstrukcja: to be going to.

  If he`s feeling better, will we visit him?  – Jeśli on czuje się lepiej, odwiedzimy go?

  If she hasn`t heard the bad news yet, I`ll tell her. – Jeśli ona jeszcze nie usłyszała tej złej wieści, powiem jej.

  If you are going abroad, you will pay more for the stay. – Jeśli wyjeżdżasz zagranicę, zapłacisz więcej za pobyt.

• w drugiej części zdania (w zdaniu nadrzędnym) zamiast future simple i simple present można użyć:

  future perfect, future continuous oraz wyrażenia to be going to

  If I see him, I am going to tell him everything. – Jeśli go zobaczę, zamierzam mu powiedzieć wszystko.

  If I stay with you longer, I`ll have wasted a lot of time. – Jeżeli zostanę z tobą dłużej zmarnuję dużo czasu.

  If we leave now, tomorrow we will be lying on the beach. – Jeśli wyjedziemy teraz, jutro o tej porze będziemy leżeć na plaży.

• po "if" i innych spójnikach warunkowych stosuje się w języku angielskim tylko czas present simple

  – nie stosuje się: "will" (czasu przyszłego) nawet, jeśli wymaga tego polskie tłumaczenie, 

  – jedynym wyjątkiem jest użycie: will, jako zwrotu grzecznościowego

    If you will bring me slippers, I will let you to watch TV. –

    Jeżeli z łaski swojej przyniesiesz mi pantofle, pozwolę ci pooglądać telewizję.

 

 

II OKRES WARUNKOWY

gdybanie" if = gdyby

warunek mało możliwy (ale teoretycznie prawdopodobny) odnoszący się do teraźniejszości i przeszłości

wyraża: marzenia, wyobrażane sytuacje, porady , np: if I were you… – gdybym był tobą

• budowa

  if + past simple + future in the past (will zastępuje would, should, could)

  if + past continuous + future in the past

• wyraża warunek mało możliwy do spełnienia

  If you lived closer, I would visit you more often. – Gdybyś mieszkał bliżej odwiedzałbym cię częściej.

  If I had a brother, we would help each other. – Gdybym miał brata pomagalibyśmy sobie nawzajem.

w II okresie warunkowym we wszystkich osobach występuje forma: were

  If I were you I would meet him. –  Gdybym był tobą spotkałbym się z nim.

po "If" i innych spójnikach warunkowych nie stosuje się: would

  chyba, że podobnie jak w I okresie warunkowym, chodzi o zwrot grzecznościowy

  I would be honoured, if you would accompany me. – Byłbym zaszczycony, gdybyś zechciała mi towarzyszyć.

  I would be grateful, if you would do it for me. – Byłbym wdzięczny, gdybyś to dla mnie zrobił.

 

 

III WARUNKOWY

"co by było gdyby było", "gdyby wtedy … to .."

warunek niemożliwy do spełnienia, odnoszący się do przeszłości,  wyraża: sytuacje całkowicie hipotetyczne

• budowa

  past perfect + if + future perfect in the past

• wyraża warunek nie możliwy do spełnienia

  dokładnym tłumaczeniem angielskiego zdania: "If I had had money, I would have bought a car." byłoby polskie zdanie

  "Gdybym był miał pieniądze, kupiłbym był samochód." jednak takie konstrukcje w języku polskim nie są już używane

• po: if i innych spójnikach warunkowych nie stosuje się: would have

  If I had had more money I would have created my own company. – Gdybym miał więcej pieniędzy, stworzyłbym własną firmę.

  If he had come I would have met him. – Gdyby (wtedy) przyszedł, byłbym go spotkał.

 

 

OKRESY WARUNKOWE MIESZANE

to w większości wypadków złożenia III i II okresu warunkowego zasady użycia podawane we wszystkich gramatykach, są

zbyt zawiłe i nieprzekonywujące, aby próbować się ich uczyć,  należy więc raczej, podobnie jak to ma miejsce z polskim  

zdaniem:  "Gdybym był miał pieniądze, kupiłbym był samochód."  traktować jako wynik naturalnego dążenia do upraszczania języka  odpowiednie tłumaczenie w takich sytuacjach zależy od kontekstu wypowiedzi

  If I were you, I would have told him the truth. – Na twoim miejscu powiedziałbym mu prawdę.

  If I were his wife, I would have divorced him long ago. Gdybym była jego żoną, dawno bym się z nim rozwiodła.

  If my husband had lived in Italy, he wouldn’t be learning Italian now. –

  Gdyby mój mąż mieszkał we Włoszech, nie uczyłby się teraz włoskiego.

 

 

SPÓJNIKI ZDAŃ WARUNKOWYCH

as long, provided, on contion, happen to …

w zdaniach warunkowych oprócz: if, jeśli mogą występować inne spójniki, o takim samym lub podobnym znaczeniu

• as long as / provided / providing / on condition that – jeśli / pod warunkiem, że

  We’ll go camping as long as it doesn’t rain.- Pojedziemy na kemping, pod warunkiem, że nie będzie padać.

  The company will hire new staff providing that it has sufficient resources. –

  Firma zatrudni nowych pracowników, pod warunkiem, że będą na to wystarczające środki finansowe.

  I will help on condition that he asks me politely. – Pomogę, jeśli mnie grzecznie poprosi.

 

• whether

  może być używany zamiennie z if – whether podkreśla istnienie wyboru

  Let me know if you decide to come around. – Daj znać, jeżeli zdecydujesz się wpaść z wizytą.

  Let me know whether you decide to come or no. – Daj znać, jeżeli zdecydujesz się wpaść lub nie.

 

when

  when używane jest zamiast: if, gdy mówiący jest pewien, że dany warunek się spełni

  I will call you when I arrive home. – Zadzwonię do ciebie, kiedy przyjadę do domu.

 

• supposed / supposing – jeśli, przypuśćmy, że…

  Supposing you won the lottery, what would you do? – Przypuśćmy, że wygrałeś na loterii, co byś wtedy zrobił?

 

• should – jeśli, gdyby

  Should you see Tom, tell him I miss himrfi – Jeśli spotkasz Toma, powiedz mu, że za nim tęsknię.

  If you should come with us, let me know first, and I’ll book the tickets. –

  Jeśli będziesz z nami szła, daj mi znać wcześniej, zarezerwuję bilety.

 

• but for / if not for – gdyby nie

  But for Jim’s help, we wouldn’t have managed. – Gdyby nie pomoc Jima, nie poradzilibyśmy sobie.

  If it hadn’t been for doctor Jones, we wouldn’t all be here today. – Gdyby nie doktor Jones, nie bylibyśmy tutaj dzisiaj razem.

 

• happen to –  jeśli, gdyby przypadkiem

  If you happen to know where Jane is, please tell me now. – Jeśli wiesz, gdzie jest Jane, powiedz mi natychmiast.

 

• in case – na wypadek, w przypadku gdy

  Take an umbrella in case it rains. – Weź parasol, gdyby miało padać.

  I took a map in case we got lost. – Wzięłam mapę, na wypadek gdybyśmy mieli się zgubić.

 

• unless – chyba, że, jeżeli nie, o ile nie

  występuje w zdaniach warunkowych wszystkich trzech typów, zdanie podrzędne z tym spójnikiem może zastąpić zdanie z: if

  You will not pass the exam, unless you study hard enough. –

  Nie zdasz egzaminu, chyba że będziesz się wystarczająco dużo uczył.

  I won’t help you unless you pay me. – Nie pomogę ci chyba, że mi zapłacisz.

  He would never ask for help unless he was really desperate. –

  Nigdy nie poprosiłby o pomoc chyba, że byłby naprawdę zdesperowany.

  We wouldn’t have gotten lost, unless we had taken the map. – Nie zgubilibyśmy się, gdybyśmy wzięli mapę.

 

PRZYKŁADY

I would never eat in a restaurant if I didnt have to. (II)

Nie jadałbym nigdy w restauracji, gdybym nie musiał.

 

If Frank Moore ever paid me a compliment, I don’t know what I would do. (II)

Gdyby Frank Moore kiedykolwiek powiedziałby mi komplement, nie wiem, co bym zrobiła.

 

If I didn’t like it, I’d tell you I didn’t like it.

Gdyby mi się to nie podobało, powiedziałbym, że mi się to nie podobało.

 

If you weren’t married, you’d have to eat this terrible food three times a day.

Gdybyś nie był żonaty, musiałbyś jeść to okropne jedzenie trzy razy dziennie.

 

I’d tell her if I didn’t like the food.

Powiedziałbym jej, jeśli nie lubiłbym jej jedzenia.